'Mulisch kon dat niet, streekromans schrijven, ik wel'

Honderd romans schreef ze en daarvan verkocht ze 2,5 miljoen exemplaren. Geen schrijver werd bij bibliotheken meer uitgeleend dan Gerda van Wageningen. Een gesprek over de populariteit en miskenning van haar werk. 'Gelukkig kun je tegenwoordig én naar Frans Bauer én naar de opera.'

Op een of andere manier verwacht je het niet: een schrijfster van 'ouderwetse' familie- en streekromans, die woont in een kaarsrechte, vers geschoffelde nieuwbouwwijk. Niks idyllisch vissershuisje met boerenbontservies, maar een moderne schakelwoning met inbouwapparatuur. Al staat het huis van Gerda van Wageningen (65) weer wel in het Zuid-Hollandse dorp Oud-Beijerland, gelegen in de Hoeksche Waard. Namen die dan toch het beeld oproepen dat past bij haar streekromans. Van Wageningen:"Ik doe de ideeën letterlijk hier in de Hoeksche Waard op." Haar boeken dragen titels als 'Behouden vaart', 'De mosselvisser', 'Water en wind', 'De geur van wilde bloemen' en 'Hart van goud'.

Die honderdste, de historische roman 'Onrustig hart', speelt zich ook af in Oud-Beijerland. Het Oud-Beijerland van 1902, als zich daar een suikerfabriek vestigt. Dat levert veel werkgelegenheid op, maar ook een hoop problemen. Al is het alleen maar omdat het protestantse dorp ineens volstroomt met katholieke arbeiders, geworven in Brabant. Gelukkig wint de liefde - die uit zo'n protestants-katholieke mengeling natuurlijk ontluikt - altijd: "We gaan samen verder", meldde Huib en ditmaal stonden zijn ogen rustig en zeker. "Wat er ook van komt! Ik hoop dat vader uiteindelijk toch zijn toestemming voor een huwelijk geeft, zodat we hier kunnen blijven. Maar anders gaan we naar de stad."

Honderd romans door één mens geschreven. Het is toch niet te geloven?
"Ik heb er natuurlijk wel 33 jaar over kunnen doen, dat is dus ongeveer drie boeken per jaar. En zolang ik er plezier in blijf hebben, ga ik er gewoon mee door. Ik vind het nog net zo leuk als toen ik de eerste schreef en ik ben dankbaar dat ik dit elke dag kan en mag doen."

Hoe gaat u te werk?
"Mijn boeken moeten schetsen zijn van het dagelijks leven. Niet alleen van vroeger, ook van nu. In 'Hart van goud' bijvoorbeeld, krijgt een juwelier te maken met post-traumatische klachten als gevolg van overvallen op zijn zaak. Dat is echt iets van deze tijd, dat is herkenbaar. Een ander verhaal gaat over iemand met de ziekte van Lyme. Dat doet wat met mensen, hoor, zo'n ziekte. Die verhalen hoor ik gewoon op straat. De onderwerpen in mijn boeken zijn onderwerpen die iedereen aangaan. En uiteraard moet er romantiek in het verhaal zitten. Dat hoort ook bij het leven. En verdriet. Maar niet te veel, want de lezers moeten een positief gevoel aan mijn romans over houden. Ik kies er daarom voor om elk boek af te breken op een hoogtepunt in het leven van de hoofdpersonen."

Maar een pikante scène hoeven we niet te verwachten?
"Normaal gesproken ga ik niet uitgebreid een seksscène beschrijven, nee. Lezers die daar behoefte aan hebben, pakken maar een ander boek."

Wie zijn uw lezers?
"Mijn boeken worden gelezen onder een brede laag van de bevolking. Het zijn vooral vrouwen, maar het is algemeen bekend dat dat in alle genres zo is. Jonge vrouwen werken tegenwoordig allemaal, dus die zullen minder tijd hebben om te lezen, maar het is zeker niet zo dat mijn publiek alleen uit ouderen bestaat. vmbo-leerlingen lezen ze ook, want daar mogen mijn romans wél op de boekenlijst. Gelukkig, het is belangrijk om te lezen. Kom eens bij iemand onder de dertig: ze kunnen sinds de opkomst van de social media geen van allen nog - ook de hoger opgeleiden niet - een fatsoenlijke brief schrijven."

Waar haalt u het meeste plezier uit als u met een boek bezig bent?
"Uit het onderzoeken. Het uitzoeken hoe iets zit. Want het moet historisch wel kloppen wat ik schrijf. Als ik vroeger de kans had gehad, dan was ik geschiedenis gaan studeren. Maar ik ben erg leergierig en haal nu de schade in. Door me in de geschiedenis te verdiepen, besef ik bovendien hoe goed we het nu hebben."

Het genre van de streekroman wordt vaak met enig dedain tegemoet getreden.
"Ik houd die lijstjes van de bibliotheek niet bij, maar het schijnt dat mijn romans al meer dan 25 jaar in de top-10 van meest gelezen boeken staan. Mijn uitgever vertelde laatst dat er in totaal zo'n 2,5 miljoen boeken van mij zijn verkocht. Als je zoveel lezers trekt met toegankelijke verhalen, dan heb je daarmee toch al een functie? En ook hoger opgeleiden lezen ze, hoor. Waarom ook niet? Het een hoeft het ander toch niet uit te sluiten? Gelukkig kun je in deze tijd én naar Frans Bauer én naar de opera. Dat dedain ten opzichte van het genre schijnt trouwens alleen in Nederland zo te bestaan. In andere landen doet niemand er moeilijk over. De discussie literatuur versus lectuur is hier al honderd jaar oud. Het is begonnen in de tijd van Herman de Man en Stijn Streuvels, toen de gewone mensen begonnen te lezen. Ach, ik hoor het aan en ik leg het naast me neer. Ik zeg altijd maar zo: 'Ik kan geen literatuur schrijven en Harry Mulisch kon geen streekromans schrijven.'"

Is het andersom eigenlijk ook zo? Dat de wereld van de streekromans weinig op heeft met de literaire wereld?
"Nooit iets van gemerkt. Ik vind het wel raar dat er allerlei literaire prijzen zijn, maar niet één voor de beste streekroman. Ik ben ook nog nooit naar het Boekenbal geweest. Ik zou me er ook niet thuis voelen." Dan lachend: "Al zou ik er best eens in een hoekje willen zitten en er dan een stukje over schrijven."

Wat doet u graag naast het schrijven?
"Ik trek ontzettend graag de natuur in. Naar het bos, naar de zee. Dat is een heel fijne tegenhanger van het toetsenbord, dat buiten zijn. Golfen doe ik ook graag. Vaak met vriendinnen, maar als ik bijvoorbeeld verdrietig ben, ga ik alleen met mijn golftasje de baan op."

Wel een tikje elitair, hoor, dat golfen.
"Ach, daar moet je een beetje doorheen kijken. En vergis je niet: het onderhoud van de baan is duur, je moet je lessen nemen; dat loopt op."

Wat heeft het schrijven u - behalve honderd romans - gebracht?
"Ik heb een nare echtscheiding meegemaakt en dan is het zeer plezierig dat het schrijven mij in staat heeft gesteld om het in mijn eentje te redden. Ik heb me als vrouw kunnen ontwikkelen en ik vind het heel belangrijk dat dat tegenwoordig kan. Ik zie jou nu links schrijven, dat mocht vroeger niet. Zo waren er heel veel dingen die vooral vrouwen beperkten, die werden niet gezien als gelijkwaardig. Het schrijven heeft me voldoening gegeven. Dankbaarheid ook. Maar vooral onafhankelijkheid."

'Onrustig hart', Gerda van Wageningen, VCL-serie, Utrecht. 215 blz.

ISBN:9789059772076; prijs € 13,50

Glossy Gewoon Gerda
Linda de Mol gewoon? Kom nou. Dat is Gooise gewoonheid en die bestaat niet. Nee, Gerda van Wageningen, die is pas gewoon! Haar glossy heet dan ook Gewoon Gerda. Het glanzende blad - met uiteraard Gerda zelf op de cover - is een eenmalige uitgave ter gelegenheid van de honderdste roman van Van Wageningen.

De lezer krijgt door de onderwerpen in het blad niet alleen een goed beeld van de schrijfster ('De leukste adresjes van Oud-Beijerland volgens Gerda van Wageningen'), maar ook van de achtergronden van de streekroman.

Zo staat er een verhaal in over de geschiedenis van het genre en heeft het blad een interview met de ontwerper van boekomslagen van streekromans ('Ik zoek altijd naar de sfeer, het hart van het boek').

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden