Mozart tussen prachtige populieren en lelijke ledikanten

Sommige opera-ensceneringen zijn zo bijzonder dat ze zich vast etsen in je geheugen. En of dat nou om een sublieme voorstelling van jaren her gaat, of om een afgrijselijke mislukking uit een recenter verleden, dat maakt weinig uit. De beelden en de muziek van een dergelijke productie zijn voor altijd opgeslagen in dat wonderlijke ding dat wij ons brein noemen.

Twee van deze uitersten worden toevallig deze dagen bijna rug aan rug uitgevoerd. Het gaat - ook al toevallig - om twee opera's van Mozart: een jeugdwerk en een meesterwerk. Bij de Brusselse Munt was tot eergisteren 'La finta giardiniera' te zien, bij De Nederlandse Opera staat vanaf komende vrijdag 'Don Giovanni' opnieuw op de planken.

De Belgische productie uit 1986 is een toonbeeld van poëtische schoonheid met schurende ruwe rafelrandjes en met een perfect uitgevoerde personenregie. De Nederlandse enscenering uit 2006 is een schoolvoorbeeld van een volledig doorgeslagen concept, regietheater in zijn allerslechtste vorm; een voorstelling die bijna alleen nog door de bedenkers ervan te begrijpen valt.

Vol verwachting en goedgemutst toog ik op een zonnige zondagmiddag naar Brussel voor een hernieuwde kennismaking met de 'populieren-productie'. In 'La finta giardiniera' zijn door theatermaker Karl-Ernst Herrman dertig net echte populieren op het toneel gezet. In deze steeds zonniger en lomer wordende bomentuin speelt het spel van lief-deslist en -bedrog rond de vermomde tuinierster uit de titel zich af. De oorspronkelijke productie was allang vernietigd, maar de Opera van Praag gaf Herrmann opdracht om de productie opnieuw te realiseren. In 2008 stonden de populieren in een iets gestileerder vorm weer op de bühne in Praag. In Brussel vond men dat zo'n buitenkans, dat men de Praagse productie terug haalde.

Een cirkel sloot zich. Ook in mijn herinnering. Want de productie had niets van zijn pure schoonheid verloren, was nog net zo'n wonder van tijdloze inventiviteit als een kwarteeuw geleden. Toen was deze soort van regie vooral vernieuwend, en intendant Gerard Mortier schiep er destijds een nieuwe stijl mee.

Maar in die vijfentwintig jaar ontwikkelde de conceptuele regie zich dusdanig dat er radicale en hermetische voorstellingen als 'Don Giovanni' van het duo Wieler en Morabito konden ontstaan. Hier geen populieren maar legio lelijke ledikanten, waarin 'ondode' personages liggen die vandaar uit hun seksuele fantasieën projecteren op een burgerlijk duffe Don Giovanni. Met dat idee is op zich niets mis, maar de visuele uitwerking was van een povere onbegrijpelijkheid. Eens, maar nooit weer, dacht ik. Maar ja, DNO heeft interessante zangers in de reprise gecast. Ogen dicht en luisteren dus.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden