Muziek is het eerste wat jongeren een idee geeft van iets groters, en is daarom zo opwindend.

Twee dingen vallen de Canadese singer-songwriter Jason Collett (38) op als hij in Europa is. Dat muziek hier zo belangrijk is dat zelfs zijn geluidstechnicus met respect wordt behandeld. „Terwijl het in Noord-Amerika een rotbaantje is voor weinig geld en slecht eten.”

En even opzienbarend was zijn ontdekking dat vreemden elkaar hier op straat met een haast vanzelfsprekende rust behandelen. „Haast intiem vergeleken met waar ik vandaan kom. Het is een fundamenteel verschil: de publieke ruimte in Noord-Amerika is één groot winkelcentrum. In die malls ben je geen burger maar consument.” Openbare ruimte is er een illusie, zegt Collett, want de veiligheidsdienst stuurt je weg als je niet consumeert.

Met Collett, die de komende dagen concerten geeft in Venlo, Rotterdam en Amsterdam, gaat het al snel over zijn afschuw van bepaalde aspecten van de Noord-Amerikaanse cultuur. Zijn nieuwe album ’Idols of Exile’ mag dan vol herinneringen staan aan zijn jeugd in een buitenwijk, de titel betekent vooral dat je niet te veel jezelf moet zijn. Outsiders worden niet geaccepteerd. „Ze worden óf buitengesloten, óf zijn voor ze het in de gaten hebben ingelijfd door het systeem en zo monddood gemaakt.” Collett noemt als voorbeeld de reclames van Apple waarin Martin Luther King en Gandhi werden afgebeeld, onder het motto ’Think Different’. „Dode mensen misbruiken om een computer te verkopen. Weerzinwekkend.”

En bij levende mensen – zoals hijzelf is – keurt hij het even sterk af.

„Kunstenaars moeten buitenstaanders blijven om commentaar te kunnen leveren.” Om die reden weigert Collett zijn muziek beschikbaar te stellen voor reclames. „Al zou ik het geld goed kunnen gebruiken. Ik heb drie kinderen en mijn oudste zoon moet binnenkort een beugel.” Omdat de muziekwereld ook een flinke industrie is, kiezen Collett en het collectief Broken Social Scene waarin hij speelt, zoveel mogelijk voor onafhankelijkheid. Hij vergelijkt de alternatieve muziekbeweging met die van slow food, waarin duurzaamheid en kwaliteit centraal staan. „Uiteindelijk maken mensen de juiste keuze”, daarop vertrouwt hij, ondanks zijn kritische houding.

Het mooie ’Idols of Exile’ bevat twaalf nummers met wisselende stemmingen, soms erg singer-songwriter-achtig, zoals ’Almost Summer’, over een afspraakje dat op een klein drama uitloopt, andere met meer vaart en vollere country-folk arrangementen, zoals het prachtige ’We All Lose One Another’, over de Mexicaanse dag van de doden, en de openingstrack ’Fire’, dat met een stampende bassdrum en akoestische gitaar het album aftrapt.

Het zijn eenvoudige combinaties van instrumenten die door de manier van opnemen aan de jaren zeventig doen denken. „Het klopt dat onder het schrijven allerlei beelden en klanken uit mijn jeugd opdoken. De warme geluiden van Fleetwood Mac en vooral Neil Young, die in de jeugd van elke Canadese tiener alomtegenwoordig was. Dat probeerde ik op dit album terug te vinden.” Naar het melancholieke, zuidelijke buitengevoel hoefde hij niet op zoek: „Dat zit van binnen”.

Gitarist Tony Sherr nam zijn ervaring als bandlid van Willy Nelson mee, en speelt solo’s die virtuoos zijn in hun eenvoud. Howie Beck, die het album produceerde, drumt opvallend basaal. „Hij is een songwriter en weet dat drums de muziek niet in de weg moeten zitten.”

Collett vroeg een bevriende bassist om piano te spelen. Die deed dat voor het eerst. „Net zoals op sommige Neil Young-nummers gitarist Nils Lofgren piano speelde, juist omdat hij niet de pianist was. Tom Waits zei het zo: de vingers van een onervaren muzikant zijn als puppy’s: ze zoeken de happy places op. Het geeft de muziek opgewekte naïviteit.”

Soms zitten er religieuze beelden in de teksten, ingegeven door zijn jeugd. Colletts vader was als bekeerde christen erg fanatiek. „Toen ik weigerde nog langer naar een katholieke high school te gaan, kon ik vertrekken.” Hij verhuisde naar de stad om in clubs te spelen.” Het goede wat zijn christelijke jeugd hem naliet was een gevoel voor sociale rechtvaardigheid. „Alle andere gevolgen van die opvoeding probeer ik al jaren kwijt te raken.”

Belangrijk was de dag waarop hij Bob Dylan voor het eerst hoorde. „Ik was dertien en stond in de keuken toen ’A Hard Rain’s A-Gonna Fall’ op de radio kwam. Dat veranderde mijn perspectief op de wereld. Ik had nog nooit zo’n lang lied gehoord, en wist niet wat poëzie was. Thuis was er niemand die las, kunst was iets wat niet bestond. In een typisch Noord-Amerikaanse, katholiek gezin, vang je zelden een glimp op van de hogere cultuur. Het eerste wat door die muur breekt is de muziek, die je een idee geeft van iets groters, van kunst, van tegencultuur, en daarom zo opwindend is.”

De hele wijk was gealfabetiseerd, herinnert hij zich de perfecte planning. „Mijn buurt was de B-buurt, waardoor alle straten met de letter B begonnen. Dus toch een soort poëzie maar op een gestoorde manier, zonder enig menselijk element.”

Collett noemt de ruime woonwijken desastreus voor de samenleving. „Ze zijn ooit ontstaan uit angst, als vluchtoord voor de middenklasse. Nu blijkt dat er meer criminaliteit is dan waar ook, doordat het een gemeenschap van vreemden is. Het hoogste aantal ontvoerde kinderen, hoogste aantal zelfmoorden. De farmaceutische industrie loert op de verveelde huisvrouwen, die net als Julianne Moore in de film ’The Hours’ de perfecte droom zouden moeten leven, maar die ervaren als een nachtmerrie.”

Die vrouwen zou Collett graag als publiek hebben, net als de secretaresses die hun dagen in kantoorblokken doorbrengen. Daarom vindt hij het prima als zijn nummers op de algemene ’top 40 adult radio’-zenders te horen zijn. „Mijn muziek in zo’n kantoorruimte – het is net alsof ik dan undercover ga. Misschien klinkt mijn muziek in de oren van die vrouwen even mainstream als al het andere op die zender. Maar ondertussen nemen mijn teksten je heel ergens anders mee naar toe. Dat idee fascineert me.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden