muziek

AMSTERDAM - Sinds de dood van Toru Takemitsu geldt de 42-jarige Toshio Hosokawa als de belangrijkste levende Japanse componist. Omdat zijn muziek naar eigen zeggen, 'meer vrienden heeft in Europa dan in Japan' woont hij een deel van het jaar in Duitsland. Dat weerhoudt hem er niet van in Japan de toon aan te geven als artistiek leider van een belangrijk festival voor hedendaagse muziek.

In het voetspoor van de succesvolle ontdekking van een aantal Chinese componisten in de jaren tachtig, wijdde het Nieuw Ensemble dinsdagavond in Paradiso een concert aan Hosokawa en vier jonge Japanse componisten, die zich door dit Akiyoshidai Festival in de kijker hebben weten te spelen. Het concert was het eerste in een driedelige serie die thematisch bijeengehouden wordt door het gebruik van film- en video-fragmenten tijdens de presentatie. Bij de volgende twee concerten in de reeks zal deze benadering wellicht dienstig zijn aan een beter begrip van de muziek. Eind februari staat namelijk eerst de relatie tussen langs elektronische weg 'live' opgewekte klanken en beelden centraal. In het laatste concert (eind maart) diept cineast Frank Scheffer door middel van twee korte documentaires de relatie tussen de componisten Pierre Boulez en Elliott Carter uit. Waar de complexiteit van veel moderne muziek uitvoerder en luisteraar dwingen tot niet al te lange programma's, kan een dergelijke filmische aanvulling het programma op een zinvolle wijze verrijken.

Afgelopen dinsdagavond schoot het eerste concert in de serie 'Monitor' juist in dit opzicht duidelijk tekort. Niet alleen het beeldmateriaal was pover, ook het muziekaanbod was schraal. Misato Mochizuki kon niet overtuigen met 'Si bleu, si calme'. De vele glissandi en andere effecten die zij aan het ensemble ontlokte, wilden zich maar niet verenigen tot een coherent geheel. Het uiterst korte 'Hedgehog's Dilemma' van Yoji Kashiwagi verdween even vlug uit de herinnering als de voorafgaande presentatie, die enkele malen zoveel tijd in beslag nam. Ook 'Mirror' van Hiroyuki Itoh, een microtonaal spel met een aan de cineast Tarkovski ontleende vertelstructuur, kon niet meeslepen.

De nestor van het gezelschap, Toshio Hosokawa, had daarentegen wel wat te vertellen. In 'Voyage 1' slaagde hij er in ieder geval in, met lange spanningsloze lijnen, een zwevende toestand te creëren, die hij omschrijft als de afbeelding van een innerlijke reis. Vioolsoliste in dit werk was de jonge Japanse Asako Urishihara. Samen met dirigent Ed Spanjaard slaagde zij erin vele subtiele schakeringen in de wisselwerking van viool en ensemble aan te brengen. Hoewel de compositie niet over de hele linie de aandacht wist vast te houden, maakte ze wel nieuwsgierig naar het verdere werk van deze componist, die juist de laatste hand legt aan een opera 'King Lear' voor de Biennale van München.

Het beste werk van de avond ging voor de pauze. Keiko Harada schreef zijn 'Sonora Distancio II' net als de meeste andere componisten speciaal voor het Nieuw Ensemble. Waar anderen faalden, slaagde hij er in met de specifieke middelen die hem ten dienste stonden, een boeiend betoog op te bouwen. Met tokkeltonen uit telkens een andere richting, allengs aangevuld met langere, sterker wordende lijnen, bouwde hij gestaag aan een landschappelijke impressie met mooie kleurtjes.

In het jaar 2000 verzorgt het Nieuw Ensemble als 'ensemble in residence' gastoptredens in een nieuw onderkomen van het Akiyoshidai Arts Village bij Yamaguchi.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden