Opinie

Museum is juiste plek voor Moermandieet

Druiven, en vers vruchten in het algemeen, zouden goed zijn tegen kanker, aldus Cornelis Moerman.Beeld thinkstock

CEES RENCKENS  Kankerdokter Cornelis Moerman kreeg als brutale en megalomane dorpsdokter de halve bevolking in zijn ban. Dat moeten we niet vergeten, vindt Cees Renckens.

Deze week is het 25 jaar geleden dat de Vlaardingse kankerdokter Cornelis Moerman (1893-1988), bekend van het omstreden 'Moermandieet', overleed. Het familielandgoed Hoogstad waar Moerman werd geboren en praktiseerde, is sinds 1988 bezit van de gemeente Vlaardingen, dat het kon kopen op voorwaarde dat het interieur van Moermans praktijk 25 jaar intact zou worden gelaten. Deze termijn is nu afgelopen en dus is het de vraag wat de armlastige gemeente nu met het complex zal doen. Aanhangers van Moerman willen er een museum van maken, maar zijn kansloos nu de Moermanmethode inmiddels als nutteloos wordt beschouwd. Toch is het belangrijk om de kankerdokter niet te vergeten.

Duivendieet
Moerman vestigde zich in 1930 als huisarts in Vlaardingen. Hij werd lid van de postduivenvereniging Keer Weer en ging proeven doen naar het effect van dieetsamenstelling op de prestaties van zijn duiven, een diersoort waarvan hij dacht dat er geen kanker voorkwam. Zo kwam Moerman tot zijn dieet, gekenmerkt door veel vers fruit en groente, veel zuivel en peulvruchten en een verbod op vlees, vis, koffie, thee en gevogelte. Kanker zou daarmee zowel te voorkomen als te genezen zijn. Zijn pogingen om artikelen in medische tijdschriften gepubliceerd te krijgen mislukten, hetgeen hij toeschreef aan complotten tegen zijn persoon. Hij zou daarom een aantal boeken schrijven. Na enkele vermeende genezingen van patiënten ging hij zich na de oorlog meer toeleggen op de behandeling van kanker. Geleidelijk kreeg zijn methode bekendheid en groeide zijn aantal patiënten snel.

Hoewel hij door geen enkele kankeronderzoeker serieus werd genomen, slaagde hij er in om, dankzij kritiekloze publicaties in de lekenpers en de inzet van de Moerman patiëntenvereniging (ooit 10.000 leden), steeds meer aanhangers te krijgen. Het gevolg was Kamerbrede steun voor moties waarin werd aangedrongen op wetenschappelijk onderzoek naar de waarde van de Moermanmethode. Verzet daartegen van de inspectie, van VWS, de Vereniging van Oncologen, het KWF en de Vereniging tegen de Kwakzalverij vond in de politiek geen gehoor. Viermaal werd gesubsidieerd onderzoek ingesteld naar het nut van de Moermanmethode, steeds was het resultaat negatief. Het definitieve rapport stamt uit 1991.

Zonder overdrijving kan je stellen dat elke kankerpatiënt zich in de periode tussen 1950 en 1990 voor de vraag gesteld zag of hij al of niet het 'Moermandieet' zou gaan volgen. Hoewel er na de teloorgang van het Moermandieet nog wel andere wonderdokters zijn opgestaan met een eigen dieet, slaagde er sindsdien niemand meer in de faam en reikwijdte van Moerman te evenaren. In 2013 is er in Nederland vrijwel geen kankerpatiënt meer die nog een dieet volgt, waar in de hoogtijdagen van Moerman meer dan tien procent van hen dat deed. Ook in het gebruik van supplementen en ander alternatieve benaderingen onderscheidt de huidige kankerpatiënt zich niet meer van de gemiddelde Nederlander.

Museum
Wat kan de gemeente Vlaardingen nu doen met haar bezit? Een museum zoals de Moermanvereniging dat voor ogen had, kan het natuurlijk niet worden, daarvoor was Moerman te gestoord en zijn therapie te waardeloos.

Wel zou het geschikt zijn als klein museum waar het interieur van een huisartsenpraktijk anno 1930 te zien is, want Moerman had sindsdien aan het interieur niets veranderd. Bovenal kan de bezoeker inzicht krijgen in die gelukkig vervlogen tijden waarin een brutale en megalomane dorpsdokter de halve bevolking en het voltallige parlement in zijn ban kon krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden