Muziek en mislukking

(\N)

Kazuo Ishiguro is een Britse schrijver wiens afkomst, Japans, je in zijn werk niet een twee drie terugziet. Hij schrijft niet alleen volmaakt in de Angelsaksische stijl van auteurs als Raymond Carver en Saul Bellow maar ook spelen zijn romans en verhalen (op de eerste twee na) zich onveranderd af in westerse settings. Om die reden is hij wel eens een ‘goede leerling’ genoemd, maar dat doet zijn werk toch niet helemaal recht.

Zijn jongste verhalenbundel ’Nocturnes’ bevat subtiele miniatuurtjes, bijeengehouden door dunne lijntjes en suggestieve karakteristieken – wat dat aangaat heeft zijn werk misschien toch wel iets weg van Japanse tekenkunst. Zelf heeft Ishiguro voor zijn inspiratie verwezen naar de Japanse film.

De vijf verhalen in ’Nocturnes’ gaan allemaal over muziek en liefde, of misschien kunnen we beter zeggen: muziek en relaties. Een oude Amerikaanse crooner wil op de vooravond van zijn scheiding zijn vrouw in Venetië nog een serenade brengen maar die reageert er niet erg op. De muzikanten op het Venetiaanse Piazza San Marco herinneren zich een cellist uit hun midden die les nam (en misschien wel meer) bij een oudere celliste, die helemaal niet blijkt te kunnen spelen. Een amateurgitarist stuurt een stelletje beroepsmuzikanten naar de Bed & Breakfast van een gehate ex-lerares, waar hun intieme misverstanden boven water komen.

Ishiguro is een meester in het oproepen van een bepaalde atmosfeer van vluchtigheid en vergankelijkheid, zijn verhalen zweven als het ware even langs, ze raken je aan en ze zijn weer weg. Geen zware drama’s, geen grote emotionele uitbarstingen of geheimzinnige clous, alles is weer voorbij voor je het weet. Typerend zijn zijn open eindes, die hij van Raymond Carver lijkt te hebben afgekeken; vaak raken de hoofdpersonen gewoon uit elkaars zicht en zien elkaar nooit meer.

Dat open einde geldt ook voor het mooiste en meest complexe verhaal uit de bundel, ‘Come Rain or Come Shine’ naar de bekende Broadwaysong. Hoofdpersoon Ray, liefhebber van zulke muziek en zelf ietwat modaal muzikant, gaat een tijdje bij zijn oude vrienden Charlie en Emily logeren. Het marcheert niet erg goed tussen die twee en allengs komt Ray erachter dat hij wordt gebruikt als zetstuk in hun relatie. Zijn matige carrière moet Emily tot inzicht brengen dat ze met Charlie niet zo slecht zit.

Als Raymond op een dag indiscreet in Emily’s agenda kijkt en er per ongeluk een pagina in verkreukelt raadt Charlie hem aan de indruk te wekken alsof de dolle hond van de buren erin heeft gebeten. In een hilarische scène richt Raymond een puinhoop aan in het huis, zet zijn tanden in de agenda en probeert zo zijn indiscretie te verbloemen. Maar tenslotte besluit hij het toch gewoon maar op te biechten en Emily neemt het hem helemaal niet kwalijk.

Dit verhaal functioneert wat mij betreft als een metafoor voor Ishiguro’s schrijven: niet het bedachte drama, hysterie en pathetiek, maar het gewone, kalme, ietwat melancholische leven overheerst. Het verhaal eindigt met de volgende passage:

„Het was Sarah Vaughans opname van ‘April in Paris’ uit 1954, met Clifford Brown op trompet. Dus ik wist dat het een lange track was, minstens acht minuten. Dat kwam me goed uit, want ik wist dat we na dit nummer niet meer zouden dansen, maar naar binnen zouden gaan om het lamsvlees op te eten. En voor zover ik wist, zou Emily dan toch nog maar eens kijken wat ik met haar boekje had gedaan, en dit keer besluiten dat het niet zo’n licht vergrijp was. Wat wist ik eigenlijk? Maar we waren nog minstens een paar minuten veilig en bleven dansen onder de sterrenhemel.”

Ishiguro’s verhalen zijn vrijwel altijd ik-verhalen waarin de hoofdpersonen langzaam en ongemerkt hun tekorten openbaren, zonder dat het tot grote drama’s leidt. In wezen zijn het romantische geschiedenissen met een melancholische ondertoon van vluchtigheid en mislukking. Niets nieuws onder de zon, maar mooi en vakkundig geschreven, op menselijke maat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden