Muziekdagen halen 30 jaar operahistorie overhoop

UTRECHT - Veel ambiance, redelijke belangstelling en een duidelijk pleidooi voor het programmeren van hedendaagse Nederlandse muziek, het blijkt tòch een haalbare combinatie. Het stiefkindje van de festivalcultuur, de Nederlandse Muziekdagen, is duidelijk aan het opgroeien. Met een suite van operasuites besloten de 'dagen' gistermiddag in Muziekcentrum Vredenburg met meer publieke belangstelling dan in jaren.

'Met een koor, twee orkesten, een handjevol vocale solisten en een contrabasblokfluit kunnen we met gemak dertig jaar Nederlandse operageschiedenis overhoop halen', zo moet Ton Hartsuiker hebben gedacht. In de rol van centrale programmeur schroomde hij niet het orkest van zijn eigen Sweelinck Conservatorium in te zetten voor een bepaald niet makkelijke opgave. Maar met een overtuigende Micha Hamel op de bok slaagden zijn muziekstudenten er zondag in, een voortreffelijke indruk te maken met vier delen uit 'Rosa', de laatste opera van Louis Andriessen.

Uitzinnige rap

Gesteund door dit jeugdige ensemble wisten de vocalisten Romain Bisschoff en Phyllis Blanford een krachtige Rosa en Esmeralda neer te zetten in hun solo-aria's en in een duet. Een heuse festivalsfeer leek even te ontstaan toen Blanford aan het eind van dit duet uitbrak in een uitzinnige 'rap'. Hoewel de zaal en de orkestleden haar uitnodiging om in de handen te klappen - de muziek kwam inmiddels uit een doosje - braaf overnamen, sloeg de vonk niet ècht over. Een hoogtepunt was deze vierdelige suite uit 'Rosa' niettemin wèl.

Het Radio Symfonie Orkest zorgde onder leiding van Jac. van Steen voor bijzondere momenten met fragmenten uit vier andere Nederlandse opera's. De contrabasblokfluit kwam van pas in de reconstructie van twee scènes uit 'Reconstructie', de roemruchte anti-Amerika-opera uit 1969. Waar toen Frans Brüggen stond, blies nu Walter van Hauwe rare rocheltonen ter begeleiding van de als spreker optredende Lieuwe Visser. Leuker, want beter geproportioneerd, werkte het Mozart-orkestje dat in een parafrase van 'Don Giovanni' de moord op Che Guevara en de overweldiging van Latijns-Amerika behandelde.

Het Koor Nieuwe Muziek liet een aantal delen herleven uit de opera 'Labyrint' van Peter Schat. Die dateert uit 1965, toen 'totaal-spektakel' nog een modieus begrip was. De vertoonde dia's van lichaamsdelen, afkomstig uit een film van Albert Seelen, waren het enig zichtbare wat herinnerde aan de productie die in 1966 in première ging, en daarna nooit meer werd opgevoerd. De koren uit 'Labyrint' vormden daarom een aardige bijdrage aan deze Muziekdagen. Eerder had het Radio Symfonie Orkest, ook geleid door Van Steen een prachtige suite uit 'Naima' van Theo Loevendie (1985) neergezet.

Muzikaal en veelbelovend klonk ook de suite die Klaas ten Holt nu al samenstelde uit zijn opera-in-wording 'Tamerlan'. Het mag niet bevreemden, dat naast een wat voorspelbare fuga in deze suite een soort Turkse Janitsjaren-muziek uit het orkest opklonk. In plaats van het modewoord 'totaal-spektakel' heerst in de jaren negentig namelijk de term 'interculturaliteit', d.w.z. vermenging van culturen uit verschillende werelddelen. Dat was goed te merken tijdens deze Muziekdagen.

Zo werkten er musici van de Peking Opera uit China mee aan de realisatie van de HONG-muziek van Guus Janssen, bood Theo Loevendie de luisteraar een geheel verzorgde muzikale reis aan van Amsterdam via Istanboel en Cairo naar Timboektoe in zijn compositie 'A. Dramé' en opende Jan Rokus van Roosendael vensters op Tibet, Afrika en Bali in zijn compositie 'Windows'. De Javaanse gamelan deed dienst als vervoermiddel voor ideeën van Nederlandse componisten (premières van Van Roosendael en De Man) in een concert door het ensemble Gending op zaterdag.

Verstilde poëzie

Maar tussendoor was er onder leiding van zeer gerenommeerde dirigenten ook nog aandacht voor op westerse leest geschoeide, verstilde expressie. Indrukwekkend waren bijvoorbeeld de 'Three Shakespeare Songs', de zwanenzang van Ton de Leeuw door de mezzo-sopraan Ann Maria Dur met het Radio Kamerorkest onder leiding van Peter Eötvös.

Maar ook dirigent Hans Vonk droeg met het Radio Filharmonisch Orkest een belangrijke steen aan voor het welslagen van deze Nederlandse Muziekdagen, namelijk een prachtige afgewerkte Tweede Symfonie (1958) van Rudolf Escher.

Volgend jaar is Han Reiziger programmeur. Dat houdt de belofte in van opnieuw een eigentijds en eigenzinnig feest met eigenlandse muziek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden