muziek

AMSTERDAM - Als betrof het een bezoek aan de nachtbioscoop, in zo'n sfeer wachtte het publiek zaterdagavond laat begripvol tot de eerste lichting bezoekers de Kleine Zaal van het Concertgebouw had verlaten. Pas tegen half twaalf kon het Nieuw Ensemble onder leiding van Ed Spanjaard het ingelaste extra concert rond de groep van flamenco-gitarist Peter Kalb voor de tweede keer beginnen.

De grote toeloop voor dit geheel en al Andalusisch gekleurde 'Tokkelfestival'-concert valt te verklaren uit de grote populariteit die het flamenco-dansen de laatste jaren in Nederland geniet. De toegestroomde afficionado's moesten echter wachten tot na de pauze, vooraleer het eerste hakkengestamp de ovale ruimte vulde.

Voor de pauze mocht de Fransman Henri Agnel musiceren in de zogenaamde Gharnati-stijl. Met zangeres Amina Aloui en trommelaar Bijane Chemirani liet hij de traditionele Arabisch-Andalusische muziek van het middeleeuwse Granada opnieuw tot leven komen. In een eigen compositie, 'Tristan aujourd'hui', verwisselde Agnel vervolgens de guiterne (een middeleeuwse gitaar) voor de Arabische 'ud. Dit luitachtige instrument geldt als dé stamvader van vele generaties tokkelinstrumenten over de hele aardbol.

De combinatie van de instrumenten van Agnels eigen clubje met de westerse instrumenten van het Nieuw Ensemble leverde in zijn muzikanteske compositie een opmerkelijk fris en origineel coloriet op. Na dit geslaagde voorbeeld van 'cross-over', richtte het programma na de pauze zich dan op de kruisbestuiving van de tradities van de flamenco met de twintigste eeuwse kunstmuziek.

Fabio Nieder, huiscomponist van het Nieuw Ensemble, vervaardige voor de gelegenheid een interessante bewerking van Debussy's 'La Sérénade interrompue'. De paar flarden van een volksmelodie waarmee Debussy zijn eigen serenade onderbreekt, deelde Nieder met gevoel voor theater toe aan een 'onzichtbare Andalusische zangeres' (Amina Aloui). Het Spaanse karakter van Debussy's pianostuk kwam in deze instrumentatie met ondermeer twee gitaren verfijnd, maar ondubbelzinnig naar voren.

Duidelijk zichtbaar aanwezig op het podium waren tenslotte wèl danseres Josien Locher en gitarist Peter Kalb, twee Nederlandse artiesten die lichaam en ziel aan de flamenco-kunst hebben verpand. Op instigatie van dirigent Ed Spanjaard vervaardigde Kalb 'dos escenas flamencos'. Samen met 'El bugot' van de Spaanse componist Feliu Gasuli i Altisent moesten deze composities de handreiking van de folklore aan de kunstmuziek tot stand brengen.

Helaas, terwijl eerder in deze 'tokkelweek' geslaagde voorbeelden van een interessante vervloeiing van muziekculturen te vinden waren, bleef deze ervaring zondagochtend vroeg geheel en al uit. De toevoeging van de instrumentale kleuren van fluit, hobo en cello doen afbreuk aan de intrinsieke kracht van deze zeer op zichzelf staande volkskunst, die vreemd bloed slecht verdraagt.

Begrijperlijkerwijs reageerde het toegestroomde publiek niettemin uitzinnig op deze 'warm-water-flamenco', vooral toen dirigent Ed Spanjaard tegen half twee de dirigeerstok neerlegde om te overtuigen met een stijlvol dansje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden