Myrthe Hilkens Ik wil een zuiver geweten hebben

Myrthe Hilkens (1979) is politica, journaliste en publiciste. In 2008 verscheen haar boek 'McSex', over de pornoficatie van de samenleving. Sinds 12 april is ze Tweede Kamerlid (PvdA). Ze vervangt de zwangere Nebahat Albayrak.

I Gij zult de here uw god aanbidden en hem liefhebben met geheel uw hart, geheel uw ziel en met al uw krachten
"Mijn broer en ik zijn nog gedoopt, we hebben ook allebei de communie gedaan, maar bij het Heilig Vormsel zijn mijn ouders ermee opgehouden. Mijn zusje, de nakomeling van de drie, heeft helemaal niets van dat alles meegekregen. Ik denk dat mijn vader en moeder inmiddels geëmancipeerd genoeg waren om tegen het katholieke deel van de familie te zeggen: voor ons hoeft het eigenlijk niet.

"Ik heb nooit in God geloofd, maar ik heb wel op een prettige manier onderricht gekregen over het christelijke geloof. Mijn moeder was als jong meisje helemaal in de ban van Jesus Christ Superstar. Ze was verliefd op de acteur die Jezus speelde en... god, arme mama, ik zie de kop boven dit artikel al voor me: 'Mijn moeder was verliefd op Jezus'... maar goed, die film zou een grote rol in onze opvoeding gaan spelen. Het is niet alleen een muzikaal meesterwerk; mijn moeder zag het ook als een mooi document aan de hand waarvan zij, op een progressieve manier, met ons over religie kon praten. Ze schetste het beeld van een wereld waarin wetten noch regels golden, een wereld waarin mensen zich niet erg vriendelijk tot elkaar verhielden. En ineens was daar een meneer met hele goede bedoelingen, een meneer die Jezus heette, die de boel een beetje wilde stroomlijnen. Zij maakte er een humanistisch verhaal van.

"We kijken, als gezin, wel vier keer per jaar naar die film en we slepen ook jan en alleman in onze manie mee. Laatst was ik met een paar vrienden - onder wie een Poolse jongen die vanwege de anti-homosentimenten zijn land is ontvlucht - bij mijn moeder en hup, daar ging Jesus Christ Superstar de dvd-speler weer in. Stond mijn gay friend from Poland even later uit volle borst mee te zingen: 'Jesus Christ Superstar, do you think you're what they say you are?'

"Ik geloof niet dat wij hier op aarde zijn om God te aanbidden. We zijn hier om onszelf en anderen lief te hebben. Dit klinkt misschien heel zalvend en vervelend, maar ik zeg het toch: volgens mij gaat het erom dat je oog hebt voor de ander, dat je erkent dat alle mensen van even groot belang zijn en dat je probeert - ieder op zijn eigen, kleine schaal - zo integer mogelijk te zijn."

II Gij zult de naam van de heer uw god niet zonder eerbied gebruiken
"Het mooie jurkje interesseerde me niet zo veel - volgens mij kreeg ik zelfs ruzie omdat ik na de communie ging trefballen op een modderig veldje - maar ik ben wel zo iemand die in iedere katholieke kerk een kaarsje gaat branden. Ik verzamel ook relikwieën van heiligen, ik heb thuis een soort altaar met beeldjes en crucifixen.

"Een paar jaar geleden had ik, op vakantie in Italië, een abstracte Jezus aan het kruis gekocht die een vriend een dag later, voor de grap, tegen zijn piemel hield. Het is raar, want eigenlijk boeit het me allemaal niet zo, maar ik werd daar echt heel erg kwaad om.

"Het had niets met blasfemie te maken, ik kon gewoon niet verdragen dat iemand zo oneerbiedig omging met iets wat voor zoveel mensen zo'n grote betekenis heeft. Waarom zou je daar een grap van maken? Het is volstrekt overbodig en veel te makkelijk.

"Natuurlijk mag je provoceren, natuurlijk moet er vrijheid van meningsuiting zijn, maar ik vind het wel belangrijk dat je je altijd blijft afvragen wat je ermee dóet. Stel dat je op een mooie zonnige dag verzint dat er belasting moet worden geheven op het dragen van hoofddoekjes - wat ik, op zich, al kwetsend genoeg vind - waarom moet je er dan nog verder over doorbomen en 'kopvoddentax' bedenken? Dat is pure kwaadwillendheid, een overtreffende trap van provocatie.

"Herinner je je het TV Moment van het Jaar in 2007? Hans Teeuwen op de 'pijnbank' bij de Meiden van Halal. Teeuwen vond dat moslims niet zo moesten zeuren; dat we allemaal, de hele dag door, werden beledigd en dat we daar maar aan moesten wennen. Ik heb nooit begrepen waarom iedereen dat nou zo'n sterk pleidooi voor de vrijheid vond. Over welke beledigingen heeft hij het? Waar moet ik maar aan wennen? Aan schreeuwerige Telegraafkoppen? Aan mensen met tatoeages?

"De pijn bij de Meiden van Halal gaat over het continu gestigmatiseerd worden. Het zou erop neerkomen dat iedere dag in de krant te lezen was dat Hans Teeuwen tot een achterlijke cultuur behoort, dat Hans Teeuwen zus is, of Hans Teeuwen zo is. Dag in, dag uit. Als vrijheid van meningsuiting ontaardt in stigmatisering en het ridiculiseren van welwillenden, betekent dat voor mij vooral dat je niet weet hoe je met vrijheid om moet gaan."

III Gij zult de dag des heren heiligen
"Te veel prikkels: daar kan ik echt last van hebben. Ik herinner me dat ik na een dag bij De Pers te hebben gewerkt een hele nacht naar het plafond lag te staren. Ik kon van al die indrukken gewoon niet meer in slaap vallen. Ik ben om die reden ook uit Amsterdam vertrokken. Geef mij de rust, de overzichtelijkheid, de kleinburgerlijkheid van die lieve buren met een kopje soep maar. Hoi zeggen tegen de mevrouw achter de sigarettenbalie van Appie. Ik laaf me aan die kneuterigheid. Aan de ruimte, aan de natuur.

"Ik woon nu vlakbij de Kennemerduinen. Als ik van Den Haag naar Heemstede/Aerdenhout rijd en de treindeuren gaan bij Hillegom open, dan kan de geur die van die bollenvelden komt mij in één klap tot rust brengen."

IV Eer uw vader en uw moeder
"Het was bij ons thuis vaak een doorvoerhaven voor mensen in nood. Een vriendje van mijn broer dat problemen had met zijn ouders, een vriend van mijn moeder, die terugkwam uit Israël en woonruimte zocht voor zijn gezin: kom maar een tijdje bij ons.

"Mijn ouders hebben mij een eigen verantwoordelijkheid ten opzichte van andere mensen bijgebracht. Ik herinner me hoe we een vluchtelingengezin uit Afghanistan onder onze hoede hadden genomen. Mijn moeder had zich onmiddellijk op de procedures gestort: wat was er nodig om de boel op de rit te krijgen? Toen begreep ik niet precies waarom ze deed wat ze deed, ik zag alleen de gevolgen: Shukra, de moeder van het gezin, die op een dag, uit dankbaarheid, een gecarameliseerde eend komt brengen. En wij, kleine kinderen, huilend op de trap: 'Weg die eend! Weg die eend!'

"Het gaat al snel zo flauw klinken, maar ik vind echt dat ik een sterke moeder heb. Ze geeft niet op. Ze gebruikt tegenslag nooit als een excuus om haar eigen normen naar beneden bij te stellen. Er zijn weinig autoriteiten waar ik mij nog iets van aantrek, maar als mijn moeder haar puntenlijstje begint af te werken denk ik: fuck, ik faal... toch maar even snel aan de slag. Die invloed heeft ze nog altijd op me. Voor haar telt status niet. Ze vindt het mooi dat ik nu een tijdje Kamerlid ben, maar het is voor haar veel belangrijker dat haar kinderen zuiver op de graat zijn.

Dat geldt voor mijn vader natuurlijk ook, maar ik heb na de scheiding van mijn ouders bij mijn moeder gewoond en haar van dichterbij meegemaakt. Mijn vader woont in Zuid-Limburg, ik zie hem eens in de zoveel tijd, dan blijft hij ook meteen een paar dagen logeren.

"Natuurlijk was het moeilijk, toen. Ik herinner me nog dat ik een keer, uit het niets, vanaf de achterbank van de auto, zei: 'Jullie gaan toch niet dood, hè?' Kinderen hebben een antenne voor grote gebeurtenissen. Ik denk dat ik die scheiding ook voelde aankomen. We hebben nooit geprobeerd hun huwelijk te redden, maar we ontfermden ons over hen. Het is een soort biologisch bepaalde loyaliteit, daar is bijna geen weg omheen. Het idee dat één van die twee straks ergens alleen zou zitten en 's avonds geen kusje voor het slapengaan van ons zou krijgen, vond ik al onverdraaglijk. Op zo'n moment neig je ertoe het groot te maken, later leer je dat zoiets bij het leven hoort. Je kunt er gewichtig over blijven doen, maar het is gewoon zoals het is. We zijn er met z'n allen overheen gegroeid."

V Gij zult niet doden
"Die behoefte ken ik niet, maar ik heb wel eens wraakgevoelens gehad. Ik durf het je bijna niet te zeggen - het is een heel sneu verhaal - maar toen mijn ex-vriendje mij voor de zoveelste keer had bedrogen, heb ik met een zwarte marker boze teksten op zijn muur geschreven. Stijf van de adrenaline lag ik daar op de bank een beetje van na te puffen toen er langzaam iets begon te knagen: Myr-the, Myrthe, dat je jezelf zó verlaagt! Ik ben snel naar de Praxis gereden, heb een pot latex gehaald en de boel overgeverfd. Daarna heb ik een briefje geschreven: 'Sorry, de muur is nat, nadere toelichting komt nog wel een keer, Myrthe.' Dat is mijn meest agressieve daad tot nu toe geweest. Ja, en die heb ik zelf ongedaan willen maken. Ik heb last van een overontwikkelde gewetensfunctie."

VI Gij zult geen onkuisheid doen
"Een van mijn vriendinnen leeft in absolute overtuiging voor honderd procent polygaam. Ik vind het ingewikkeld, zeker omdat die polygamie open met betrokkenen wordt gecommuniceerd en je uiteindelijk toch ziet dat al die ego's exclusiviteit lijken te verlangen, maar ik veroordeel haar keuze niet. Ik heb ook geen oordeel over iedereen die een keer buiten de pot pist. Of over mensen die veel naar porno kijken. Kortom, ik vind dat iedereen, wat de inrichting van zijn seksuele leven betreft, zijn eigen goddelijke gang moet gaan.

"Waar ik wél problemen mee heb is de gebrekkige seksuele voorlichting bij jongeren. Een jaar geleden heeft een Kamermeerderheid al aan de minister van onderwijs, Marja van Bijsterveldt-Vliegenthart, gevraagd daar aandacht aan te besteden. Zij doet er niets mee. Nu hebben scholen nog de vrijheid om het onderwerp op hun manier te behandelen. Ze kunnen er omheen zeilen of zelfs hel en verdoemenis preken, bijvoorbeeld als het gaat over homoseksualiteit. Kennis over diversiteit wordt niet meer overgedragen, terwijl de oppervlakkige seks voor het oprapen ligt. Wat heb je aan zulke vrijheid? Ik vind dat je, in een samenleving die zo snel verandert op dat gebied, verplicht bent om daar verantwoordelijkheid aan te koppelen. Misschien is dat wel de kern van mijn frustratie; dat ik een onverantwoordelijk gepresenteerde vrijheid geen echte vrijheid vind. Of is dat te vaag?"

VII Gij zult niet stelen
"Snoep, uit van die bakken, bij de benzinepomp op weg naar school. Daar werkte een lieve meneer, een brave middenstander, heel goed van vertrouwen. Je mocht zelf je zakje vullen en dan moest je eerlijk zeggen voor hoeveel je er had ingedaan. Ik nam altijd voor twintig of dertig cent extra. Daar zou ik graag alsnog mijn excuses voor willen maken. Ja, natuurlijk wil ik een zuiver geweten hebben. Ik wil in ieder geval proberen het goede te doen. Ik las een boek over Nelson Mandela waarin hij, als reactie op het feit dat hij als een soort mythische figuur wordt gezien, schrijft: een held is niemand anders dan een zondaar die blijft proberen het goede te doen. Dat vat het volgens mij heel mooi samen."

VIII Gij zult tegen uw naaste niet vals getuigen
"Dat heb ik weleens gedaan, maar ik wil er wel graag bij zeggen dat ik aan mijn valse getuigenissen zelf ook conclusies verbond. Ik heb vriendjes bedrogen en dat ging zo wringen dat ik uiteindelijk besloot dat het beter was om het uit te maken. Ik ben niet echt een meesterleugenaar.

"Ja, ik zeg graag waar het op staat, maar het is wel zo dat ik voorzichtiger ben geworden. Als ik mezelf nu terugzie in de tijd dat mijn boek, 'McSex', uitkwam, denk ik: lieve hemel, wat ben ik daar verschrikkelijk naïef. Ik heb mijn criticasters zelf de munitie aangereikt waarmee ze een karikatuur van mij konden maken. Het is cynisch, maar uit zelfbehoud leer je dat het beter is om niet altijd vanuit je hart te spreken.

"Ik zal je een goed voorbeeld geven. Ik werd uitgenodigd voor een programma van Jacobine Geel ('Schepper & Co', 24 november 2008, AV). De NCRV, dacht ik, eniger mate stichtelijk, gaat heus wel integer om met mijn verhaal. Ik zat daar onder anderen met oud-minister van ontwikkelingssamenwerking Jan Pronk die kwam vertellen over oorlogsgebieden in de wereld waar mannen verkrachting als wapen gebruiken. Om een of andere reden vinden ze het in Hilversum belangrijk om een bruggetje van het ene naar het andere onderwerp te slaan dus gingen we van het geweld in Derde Wereldlanden naar geweld in eigen land.

"Ik zei: 'Dit vind ik nogal smakeloos en veel te kort door de bocht. We hebben het hier over twee totaal verschillende zaken. Dat wil ik eerst even gezegd hebben.' Prima, dank je, Myrthe. En wat gebeurt er? Ze knippen mijn commentaar op dat bruggetje er gewoon tussenuit. Ik doe daarom liever dingen live, zodat ik de baas blijf over mijn woorden. Bovendien probeer ik minder met getrokken zwaard aan discussies deel te nemen. Ik ben soms wat directer dan goed voor mij is en ik ben mezelf aan het trainen om - hoe zeg je dat netjes? - iets diplomatieker te worden.

"Inderdaad, zwijgen over het onderwerp van mijn roman is daar een onderdeel van. Ik heb het nu even in de koelkast gelegd omdat wat ik hier, in Den Haag, meemaak al enerverend genoeg is, maar ik wil vooral niet dat er wordt gedacht dat ik een geheime agenda heb. Het schrijverschap heeft niets met het Kamerlidmaatschap te maken. Mijn boek is hard en grauw, terwijl ik zelf de politiek een kans geef omdat ik een vooruitgangsdenker ben. Mijn hoofdpersoon kan de stortvloed aan informatie die iedere dag over hem wordt uitgestort niet meer verwerken en valt ten prooi aan fatalisme. Dat cynisme is voor mij juist een voedingsbodem om tot actie over te gaan. Ik zal altijd blijven geloven dat het beter kan."

IX Gij zult geen onkuisheid begeren
"Laat ik het even heel plat en simpel maken: ik heb me ooit laten verleiden tot het kijken naar Prisonbreak, een serie over een jongen die onterecht in een dodencel komt en er dankzij een supergeniale, nog net niet autistische, megaslimme broer steeds weer uit ontsnapt. En dat vier seizoenen lang. Ik ben verslavingsgevoelig, ik had natuurlijk nee moeten zeggen, want toen ik dvd-boxen in handen kreeg ben ik, heel monomaan, naar al die afleveringen gaan kijken. Ik vond het fantastisch. Vooral die hoofdrolspeler: Wentworth Miller. Die man is zó mooi, zo symmetrisch ook; alles klopt aan hem. Ik heb heel vaak zijn naam gegoogled en als een puber naar die foto's van hem zitten staren... Wentworth, Wentworth Miller! En nu ga jij me zeker vertellen dat dit, volgens de Bijbel, een onkuise begeerte is? Ik dóe er verder toch niets mee? Ik ben een voorstander van de huwelijkse trouw. Ik ben zelf te vaak genadeloos bedrogen en wat gij niet wil dat u geschiedt...

"We voeren thuis open gesprekken over de monogamie. We leven langer dus we moeten ook een manier verzinnen om het langer goed te houden met elkaar. Rust en stabiliteit in een relatie is prachtig, maar het kan ook heel beklemmend zijn. Ik kan me voorstellen dat er een moment komt waarop ik zeg: ik zal niet, zoals vroeger, als een hittepetit stampvoetend mijn koffer pakken als mijn vriend een keer iets met een ander heeft. Maar misschien dien ik wel een verzoek in er gewoon niets over te zeggen. Dat lijkt me uiteindelijk toch het beste."

X Gij zult niet begeren wat uw naaste toebehoort
"Als ik in Italië ben, waar lieve opa's en oma's de pomodores uit hun tuintje plukken en 's avonds zelf de limoncello maken, denk ik: zo zou ik willen zijn, zo zou ik willen leven. En als het nu nog niet mogelijk is, zou ik graag alvast een handleiding van zo'n omaatje krijgen: loslaten, hoe doen jullie dat?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden