Mugabe onder zware druk om te vertrekken, maar ‘hij wil niet weg’

De Zimbabwaanse president Robert Mugabe, vorig jaar tijdens een bijeenkomst met oorlogsveteranen. Mugabe is nu onder huisarrest geplaatst door het Zimbabwaanse leger. Beeld AP

De Zimbabwaanse president Robert Mugabe verzet zich tegen pogingen van het leger om hem tot aftreden te bewegen. Hij vindt zichzelf de enige legitieme leider van Zimbabwe, zei een bron binnen de inlichtingendiensten. Het Zimbabwaanse leger nam woensdag de macht over in het land en zette de president vast.

Mugabe, zijn echtgenote Grace en ten minste twee prominente politieke bondgenoten van de presidentsvrouw staan naar verluidt onder huisarrest in hoofdstad Harare. Zij eisen kennelijk dat de 93-jarige leider de mogelijkheid krijgt zijn ambtsperiode uit te zitten, die volgend jaar eindigt. Eerder had Mugabe aangegeven tijdens de verkiezingen van midden volgend jaar weer mee te willen doen. Hij is al 37 jaar aan de macht.

Een katholieke priester zou nu bemiddelen tussen Mugabe en de strijdkrachten, die feitelijk de macht overnamen maar ontkennen dat sprake is van een coup. Het leger zou Mugabe in staat willen stellen op een waardige manier op te stappen.

Tekst loopt door onder de foto

In Harare is het vandaag rustig. De bevolking verkeert in onzekerheid hoe de machtsgreep, die door het leger 'geen coup' genoemd wordt, afloopt. Op 15 november kondigde het Zimbabwaanse leger aan 'criminelen' rond president Mugabe te gaan arresteren. Beeld AFP

Probleem voor leger

De weigering van Mugabe om publiekelijk af te treden is volgens twee ingewijden een probleem voor het leger. Dat zou zo snel mogelijk een overgangsregering willen installeren. De militairen zitten naar verluidt niet te wachten op een botsing met het regionale samenwerkingsverband SADC.

Het leger nam deze week de staatstelevisie over en plaatste Mugabe onder huisarrest. De ingewijden, die anoniem wilden blijven, claimen dat de voorbereidingen voor die operatie weken eerder al waren gestart. Er zijn meer aanwijzingen dat politici en militairen al langer voorbereidingen troffen voor een toekomst zonder Mugabe. Persbureau Reuters zag inlichtingenrapporten in die erop wijzen dat de voormalig vicepresident Emmerson Mnangagwa, legerfunctionarissen en oppositieleden al ruim een jaar om de tafel zitten.

Tekst loopt door onder de foto

'De val van een despoot' kopt de krant The Standard vandaag. Daily Nation schrijft ook over zijn val. Beeld AFP

Het plan zou deze week versneld zijn uitgevoerd omdat de leider plots zijn vicepresident Mnangagwa (75) ontsloeg, nadat Grace Mugabe daar in een toespraak tot aanhangers van de regeringspartij Zanu-PF op had aangedrongen. De verwachting was dat Mugabe zijn vrouw tijdens een bijeenkomst in december zou aanwijzen als zijn opvolger. Maar de legerleiding wil haar niet op die post en geeft de voorkeur aan Mnangagwa, een veteraan en leider van de gewapende opstand in de jaren zeventig tegen de koloniale Britse heersers in het toenmalige Rhodesië.

Topfuncties

Oppositiebronnen beweerden eerder al tegenover The Guardian dat Mnangagwa na het vertrek van Mugabe aantreedt als nieuwe president. Oppositieleden zouden vervolgens topfuncties binnen de regering krijgen toegeschoven, zoals het vicepresidentschap.

Inmiddels is ook oppositieleider Morgan Tsvangirai volgens zijn woordvoerder teruggekeerd naar Zimbabwe. De leider van de Beweging voor Democratische Verandering (MDC) heeft in het buitenland medische behandelingen ondergaan, maar is sinds woensdagavond weer in Harare.

In de straten van de hoofdstad was het vandaag rustig, met het leger nog steeds aanwezig op strategische punten in Harare. Een voormalige vicepresident die in 2014 door Mugabe de laan uit werd gestuurd, Joice Mujuru,  riep op tot 'vrije, eerlijke en geloofwaardige verkiezingen'. 

Zo'n honderd maatschappelijke organisaties vroegen Mugabe in een gezamenlijke verklaring op om de macht vreedzaam op te geven, en riepen het leger op om de orde snel te herstellen en de grondwet te respecteren. Een verklaring van een aantal kerken drong eveneens aan op kalmte. 

Lees ook: 'Krokodil' Mnangagwa laat graag zijn tanden zien

Zimbabwaanse militairen hebben tanks geposteerd op strategische punten in de hoofdstad Harare. Beeld EPA
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden