Muziekdagen onthullen Vriends orgelfonteinen

UTRECHT - Groots en monumentaal, maar voor slechts een handjevol toehoorders openden donderdagavond de Nederlandse Muziekdagen met een orgelconcert in de Utrechtse Domkerk.

In de functie van centrale programmeur zette de huidige directeur van het Amsterdamse Sweelinck Conservatorium, Ton Hartsuiker, in overleg met de organiserende instellingen - de stichtingen Donemus en Gaudeamus, de NPS en Muziekcentrum Vredenburg - een aantal inhoudelijke lijnen uit. Zo is er dit jaar bijzondere aandacht voor de steeds groter wordende invloed van niet-westerse muziek en musici op het doen en laten van de Nederlandse componisten.

Maar ook een andere actuele tendens vatte Hartsuiker bij de kop. Veel Nederlandse componisten voelen zich aangetrokken tot het schrijven van opera's. Met een parade van suites en losse fragmenten uit opera's van Ten Holt ('Tamerlan'), Loevendie ('Naima'), Andriessen ('Rosa'), Schat ('Labyrint') sluit het festival zondagmiddag uitbundig af. Een derde thema, dat tevens nauw verweven is met het eerste, speelt zich af rond componist Ton de Leeuw. Deze legde zijn leven lang belangstelling aan de dag voor de niet-westerse muziek. Bij wijze van eerbetoon klinken een aantal werken van hem en van enkele van zijn leerlingen.

Eén van die leerlingen was ooit ook Jan Vriend. In relatieve stilte werkte Vriend een vijftal jaren aan een reusachtige driedelige compositie voor orgel, 'Jets d'Orgue' (zoiets als 'orgelfonteinen'). Terecht, naar donderdagavond bleek, haalde Hartsuiker dit werk uit de schaduw door het aan de kop van de Muziekdagen te plaatsen. Op het Bütz-orgel van de Utrechtse Dom speelde organist Jan Hage het aartsmoeilijke, ruim een uur durende werk op zeer fantasievolle wijze.

Net als in de vroegste kerkmuziek met haar binding aan theologische symboliek, is het grondplan bij deze muziek sterk vanuit een driedeling gedacht. Elk van de drie 'Jets' bevat drie onderdelen die zelf weer uit drie secties bestaat. Net als de componisten van toen stelde Vriend zich ten doel 'de rijkdommen open te trekken die in de orgels op ontginning liggen te wachten'. In de kathedrale ruimte overtuigden componist en organist met een bijzonder boeiend muzikaal pleidooi voor de actualiteit van het orgel als concertinstrument.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden