Museum-cd heeft dimensie te weinig

Je staat op het Paaseiland en de opdracht is een geheim te ontraadselen. De sfeer is aanvankelijk rustig, vlinders dartelen in het rond en hier en daar vliegt slechts een zeemeeuw licht krijsend op. Langs de reusachtige beelden loop je naar de kust waar het water boven de rotsen uitspat en als je daar een grot vindt, strijk je een lucifer af om een gaslamp te doen branden. Bevindt zich in die grot wellicht een toegang tot een onderaardse gang? De spanning neemt toe.

Het avontuur vindt plaats in huis, achter het beeldscherm van een computer, waarin een cd-rom geladen is. Het avontuur is virtueel. De beelden en de interactieve mogelijkheden zijn van een haast verbluffende realiteit. Het spel heet 'TimeLapse', een van de nieuwste uitvindingen van de computer-games-industrie. In een paar jaar tijd zijn op cd-rom werelden gecreëerd die niet mogelijk leken. 'Tombraider' is er ook zo een: je laat de avonturierster/archeologe Lara Croft door exotische tempelcomplexen lopen of rennen; ze kan springen, een koprol maken, aan kliffen hangen of in het water duiken, en is bovendien tamelijk behendig in het gebruik van vuurwapens. Nog even en de mens speelt virtueel als God.

Enige jaren geleden, toen de beelden en mogelijkheden van deze virtuele werelden nog wat blokkerig waren, ontdekte ook de kunstwereld de potenties van de nieuwe media. Op een simpel schijfje past immers een vuistdikke catalogus en de multimedia-computer veroverde huisgezinnen bij bosjes tegelijk. Wie zich niet op die markt zou begeven, hing het stempel 'ouderwets' boven het hoofd. Ongetwijfeld diende de prachtige oeuvre-catalogus-van-Mondriaan-op-cd-rom als voorbeeld. Bovendien verschenen in het buitenland tal van museum-cd-roms: National Gallery in Londen, het Louvre in Parijs, de Hermitage in Leningrad.

Nu, een paar jaar na de aanvankelijke opwinding over de mogelijkheden van de nieuwe media, valt te constateren dat de oogst in Nederland nogal mager is. Het aantal museum-cd-roms is hier op één hand te tellen. De presentaties die musea tot nu toe op het simpele schijfje hebben geleverd zien er meestal verzorgd uit maar er is niet meer bereikt dan het op cd veredeld weergeven van catalogi. Zo ook in het buitenland. De vorig jaar uitgekomen, tweede Louvre-cd-rom (twee schijfjes in plaats van één) biedt méér van hetzelfde. 'Featuring a complete tour of the Louvre' schreeuwt de tekst op de verpakking van deze dubbel-cd-rom. Maar die beloofde reis door het museum is nog steeds niet meer dan de reis door een catalogus van het Louvre in boekvorm.

En dan besef je opeens dat er een enorme gap is ontstaan tussen enerzijds de zich voortdurend ontwikkelende en uitdagingen zoekende computer-games-industrie, en anderzijds de productie van statige museum-cd-roms. De eerste categorie schept steeds beter een virtuele wereld en stelt daarmee onomstotelijk vast dat een driedimensionale wandeling door - pakweg - het Amsterdamse Stedelijk Museum mogelijk is, dat het uitbrengen van een museum-cd-rom als veredelde catalogus eigenlijk allang een achterhaalde zaak is. De museumwereld pikt dat kennelijk niet op. Productiekosten spelen ongetwijfeld een rol, maar mag een museum niet eens een keer zichzelf of een sponsor flink aanspreken om een mooie cd-rom te maken waarop niet slechts plaatjes en tekst gegooid worden, maar waarop de multi-mediagebruiker ook een échte virtuele tour door het museumgebouw kan maken? Weliswaar met moeite - maar toch - zijn er in het buitenland voorbeelden te vinden. De cd-rom met de presentatie van de Franse Maeght-collectie (met onder meer een video-wandeling door de beeldentuin) was zijn tijd vooruit en van het Musée d'Orsay in Parijs is pas een cd-rom verschenen waarmee de virtuele bezoeker enigszins door het gebouw kan wandelen.

Een eigenheid van de kunstwereld is dat de verbeelding aan de macht is, althans hoort te zijn. Wanneer lopen we in het gezelschap van Lara Croft door het Stedelijk Museum om met een klik van de muis een schilderij van Mondriaan grootbeelds te kunnen bewonderen? Wanneer zien we haar met een perfect schot vanuit de heup nog net op tijd de bekladding van een Malevitsj verijdelen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden