'Museum heeft geld hard nodig'

Directeur Museumgouda verdedigt omstreden veiling van schilderij Marlene Dumas

Museumgouda dreigt dit jaar uit de Museumvereniging gezet te worden. Tijdens een extra ledenvergadering sprak de meerderheid van de musea zich hiervoor uit. Op 28 november zullen de leden beslissen.

Aanleiding is de veiling van het schilderij 'the Schoolboys' van Marlene Dumas voor bijna een miljoen euro, een werk dat volgens de meeste musea niet uit de collectie van Nederland had mogen verdwijnen. Directeur Gerard de Kleijn is nog steeds van mening dat hij niet anders kon.

Waarom hebt u dit werk verkocht aan een Aziatische particulier?
"Om het museum uit de financiële problemen te halen. We hebben al jaren, sinds de verzelfstandiging, schulden. Daar kwam dit jaar een subsidiekorting bovenop. Als we niet snel een plan bedachten, kwamen we nooit meer uit de schulden. Toen kwam de Dumas ter tafel.

We kozen ervoor de Dumas te verkopen, omdat we ons in het museum willen concentreren op onze sterke punten: religieuze kunst, Gouds plateel en schilderijen van de Haagse school. De hedendaagse kunst en het speelgoed gaan we afstoten. De vorige directeur wilde dit museum opstoten in de vaart der volkeren met een afdeling hedendaagse kunst. Dat is een brug te ver gebleken. Daarvoor komen de mensen niet naar Gouda.

Als we het werk niet hadden verkocht, hadden we niet meer bestaan. We hebben al personeel ontslagen, een nevenvestiging gesloten. Dan komt het moment dat je naar de collectie moet kijken. Nu heeft een Aziaat op de veiling het benodigde miljoen op tafel gelegd."

Volgens de Leidraad Afstoten Museale Objecten van de Nederlandse Museumvereniging had u het werk eerst aan een ander museum aan moeten bieden.
"Die leidraad is niet bestemd voor de extreme situatie waarin wij zaten. We wisten dat we afweken van de procedure - we hebben het ook openlijk gedaan - maar hadden geen andere mogelijkheid. Alle musea wisten dat het werk naar de veiling ging en we hebben van geen enkel museum gehoord: 'Had het maar aan mij aangeboden. Ik heb er wel 8 ton voor.' Ik krijg er pijn in mijn buik van als ik museumdirecteuren hoor zeggen hoe erg ze het vinden dat dit werk voor Nederland verloren is gegaan. Het is in de afgelopen 23 jaar slechts één keer aan een museum uitgeleend, het Van Abbe Museum."

Gaat het hier eigenlijk wel om de Dumas?
"Tijdens de ledenvergadering was het belangrijkste argument dat men vond dat er een signaal moest worden afgegeven aan de politiek. Als het verkopen van de collectie wordt geaccepteerd zou dat voor extra bezuinigingen op cultuur kunnen zorgen. Ik vind dat geen zuivere overweging. Daar ga je geen collega aan opofferen.

Ik ben er wel van overtuigd dat deze situatie zich in de toekomst vaker zal voordoen. We leven in andere tijden dan toen de richtlijn werd opgesteld. Ik vind dat de beslissing over verkoop altijd bij het museum moet blijven liggen. Die moet het afwegen tegen de opbrengst voor het museum. We hebben hier geen autoriteit die bepaalt wat behouden moet blijven voor de collectie Nederland."

Hoe ernstig is een royement uit de Museumvereniging?
"We zullen niet meer mee kunnen doen met de Museumjaarkaart, maar zullen de bezoekers met een kaart wel korting blijven geven. Het is bovenal een emotionele kwestie. Het is pijnlijk om uit de familie te worden gezet. Maar we schamen ons niet voor ons besluit. We hadden er een goede reden voor."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden