muziek

Uitzending op Radio 4 a.s. vrijdag. 20.02 uur. TV-uitzending volgt later.

CHRISTO LELIE

Dat vierhandige pianowerken merendeels voor amateurs zijn geschreven, wil niet zeggen dat het gemakkelijk is om met twintig vingers piano te bespelen. De partners moeten elkaar niet in de weg zitten met de binnenste armen; de balans en bovenal de gelijkheid stellen behoorlijke technische eisen. De spelers moeten elkaar door en door kennen. Daarom zijn ad hoc duo's veelal gedoemd te falen, zeker als de muzikale opvattingen of speeltechnieken niet overeenkomen.

Een groter verschil dan tussen Brautigam en Tan is nauwelijks denkbaar. Dat begint al met hun achtergrond: Melvyn Tan is van huisuit klavecinist, die zich voornamelijk autodidactisch tot fortepianist heeft omgevormd. Ronald Brautigam is daarentegen de moderne pianist, die, ook op eigen houtje, de stap terug nam naar de fortepiano.

Daarnaast is er een enorm fysiek verschil: Brautigam is een vrij stevig-gebouwde Hollander, met een no-nonsens techniek. Hij beweegt nauwelijks als hij speelt. De Aziaat Melvyn Tan is tenger, hypermobiel en hyperflexibel; hij zit krom als een hoepel achter de piano, terwijl zijn lange armen als tentakels boven de toetsen zweven.

Als hij alleen speelt, leidt dat tot betoverende effecten, maar hij heeft dan de neiging de muziek door zijn detaillistische benadering uit z'n verband te trekken. Brautigam is veel minder extravagant en richt zich in zijn spel veeleer op structuur dan op kleur.

Spatgelijk

Dat beide pianisten zaterdag als een bijna perfecte eenheid overkwamen, lijkt daarom eigenlijk een wonder. Natuurlijk was er wel verschil te horen: Tans klank was over het algemeen pregnanter. Op de momenten dat Tan links zat droegen de bassen wat meer, en als hij rechts zat was de discant wat helderder. Bovendien is zijn benadering vrijer, maar het kon zeker geen kwaad dat hij hierin door zijn partner werd beteugeld. Zulke verschillen maken duospel des te interessanter, zeker als het de partners lukt om zo spatgelijk te spelen als Brautigam en Tan dat deden!

Schubert vormde de hoofdmoot van het programma. Diens drie vrolijke 'Marches militaires' schreef hij voor de dochters van graaf Eszterházy die hij enige tijd pianoles gaf. Hoewel dit dus werken voor leerlingen zijn, bleken ze in de enthousiaste uitvoering door Brautigam en Tan bepaald niet als beginnersstukken te klinken.

Weense vleugel

Hierin kwam bovendien de meerwaarde naar voren dergelijke werken uit te voeren op een historische vleugel, in dit geval de prachtige Weense Fritz-vleugel van omstreeks 1825 uit het atelier van Edwin Beunk. Het gevaar van vierhandige composities is namelijk dat de pianoklank statisch en plomp klinkt als gevolg van het feit dat de vier handen meestal tegelijkertijd in alle registers van de piano iets te doen hebben. De heldere toon van deze fortepiano, die overigens uitstekend droeg in de grote zaal, zorgde er voor dat de klank minder massief en doorzichtiger werd.

Moeilijker en veel grootschaliger dan de militaire marsen is Schuberts 'Divertissement à l'hongroise'. Vooral het eerste deel klinkt typisch Hongaars en wijst al vooruit op de Hongaarse Rhapsodieën van Liszt. Aardig in de uitvoering op de Fritz-vleugel was dat de klankkleur, zeker in de cadenzen, verrassend dicht bij die van een zigeuner-cimbalon kwam.

De overwegend diverterende sfeer van deze Schubert-werken kreeg na de pauze een voortzetting in zes onbekende stukjes uit Six Pièces, opus 10a en Huit Pièces, opus 60 van Carl Maria von Weber. Hoewel deze frisse muziek in deze briljante uitvoering het aanhoren alleszins waard was, vond ik het toch een verademing toen eindelijk aan het slot van dit concert een muzikaal bloedmooi werk geprogrammeerd stond: Schuberts Rondo in A, een werk dat de componist in zijn laatste levensjaar componeerde en dat in de uitvoering door Brautigam en Tan op dit heerlijke instrument een zeldzame zeggingskracht kreeg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden