Muziek is het zwarte goud in Mali

POP | Bassekou Kouyate

Jama ko | Out Here

Betekent olie voor veel Afrikaanse landen een bron van rijkdom, voor Mali symboliseert muziek het ware zwarte goud. "Het is onze zuurstof" zegt kora-speler Toumani Diabate. Sinds de coup van vorig jaar en de bezetting van Noord-Mali stokte die zuurstoftoevoer. Muzikanten vragen met allerlei projecten aandacht voor de penibele situatie in de bakermat van de blues.

Zo verscheen deze week 'Mali-ko' ('Vrede'), een band-aid project van zangeres Fatoumata Diawara, waarop de crème de la crème van de Malinese muziekscene is verenigd. Diawara op de persconferentie: "De Malinese bevolking heeft haar geloof in de politiek verloren maar muziek bracht altijd hoop. In de huidige situatie richten mensen zich op muzikanten, die hun richting kunnen geven". Zij staat eind februari in Rasa in Utrecht, waar volgende week ook Bassekou Kouyate optreedt.

Op zijn 'ngoni', een traditioneel snaarinstrument, verlegt Kouyate de blueshistorie naar de 21ste eeuw. Immers, de Niger-rivier is bakermat en transportroute van bluesmuziek ineen. Aan de oevers liggen Timboektoe, Ségou en Bamako, waar de laatste jaren steeds meer westerse artiesten het DNA van de Afrikaanse blues traceerden. Na Ry Cooder met Ali Farka Touré ('94), Taj Mahal met Toumani Dibate ('99) en Joep Pelt met Lobi Traoré ('08) is het nu de beurt aan Malinese artiesten zelf.

Kouyate's derde album 'Jama ko' werd maart 2012 opgenomen in Bamako. Tijdens de eerste opnamesessie vond, nog geen kilometer van de studio verwijderd, de militaire coup plaats: "Het titelnummer is een oproep tot vrede en tolerantie" vertelt Kouyate in het cd-boekje. Rijk of arm, moslim of christen, laten we samenkomen en plezier hebben. Van de bevolking in Mali is 90 procent moslim, maar onze vorm van islam heeft niets te maken met de radicale sharia. Wanneer de islamisten ons verbieden muziek te maken, rukken ze het hart uit Mali."

Tijdens de opnames viel geregeld de stroom uit, dan weer arriveerden muzikanten te laat wegens beschietingen elders in de stad. Die geladenheid spat van ieder nummer af. Kouyate's groep bespeelt de 'ngoni' elektrisch versterkt als in een stevige bluesrock-formatie. Het resultaat klinkt hallucinerend, alsof je Jimi Hendrix in het kwadraat beluistert.

Tijdens Kouyate's Sahara Soul-tournee speelt Tamikrest in het voorprogramma. Een band uit het bezette noorden van Mali. Met hun hypnotiserende woestijnblues vragen ze aandacht voor het Touareg-vraagstuk. Door de koloniale erfenis verwezen naar de marges van West- en Noord-Afrika, zijn ze veroordeeld tot een zwervend bestaan. Muziek geeft hen een nieuwe identiteit, een stem die in allerlei varianten te horen is op 'Songs for desert refugees'.

Op het jaarlijkse 'Festival au Desert', vlakbij Timboektoe, zijn ze wegens de politieke situatie niet meer te horen. In plaats daarvan vertrekken binnenkort twee kameelkaravanen beladen met muzikanten en instrumenten vanuit Mauretanië en Burkina-Fasso naar het 'Festival sur le Niger' in Segou.

De Nederlandse gitarist/documentairemaker Laurens Joensen was er graag bij geweest: "De situatie is dusdanig geëscaleerd dat ik besloten heb de Malinese muzikanten die binnenkort hier optreden te filmen". Behalve met Kouyate wil Joensen ook met Salif Keita samenwerken: "Hij heeft voor zijn Paradiso-concert (10 februari) alle honderd uitgeprocedeerde asielzoekers die in Bos en Lommer zitten uitgenodigd. Daaruit wordt nu een band samengesteld, ik ben als bandcoach gevraagd." Ook schreef Joensen het nummer 'Dezelfde ster'. "Fay Lovsky speelt daar ook op mee, zij brengt binnenkort 'L'ennemi de la musiqué' uit, het nieuwste lied dat aan Mali is gewijd."

www.laurensjoensen.nl

Concerten: 31/1: Tamikrest, Bassekou Kouyate RASA (Utrecht); 10/2: Salif Keita Paradiso (Amsterdam); 28/2: Fatamouta Diawara RASA (Utrecht); 17/3: Boubacar Traore Bimhuis (Amsterdam).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden