Multitasken voor de kunst

Directeur Sjarel Ex is voortdurend op pad voor zijn museum Boijmans in Rotterdam. Een nieuwe documentaire legt zijn drukke bestaan vast.

Hoe brengt een museumdirecteur zijn dagen door? Nou, hij zit in elk geval weinig achter zijn bureau. Hij speelt tikkertje met een joelende schoolklas die hij zojuist heeft rondgeleid. Hij praat met kunstenaars die in zijn museum exposeren. Is niet te beroerd om een handje te helpen bij het installeren van een kunstwerk. Hij gaat op bezoek bij een 100-jarige, die jarenlang als conservator in het museum werkte. Liefdevol trekt hij haar witte kraagje recht, 'want ik hou van symmetrie'. Ook bezoekt hij een verzamelaar die een deel van zijn kunstcollectie wil schenken. En dan vliegt hij tussendoor ook nog naar New York. Daar koopt hij een schilderij en probeert hij een kunstverzamelaar te verleiden om een schilderij van Magritte te verkopen aan het museum.

Het lijkt wel een film, zo dynamisch en spannend is het werkleven van Sjarel Ex, de bevlogen directeur van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. En dat is het ook. Bovenstaande fragmenten komen uit een film van Sonia Herman Dolz over Sjarel Ex. 'Conducting Boijmans' gaat in première op het Internationaal Filmfestival in Rotterdam. Dolz maakte een meeslepende film en dat is vooral te danken aan de uitstraling van Ex die moeiteloos schakelt tussen de vele rollen die hij als museumdirecteur heeft.

Charismatische museumdirecteuren heeft Nederland altijd wel gehad. Om er een paar te noemen: Willem Sandberg, die het Stedelijk Museum Amsterdam tussen 1945 en 1963 internationaal op de kaart zette; Henk van Os, oud-directeur van het Rijksmuseum die met tv-programma's een groot publiek wist te interesseren voor de schilderkunst; en de eigenzinnige kunstpaus Rudi Fuchs.

Een nieuw fenomeen is dat de museumdirecteur nu ook als 'filmheld' opduikt. Directeur Wim Pijbes speelt een belangrijke rol in de veelgeprezen en bekroonde documentaire van Oeke Hoogendijk over de moeizame verbouwing van het Rijksmuseum. Negen jaar keek Hoogendijk mee achter de schermen. Inmiddels is er ook een film van gemaakt, met Pijbes als een eigentijdse Pietje Bell die met lieslaarzen in de bouwput strijdt tegen bureaucratie en stroperige procedures.

Sjarel Ex speelt met verve de rol van de 'multitasker' die een museumdirecteur tegenwoordig moet zijn. Anders dan zijn voorgangers wordt hij niet alleen geacht verstand te hebben van kunst, ook van financiën. Van Ex is bekend dat hij goed is in het vinden van sponsors, een kwaliteit die onmisbaar is nu musea drastisch moeten bezuinigen en nauwelijks aankoopbudgetten hebben. Dolz laat zien hoe hij op even empathische als tactische wijze mensen voor zich weet te winnen en aan het museum te binden. Je krijgt geen seconde het gevoel dat hij al die rollen 'speelt'. Ze lijken hem echt op het lijf geschreven. Ook als deze gewiekste onderhandelaar niet zijn zin krijgt en een felbegeerde Magritte (nog) niet te koop blijkt, blijft hij vriendelijk en geduldig. "Een verzamelaar heeft misschien 35 jaar de tijd om een collectie op te bouwen. Musea kunnen wel vijf generaties wachten", zegt hij. Dat relativeert ook zijn positie, realiseert hij zich. Hij ziet het museum als een instrument dat hij tijdelijk mag bespelen. De 'toon' die hij eruit haalt, klinkt anders dan die van zijn voorgangers en van de directeuren die na hem komen.

Maar zou hij nou nooit eens uit z'n slof schieten of chagrijnig zijn? Dat vraag je je aan het eind wel af. Dat we geen humeurige directeur zien, komt misschien doordat Dolz er lang niet zoveel tijd in heeft gestoken als Hoogendijk.

De première van 'Conducting Boijmans' is vrijdag 30 januari, 19.30 uur in het Oude Luxor in Rotterdam.

Museumdirecteur Ex bestudeert de opstelling van de recent verworven religieuze kunst uit de collectie Schoufour-Martin.

Ex bekijkt met een collega 'La Reproduction interdite' van Magritte in Museum Boijmans.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden