'Muziek van de Sacre is drama genoeg'

De beroemde Chinese choreograaf Shen Wei waagt zich met Het Nationale Ballet aan 'Le Sacre du Printemps' van Igor Strawinsky.

Shen Wei is een van meest besproken en bewonderde choreografen van dit moment. Een alleskunner die nu voor het eerst met een Nederlands dansgezelschap werkt. Met zijn versie van 'Le Sacre du Printemps' voor het Holland Festival duikt hij met Het Nationale Ballet de diepte in. "Goede kunst waagt grote sprongen."

"Kijk eens naar dit vel papier en dat steentje," zegt Shen Wei. De Chinese choreograaf pakt het ene in zijn linkerhand, de ander in zijn rechter en laat beide tegelijkertijd vallen. De steen gaat in een rechte lijn zijn massa achterna, met een doffe bons landt hij op de grond. Het papiertje echter dwarrelt in grote spiralen naar beneden om een meter verder in een sliding tot stilstand te komen. "Zie je het verschil? Dat is in een notedop hoe ik mijn choreografieën ontwikkel. Alles om ons heen heeft zijn eigen bewegingskwaliteit, beïnvloed door de natuurkrachten om ons heen."

Rond dat principe heeft Shen Wei (1968, Hunan) de afgelopen dertien jaar een eigen techniek ontwikkeld, Natural Body Development genaamd. Hij maakt daarin gebruik van de ons omringende natuurkrachten, maar ook van de nieuwste wetenschappelijke ontwikkelingen om het functioneren van de menselijke beweging in kaart te brengen. Shen Wei: "Mijn bewegingstaal is organisch; ik laat de dansers via de ademhaling de natuurlijke 'flow' van hun lichaam volgen."

De manier van werken van Shen Wei, bekend als choreograaf van de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Peking van 2008, was wel even wennen voor de dansers van Het Nationale Ballet. Daar gaat in het kader van het Holland Festival morgen zijn versie van 'Le Sacre du Printemps' in première. Waar ballet aan het hof van de Franse Zonnekoning werd ontwikkeld om de zwaartekracht te tarten, uitgedrukt in de spitzen van de ballerina om zo dicht mogelijk een verheven ideaal te naderen, vraagt Shen Wei iets totaal anders van de dansers. "Zo aards mogelijk bewegen, ver weg van 'tegennatuurlijke' bewegingen waar het menselijk lichaam niet voor is gemaakt."

De dans van Shen Wei wordt vaak vergeleken met kalligrafie, de schrijfkunst waarin Shen Wei is opgeleid voordat hij naar de VS emigreerde en zich aan de dans ging wijden. In zijn werk vloeien en draaien dansers over het toneel, met secuur opgebouwde dynamische verschuivingen in een ronduit oogstrelende beeldtaal. "In kalligrafie worden de letters gevormd met een vloeiende, zo natuurlijk mogelijke intensiteit. De overeenkomst met mijn werk ligt dus voor de hand, maar is er zeker niet bewust ingebracht."

Met 'de Sacre', Igor Strawinsky's schandaalcompositie die honderd jaar na de oeruitvoering in choreografie van Vaslav Nijinski alle tot dan toe geldende regels op het gebied van dans en muziek aan de laars lapte, brengt Shen Wei een behoorlijke kluif binnen de muren van het Amsterdamse Muziektheater. Van Martha Graham en Maurice Béjart, Pina Bausch en Mats Ek, tot 'onze eigen' Hans van Manen: welke dansmaker maakte níet een eigen versie van het in muziek en dans verklankte lenteoffer.

Shen Wei is niet bang voor vergelijking, zelfs niet met de versie van 'de Sacre' die hij voor zijn eigen gezelschap Shen Wei Dance Arts in 2003 maakte. "Ik zou wel vijftig versies kunnen doen", lacht hij. Hij hoort steeds nieuwe dingen in de muziek van Strawinsky sinds hij die in 1989 voor het eerst beluisterde, nieuwe lagen en ritmische structuren. "Mijn oren konden het eerst niet aan! Nu ik zo lang in het Westen heb gewerkt, begin ik de muziek steeds beter te begrijpen." Zeker nu hij werkt met de integrale orkestrale compositie, live uitgevoerd door Holland Symfonia in extra grote bezetting, en niet de versie voor twee piano's zoals in 2003. "Alle instrumenten vertegenwoordigen weer andere lagen en gaan met elkaar relaties aan. Dat is drama genoeg, ik heb voor de choreografie geen verhaal meer nodig."

Geen lenteoffer
Dus hebben de dansers geen narratieve rode draad waaraan ze zich kunnen vasthouden. Er is geen sprake van een lenteoffer, de kracht van de muziek volstaat. "Ik wil dat je via de dans de muziek kunt voelen. De muziek staat voor een levensreis, waarin alles ligt besloten: geluk en verdriet, leven en dood." En daarom vraagt hij véél van de dansers van Het Nationale Ballet, geeft hij toe: "Ze moeten zich bewust zijn van het feit dat we nieuw werk creëren. Strawinsky en Nijinski lieten bekende klank- en balletschema's varen om de kern te kunnen raken. Geen choreograaf of componist kon daarna gewoon doorgaan met wat ze daarvoor deden, alles was voorgoed veranderd. Dat is de definitie van grote kunst: je neemt grote stappen en waagt diepe sprongen; het verschil tussen middelmatigheid en genialiteit. Dansen gaat voor mij over zelfonderzoek, over reflectie van wat ons tot mensen maakt. Alleen dan zie je waarachtigheid op toneel en wordt het publiek geraakt."

Hij is op weg een van 's werelds belangrijkste artistieke smaakmakers te worden. In zijn producties streeft Shen Wei naar een bewonderde synthese van muziek, dans, belichting en kostuums. Van jongs af schildert en kalligrafeert hij, en verdiepte hij zich in Chinese opera en dans. Hij lacht als hem wordt gevraagd of hij soms de belichaming is van het Renaissancistische ideaal van de alleskunner. "Ik heb nog nooit een liefdesverhouding gehad, want ik leef voor de kunst. Ik wil er alles over weten en ik doe niets anders dan zo veel mogelijk in me opnemen, als een spons. Dat is mijn manier om de wereld een beetje te begrijpen."

'Le Sacre du Printemps' van Shen Wei maakt deel uit van het Holland Festival-programma van Het Nationale Ballet. Ook choreograaf David Dawson is met nieuw werk vertegenwoordigd. Voorstellingen 15/6 t/m 22/6. Voor kaarten: www.hetballet.nl en www.hollandfestival.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden