Mumina leert moeders redden

In Afghanistan sterven jaarlijks zeker 24.000 Afghaanse vrouwen in het kraambed, veelal onnodig. Vooral in Badakhshan zijn de problemen groot.

Gert Jan Rohmensen

„Meteen nadat ik mijn moeder verloor toen ze beviel van mijn broertje, besloot ik dat ik arts wilde worden. Maar door geldgebrek kon dat niet, dus nu wil ik vroedvrouw worden.” De moeder van de nu 20-jarige Mumina stierf in het kraambed toen haar dochter zes jaar oud was. Nu studeert ze nu aan een vroedvrouwenschool in Faizabad, de hoofdstad van Badakhshan.

De noordoostelijke provincie is een van de moeilijkst bereikbare en meest achtergebleven regio’s in Afghanistan. Het is er woest en stil, de bergen zijn hoog en begaanbare wegen zijn er weinig. De verstilde tijd heeft nauwelijks ontwikkeling gebracht. Zelfs in het hoofdstadje is geen meter asfalt te bekennen, hoewel nu wel gewerkt wordt aan de doorgaande weg. In de lentes liggen de hobbelige straatjes vol modder en de hete zomers brengen Faizabad vooral stof.

De levensstandaard is hier bedroevend laag, en dat geldt dus ook voor de gezondheidszorg en het opleidingsniveau. „Die is op geen enkele manier met westerse normen te vergelijken”, zegt hoofdarts Gutschmiedl van de kliniek van het Duitse militaire Provinciale Reconstructieteam (PRT) in Faizabad.

„Botbreuken bijvoorbeeld worden regelmatig verkeerd gezet, waardoor ze niet goed aan elkaar groeien. En in de kliniek geven ze geen volledige narcose, maar plaatselijke verdovingen. De patiënten ademen nog zelf terwijl hun buik wordt opengesneden. Of de lokale chef-arts komt niet opdagen, dat soort dingen.” De PRT springt bij waar mogelijk, maar de middelen zijn beperkt.

De grootste uitdaging is de bereikbaarheid, zegt Abdul Jalali, arts en hoofd van de gezondheidszorg in Badakhshan. „De mensen wonen erg verspreid over de valleien en in de winter is het volstrekt onmogelijk om in bepaalde gebieden te komen, want daar zijn geen wegen. In vijf van de 28 districten kunnen mensen gedurende een half jaar niet naar Faizabad reizen.”

De provincie – iets groter dan Nederland en met zo’n 900.000 inwoners – heeft welgeteld zes ambulances, zegt Jalali. „Maar die kunnen in de winter niet gebruikt worden. Communicatie tussen de klinieken in de districten is er ook niet, want er is geen radio, telefoon of internet. Als er een noodgeval is in zo’n district, zal die persoon sterven”

Op het gebied van moeder- en kindsterfte is Badakhshan de trieste koploper in Afghanistan. Veel vrouwen overlijden tijdens de bevalling en de kindersterfte is sinds 2002 weliswaar scherp gedaald, maar is met 3250 per 100.000 levendgeborenen nog altijd extreem hoog.

Armoede, analfabetisme, gebrek aan hygiëne en onwetendheid zijn belangrijke oorzaken dat zoveel vrouwen en kinderen sterven in het kraambed. „De vrouwen zelf hebben geen enkel benul van gevaarindicatoren zoals bloedingen, spanningen, ondervoeding, bekken- en leverproblemen of spontane infecties”, zegt Sairam Sahdat (22), die in 2006 afstudeerde als verloskundige. „In het verleden was er niemand die zwangere vrouwen kon helpen met problemen als kleine bloedingen en zo.”

„In de gezondheidszorg in Badakhshan zijn de afgelopen jaren veel positieve ontwikkelingen geweest, zoals die vroedvrouwenopleiding”, zegt de arts Jalali. „De studentes komen uit de districten en gaan na hun examen daar weer naar terug. Sinds de start van de opleiding in 2005 zijn er 38 vrouwen afgestudeerd. Nu zitten er 45 studentes op.”

De aankomende vroedvrouwen zijn zeer gemotiveerd. „Ik vind de studie heel interessant”, zegt Mumina. „Hiermee kan ik straks het leven van een moeder te redden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden