Mythe over wondermiddel nekt Ricco

Een dopinglaboratorium trof in het lichaam van Ricco sporen van epo-variant Mircera aan. Het middel stond bij frauduleuze renners onterecht bekend als onvindbaar.

Een gerucht over het wondermiddel Mircera breidde zich op dubieuze internetfora als een olievlek uit. Anonieme bronnen dweepten met de nieuwe epo-variant die volgens hen niet-traceerbaar was. Riccardo Ricco, gisteren betrapt op het gebruik van de bloeddoping, moet de fabels hebben geloofd. De Italiaan wist niet dat de specifieke kenmerken van het middel al vier jaar bekend waren bij de werelddopingautoriteit Wada. Fabrikant Roche gaf de farmaceutische handtekening, toen Mircera zich in de eerste testfase bevond.

„Ons hoofdkantoor kreeg in 2004 een telefoontje van Wada”, vertelt woordvoerder Hein Wilsens. „Ze maakten zich zorgen over potentieel misbruik van Mircera, een derde generatie epo-variant. Per post stuurde Wada bloedstalen van 200 anonieme atleten. Ze wilden weten of daarin sporen van het product zaten. Hoewel de tests negatief uitvielen, bleef hun zorg groot. Daarom gaf Roche aan Wada het ‘reagens’, een identiek stofje waaraan een geneesmiddel te herkennen is.”

Met deze unieke code in de database kon de dopinginstantie zich grondig voorbereiden. Toen het product – bestemd voor nierpatiënten met chronische bloedarmoede – vorig jaar op de markt verscheen, beschikten de 33 officiële dopinglaboratoria over een adequate test. Een onderzoeksbureau in Parijs kon zo vrij eenvoudig aantonen dat Ricco zijn collega’s in de Tour de France had bedrogen. Dueñas en Beltran trapten kort daarvoor in de valkuil.

Directeur Herman Ram van de Nederlandse Dopingautoriteit zucht eens diep, als hij Ricco’s misser verklaart. „Ons bureau heeft de wortels van de geruchtenstroom proberen te achterhalen”, zegt hij. „We kwamen uit bij een Belgische website. Een ‘broodje-aapverhaal’, waarin het beeld van een wondermiddel werd geschetst. Het verbaast me niets. Ik durf te stellen dat veel renners gevoelig zijn voor dergelijke geruchten. Ik denk dat Ricco solistisch heeft gehandeld. Hij durfde niemand iets te vragen over Mircera, zocht op het internet naar antwoorden en geloofden in de gecreëerde mythe.”

Voor Ram komt het niet als een verrassing dat Roche meewerkte aan een opsporingsmethode. „Grote farmaceutische concerns willen geen slecht imago krijgen”, legt hij uit. „Ze willen niet in verband worden gebracht met criminele activiteiten en leveren daarom graag een reagens. Wada heeft bovendien een gentleman’s agreement gesloten met fabrikanten. Als een nieuw geneesmiddel in de sport gebruikt kan worden als doping, krijgen ze vaak uit eigen beweging een identiek stofje om de opsporing te vergemakkelijken.”

Wilsens snapt de hype rondom Mircera, dat de hematocrietwaarde tijdelijk opkrikt. „Het middel stimuleert het lichaam 135 uur achtereen om rode bloedlichaampjes aan te maken, een stuk langer dan vorige varianten. Voor patiënten een uitkomst, maar sporters lopen een groot risico. Die hebben, als het goed is, gezonde waardes. Kunstmatige toevoeging kan longembolie, hersenbloedingen en hartkwalen tot gevolg hebben. In de poging hun uithoudingsvermogen te verbeteren, spelen ze met hun leven, ”

Ram wijst de succesvolle strategie om dopingzondaars te pakken toe aan Wada. Het Franse dopingagentschap AFLD, door Tourorganisator ASO uitvoerig gecomplimenteerd, vervult een ondersteunende rol. „De controleurs van de AFLD nemen de tests bij de renners af”, geeft hij aan. „Een laboratorium in Parijs, gelicenseerd door Wada, onderzoekt de stalen. Vorig jaar deden mensen van wielerbond UCI – gebrouilleerd met de ASO – het werk van AFLD. Vaak zijn het dezelfde krachten. Ze werken alleen onder een andere vlag.”

Over de stommiteit van renners is hij nog stelliger. Ram: „De basisstructuur van epo-soorten is vrijwel identiek. Bij elke nieuwe variant worden er hooguit een paar atomen afgesloopt of toegevoegd. De aanname dat Mircera bij een test niet te detecteren zou zijn, is vreemd. Zelfs zonder ’reagens’ waren restanten aangetoond. Vijf jaar geleden lag dat lastiger. De onderzoeksmethoden zijn nu zo verfijnd, dat het gebruik van epo vrijwel altijd zichtbaar wordt.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden