Museum kiest voor Mondriaan en mode

Na een twee jaar durende restauratie die 52 miljoen gulden heeft gekost, gaat morgen het Haags Gemeentemuseum weer open. Architect Job Roos en museumdirecteur Hans Locher, verantwoordelijk voor de restauratie, getuigen van hun enthousiasme over het bereikte resultaat.

DEN HAAG - Van 52 miljoen had gemakkelijk een nieuw museum gebouwd kunnen worden. Bij het Haags Gemeentemuseum ging het echter om de restauratie van een waardevol monument waarvan het kunsthistorisch belang als zodanig door het rijk wordt erkend.

Het museum werd in de jaren '30 ontworpen door architect Berlage, vertegenwoordiger van het Nieuwe Bouwen. De staat van het gebouw maakte bij voorbaat elke restauratie tot een complexe zaak. Dat heeft ook Job Roos ervaren. Roos, de bouwmeester die voor de klus werd aangetrokken, moest kiezen tussen consolidatie van de aanwezige architectuur, compleet met alle structurele problemen, of een totale vernieuwing. Roos koos ervoor om te schipperen. Zijn leidraad werd de staat van het gebouw waarin het door zijn ontwerper werd opgeleverd. Een voorbeeld daarvan is de lichtintreding die in het museum zo'n belangrijke plaats inneemt. Zo werden aan de voorzijde van het gebouw aan de Stadhouderslaan weer de ramen geopend. Dat betekent dat de afdeling 19e eeuws Europees glas en keramiek weer onder daglichtcondities - vlak voor het raam! - bekeken kan worden. In de overige zalen met daglicht werd het versleten glas verruild voor nieuw glas. Op die wijze ogen de zalen heel helder, alsof ze gisteren zijn ingericht.

Door terug te keren naar de oorspronkelijke opzet van het gebouw ziet het museum er wel veel strenger uit. Het blijkt dat er in de loop der tijd kleine veranderingen zijn aangebracht die het gebouw een stuk romantischer hebben gemaakt dan ooit de bedoeling was. Zo is de grote vijver aan de zijde van de Stadhouderslaan van de lelies ontdaan, waardoor een enorme watermassa is ontstaan die de bezoeker aangaapt. Waarschijnlijk komen de lelies wel weer terug, maar nooit meer in zulke grote getale als in het verleden. Het gebouw moet zich in de vijver kunnen spiegelen, zo was de opzet van Berlage en daar wordt nu gevolg aan gegeven.

Een volstrekt nieuwe ingreep van de restaurator was het onderbrengen van een expositiezaal in de catacomben van het museum. In de kelders werd ruimte voor de mode-verzameling gecreëerd die door deze afdeling dankbaar is aangegrepen om er een echte show van te maken. Weliswaar staat alle kleding achter glas, maar de bezoeker kan zich gemakkelijk naast de catwalk wanen van een beroemd modehuis. Of het kan een Weense balzaal zijn, want de jurken suggereren dat ze door de ruimte zwieren.

De modegalerij is een vorm van nieuwbouw binnen de oudbouw. Volgens Locher en Roos is er nooit gedacht aan een nieuwe vleugel. Zij vinden dat het gebouw zich eenvoudig niet leent voor een dergelijke aanbouw. Dat werpt ook een nieuw licht op de situatie rond de 'oude' nieuwe vleugel, ook wel de Schamhartvleugel geheten, naar de architect die haar in de jaren '60 ontwierp. Die vleugel zat vroeger via een corridor aan de oudbouw vast. Maar waar ooit een glazen doorgang stond, heerst nu kaalslag. De 'oude' nieuwe vleugel staat nu geheel los van het museum en vormt daar ook geen onderdeel meer van. Er zijn wel plannen om in de Schamhartvleugel hedendaagse kunst te tonen. Die wordt nu in het Gemeentemuseum geweerd.

De mode van het Haags Gemeentemuseum vormt een van de hoogtepunten in de verzameling. Door voor een vaste, waarschijnlijk permanente opstelling te kiezen, wordt aan alle hoogtepunten van de totale verzameling ruim baan gegeven.

Dat geldt voor de afdeling muziekinstrumenten die helaas erg steriel oogt, voor de afdeling glas en keramiek uit Europa en Azië en natuurlijk voor de schilderkunst uit de 19de en 20ste eeuw. In die categorie krijgt Mondriaan terecht de meeste aandacht; 'Victory Boogie Woogie', onlangs voor het omstreden bedrag van 80 miljoen aangekocht, hangt er pront bij.

Dat geldt helaas niet voor kunst uit de laatste decennia. Er zijn enkele zalen met werk van favorieten van het museum ingericht (CJ van der Heyden, Carel Visser, Frank van Hemert, Auke de Vries, Co Westerik), maar opvallend genoeg ontbreken kunstenaars onder de veertig. Die zijn buitenspel gezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden