Muziek moet juist stilte neerzetten

Van onze mediaredactie “Otto Ketting is verantwoordelijk voor het overrompelendste moment in de Nederlandse muziek”, zegt musicoloog Maarten Brandt.

Brandt komt aan het woord in de documentaire 'Gestold Koraal' van Kees Hin over componist Otto Ketting die 'In het uur van de Wolf' vanavond door de NPS wordt uitgezonden. Op dit moment staat het Festival in de Branding in Den Haag in het teken van Otto Ketting. Bij de opening van het festival werd, zoals vrijdag in deze krant al werd beschreven, de wereldpremiere van het waterfeestspel De Vliegende Hollander van Matthijs Vermeulen uitgevoerd, een componist waar Ketting zich al jaren voor inzet. Ketting kwam samen met filmer Kees Hin dit werk op het spoor in het archief van het Leids Studenten Corps.

In de documentaire die vanavond wordt uitgezonden, wordt Ketting gevolgd door zijn leven en zijn muziek. Drie jaar was Ketting toen hij gefascineerd raakte door inktspatjes die zijn vader op papier maakte. Na de scheiding van zijn ouders kwam hij bij zijn vader, de componist Piet Ketting in huis. Deze werd zijn grote leermeester.

Otto Ketting zat op het Barleus Gymnasium in Amsterdam toen hij met een aantal stukken bezig was en na twee jaar werken vast kwam te zitten. Zijn vader zag de muziek en zei: “Dat zijn geen drie stukken maar één. Het werd de basis voor Kettings eerste symfonie die hij op 24-jarige leeftijd voltooide. Het Concertgebouworkest onder leiding van Hans Rosbaud voerde de symfonie direkt op. “Alle goede componisten maken eigenlijk maar een stuk”, zegt musicoloog Brandt. “Daar maken ze variaties op. Het stuk van Ketting gaat over de zoektocht naar de heelheid.” Een andere bewonderaar van Ketting, schijfster Margriet de Moor, zegt over die zoektocht “Kom desnoods aan, maar het gaat over de waarde van het reizen en de rijkdom die je daarmee vergaart.”

In de documentaire wordt ook aandacht besteed aan de meer aardse kant van de componist. Met veel plezier laat hij zien hoe hij jarenlang filmmuziek maakte. Hij laat zien wat je kunt laten horen bij een beeld van een tunnel en wat bij het beeld van een radar of een rodeo. Ketting werkte veel voor de films van Bert Haanstra en maakte in totaal muziek voor zo'n 25 films. Op de vraag of hij het voor Haanstra deed, zegt hij. “Ik deed het in de eerste plaats voor de film. Ik ben dol op film en dat dienende heeft me altijd gefascineerd.” Daarnaast schreef stukken voor ballet en theater.

Otto Ketting won in 1957 en 1958 tweemaal de Geaudamusprijs voor Passacaglia en Due Canzoni. Collega en vriend Klaas de Vries vertelt hoe hij van Ketting leerde dat het de nieuwsgierigheid is die maakt dat je doorgaat met een compositie.

Behalve vrienden en bewonderaars komt Ketting zelf ook uitvoerig aan het woord in de documentaire. Hij laat amateurfilmpjes zien van zichzelf in zijn jeugd en verteld hoe zijn moeder over zijn vader vertelde dat deze 'maar wat deed'. Op archiefbeelden uit '68 vertelt hij over zijn dan net uitgevoerde werk in het kader van het Holland Festival. “Veel muziek is gebaseerd op intensivering van de tijd waardoor de luisteraar op een hoger niveau van beleving komt. Ik wilde de stilte neerzetten.”

Over akoorden in een ander stuk: “Na 31 minuten van geweld mag je een keer thuiskomen.”

Het festival 'In de branding' duurt nog tot en met 18 oktober.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden