Muziek als bindende factor

Het Orlando Festival is een begrip in kamermuziekland. De intieme opzet en de lage drempel tussen musici en publiek blijken een gouden formule.

De seminaristen hebben vakantie, maar de voormalige abdij Rolduc is niet verlaten. Voor het dertigste jaar op rij fungeert het oude kloostercomplex in Kerkrade als middelpunt van het Orlando Festival. Jong, oud, amateur en professional: wie van kamermuziek houdt, hoeft zich niet te vervelen. Van 's morgens vroeg tot 's avonds laat staan repetities, lezingen, masterclasses en concerten op het programma. Zelfs teken- en schilderworkshops behoren tot de mogelijkheden.

Het Orlando Festival, ooit opgericht door cellist Stefan Metz, is een begrip. Onder de kenners en liefhebbers hoor je geregeld: "Ben jij deze zomer nog op Rolduc?" De intieme opzet en de lage drempel tussen musici en publiek blijken een gouden formule. Iedereen is benaderbaar, iedereen geniet.

Dit jaar neemt Metz afscheid als directeur en artistiek leider en geeft het stokje door aan collega Maarten Mostert. Mostert, cellist in Amsterdam Sinfonietta, conservatoriumdocent en het brein achter de Amsterdamse Cello Biënnale, kent het Orlando Festival vanbinnen en vanbuiten. Hij volgde er 29 jaar geleden zijn eerste masterclass en keerde later veelvuldig terug als docent. "Dat is een bijzonder goede basis om het leiderschap over te nemen", zegt Metz, die nog nazweeft van een intensieve repetitie. "Hij houdt van dit festival."

Metz vervolgt: "Op Rolduc ontdek je de schoonheid van het samenspel, en daar kun je niet vroeg genoeg mee beginnen. Ik heb hier prachtige herinneringen liggen. Mijn grootste voldoening is dat iedereen terug wil komen, van amateur tot topmusicus. Menahem Pressler, de pianist van het Beaux Arts Trio, is vaak geweest. De beroeps worden enorm geïnspireerd door het enthousiasme van de amateurs - de muziek is de bindende factor. Veel optredende musici vormen ad-hoc-ensembles. Zo'n formatie is misschien iets minder goed dan een gezelschap dat al vele jaren op elkaar is ingespeeld, maar je werkt aan de muziek en de musici leren van elkaar. Op alle mogelijke niveaus is educatie een belangrijke factor van het festival. En op de concerten mag je bravo roepen of fluiten. Het is hier geen traditioneel stijf gedoe."

Een violist passeert gehaast, op weg naar zijn ensemble, en een luisteraar neuriet de laatste maten na van een zojuist bezochte masterclass. Dat de monseigneurs wat streng vanuit hun schilderijen de gang inkijken, mag de pret niet drukken. Vier klarinettisten staan te wachten tot ze op mogen tijdens een Academy concert - voor en door conservatoriumstudenten en finalisten van het Prinses Christina Concours. Voor de gelegenheid spelen de blazers een bewerking van Faurés Pavane. Ze hebben twee lessen gehad over het stuk en er twee dagen op gestudeerd. Liset Vliegen, een van de klarinettisten: "Het leuke van het festival is dat je je alleen maar op de muziek richt: overdag speel je en 's avonds kun je luisteren."

Naast de zalen in de abdij zijn ook andere podia in Zuid-Limburg betrokken bij het jubilerende Orlando Festival. Heerlen en Maastricht leveren faciliteiten, evenals Vaals en Valkenburg. En na het avondeten loop je even naar Theater Kerkrade. Docenten die overdag les hebben gegeven zitten er op het podium en het Roemeense Arcadia Kwartet maakt het publiek blij met zijn kijk op Bartóks Vijfde strijkkwartet: op naar de volmaaktheid.

Veel trouwe, wat oudere bezoekers nemen gretig plaats als toehoorder bij de repetities en concerten. Aan jongeren is, zeker in de eerste festivalweek, geen gebrek met uitvoeringen van het Orlando Junior Academie Orkest en lesprogramma's voor verscheidene jeugdensembles.

Tot de laureaten van het Prinses Christina Concours die hun intrek hebben genomen op Rolduc behoren de sopraan Lilian Farahani en de pianist Mengjie Han. "Méén wat je zegt!", drukt Miranda van Kralingen Farahani op het hart tijdens een masterclass. Plaats van handeling: de Rococobibliotheek van de abdij, met kroonluchters en krakende vloeren. Omringd door sierlijke krullen op de muren en kasten vol boeken met goudopdruk, zingt Farahani alsof haar leven ervan afhangt. Ze kan nauwelijks een frase afronden, want Van Kralingen legt, stevig onderbouwd, op iedere slak zout: adem, articulatie, lichaamstaal enzovoort. "Je moet het publiek pakken, niet door kunstfluiten, maar door de authenticiteit van jouw zijn in het zingen." Farahani vult met een machtig stemvolume de hele ruimte: "Gib mir die Hand", klinkt het in Allerseelen van Richard Strauss. Mengjie Han begeleidt nauwkeurig en geduldig.

Even later, in Schumanns Frauenliebe und -leben, komt het verzoek: "Kun je het jong, fris en fruitig zingen?" Een boel commentaar in korte tijd. Lastig? "Ja, verwarrend, maar ook heel verhelderend", zegt Farahani. "Het is buitengewoon interessant om door iemand die jou niet kent een spiegel voorgezet te krijgen."

Voor de deelnemers op Rolduc geldt een strak regime. Om zeven uur gaat de wekker en om kwart over negen beginnen de lessen en repetities. Alles staat permanent in het teken van de muziek. In de eetzaal wordt druk besproken wat er zojuist is gespeeld. Voor een zanger zijn die vroege tijden geen pretje. Farahani verduidelijkt: "Als je zo vroeg opstaat, zit er nog een kraakje in je stem en gaat alles wat moeizaam. Je lichaam voelt nog stijf. Het is niet voldoende om te ontbijten en een plens water in je gezicht te gooien. Het voornaamste is dat je lijf echt wakker is."

De eerste festivalweek zit erop, maar vormde slechts het begin. De komende dagen worden onder meer gevuld met masterclasses strijkkwartet. Drie jonge kwartetten - alle eersteprijswinnaars van belangrijke concoursen - zijn ingeroosterd bij docent Eberhard Feltz. Verder: er klinkt een serie late Beethovenkwartetten, het Grieg Trio treedt aan en het Pavel Haas Kwartet is over uit Tsjechië. Deze laatste twee ensembles verzorgen samen met het Casals Kwartet, Stefan Metz en Maarten Mostert het slotconcert van het festival op 7 augustus om 20.15 uur in het Amsterdamse Concertgebouw.

Orlando Festival
Het Orlando Festival duurt tot en met 7 augustus. www.orlandofestival.nl. Het concert van vanavond, met muziek van Schnittke, Hindemith, Rota en Debussy, wordt vanuit Theater Kerkrade om 19.55 uurrechtstreeks uitgezonden via Radio 4. Hoogtepunten van 30 jaar Orlando Festival zijn tot en met 20 augustus gratis te downloaden van www.radio4.nl.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden