Reportage

Muur of geen muur, de migranten blijven komen

Migranten uit Midden-Amerika klimmen in Mexico op 'Het Beest', de vrachttrein die hen richting de Verenigde Staten moet voeren. Beeld Hollandse Hoogte

'Weg met Trump! Geen muur kan ons stoppen!', klinkt het op de trein die Midden-Amerikanen gebruiken om illegaal naar de VS te komen.

De enorme vrachttrein baant zich langzaam een weg door het subtropische laagland van Zuid-Mexico. Dan, bij een spoorbrug, komt hij piepend tot stilstand. De ongeveer honderd Midden-Amerikanen die op de trein meeliften rennen vol doodsverachting over het dak naar de dichtsbijzijnde ladder. "Weg met Trump!", roepen enkelen van hen lachend. "Geen muur kan ons stoppen!"

Voor de migranten is de lange reis van 3000 kilometer door Mexico naar het noorden net begonnen. Ze vertrokken drie weken geleden uit Guatemala, Nicaragua, El Salvador en vooral Honduras, waar armoede en crimineel geweld ze heeft verjaagd. Ze reizen naar de Verenigde Staten waar, hopen ze, een beter leven wacht. De vrachttrein, bijgenaamd 'La Bestia' ('Het Beest') vanwege de vele migranten die onderweg van het dak vallen en gewond raken of sterven en omdat hij een makkelijk doelwit is van ontvoerdersbendes, is een veelgebruikt vervoersmiddel.

Coatzacoalcos, een snikhete havenstad in de deelstaat Veracruz, is een van de eerste haltes. Aan de rand van de stad worden de migranten opgevangen in een door de katholieke kerk beheerd opvangtehuis, waar ze voedsel en onderdak krijgen. Het is een betonnen gebouwtje waar de migranten, vandaag alleen maar mannen, opeengepakt in stapelbedden uitrusten van de vermoeiende trip.

Midden-Amerikanen

Sinds afgelopen woensdag hangt er een schaduw over de toch al gevaarlijke reis door Mexico, waar corrupte autoriteiten en mensensmokkelaars op de migranten azen: de Muur van Donald Trump. In het opvangtehuis wordt over niets anders gepraat.

"Tja, die muur...", zegt de 42-jarige Willie Rodríguez, een magere Hondurees. Hij is negentien dagen geleden vertrokken uit zijn geboortedorp aan de kust. "Het is slecht nieuws voor ons. Het wordt straks veel moeilijker om de VS nog binnen te komen. In Honduras heeft iedereen het erover. Het lijkt erop dat hij er nu echt gaat komen."

Het zijn deze Midden-Amerikanen die de Amerikaanse president Donald Trump met zijn muur langs de grens met Mexico beoogt tegen te houden. Hoewel hij zich tijdens zijn campagne vooral richtte tegen Mexicaanse migranten, die hij verkrachters en drugssmokkelaars noemde, vormen de Midden-Amerikanen sinds enkele jaren de belangrijkste groep die naar het noorden trekt. Vorig jaar werden ruim 400.000 ongedocumenteerde migranten door de VS opgepakt en gedeporteerd, het gros Midden-Amerikanen, terwijl er recentelijk juist meer Mexicanen uit de VS vertrekken dan er arriveren.

In Midden-Amerika komt Trumps presidentiële decreet niet als een verrassing. Velen zijn de laatste maanden halsoverkop vertrokken om De Muur voor te zijn. Exacte cijfers zijn niet beschikbaar, maar in november spraken autoriteiten in Guatemala, Honduras en El Salvador al van een 'massale uittocht.'

Het opvangtehuis in Coatzacoalcos bevestigt dat. Volgens de beheerders slapen er nu dagelijks zo'n tachtig migranten, twee keer zoveel als vorig jaar om dezelfde tijd. "Tijdens de verkiezingscampagne begonnen al meer mensen weg te trekken", vertelt Willie Rodríguez. "De laatste maanden is het echt extreem. Niemand wil wachten tot dat ding er staat."

Van moedeloosheid om Trumps besluit is onder de migranten hier echter geen sprake. De meesten zeggen de spierballentaal van Trump juist te willen tarten. "Die muur houdt ons echt niet tegen. We klimmen er gewoon overheen, en als hij te hoog is graven we er een tunnel onderdoor", lacht Hunley Salgado, een 24-jarige Nicaraguaan. "We doen dat met zijn allen toch al jaren op de plekken waar al een muur staat. Trump snapt dat gewoon niet."

Het is geen bravoure. Voor de meeste migranten is vooral de bittere armoede in hun landen van herkomst zo groot dat de dreiging van de muur niets is vergeleken met een leven in uitzichtloosheid thuis.

"Donald Trump snapt niets van armoede of wat mensen beweegt te vertrekken. In Honduras had ik nooit genoeg geld om voor mijn familie te kunnen zorgen", zegt Willie Rodríguez, die zijn vrouw en drie kleine dochtertjes achterliet. Hij hoopt op werk in de VS om geld naar hen te kunnen sturen. "Hij is een man zonder hart. We laten hem niet onze droom op een beter leven afpakken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden