Mozambiques fata morgana

voedselschaarste Het jaar 2016 was catastrofaal voor Mozambique. Verzwegen overheidsleningen en droogte hebben het land vol mogelijkheden in een crisis gestort.

Als een minister expliciet moet beloven dat er heus genoeg eten in het land voorradig is, dan weet je dat het slecht gesteld is met dat land. In Mozambique waren zulke bezwerende woorden nodig van Max Tonela, de minister van industrie en handel.


Mozambique verkeert in economische crisis. Het jaar 2016 was catastrofaal. Hevige droogte zorgde voor voedselschaarste. Vorig jaar april lekte uit dat de Mozambikaanse regering de afgelopen jaren voor zo'n 2 miljard euro aan geheime leningen heeft afgesloten - buiten het parlement om. De fiscale crisis die volgde, schoffelde de munt onderuit, waardoor de import van voedsel duurder werd.

30 procent inflatie

Het gevolg is dat de binnenlandse inflatie volgens de centrale bank van Mozambique dit jaar uitkomt rond de 30 procent. Dat is vele malen hoger dan de afgelopen jaren. Bovendien is het fors hoger dan de loonstijgingen. En niet alleen de voedselprijzen, ook hogere prijzen voor benzine en elektriciteit raken de gewone Mozambikaan hard in zijn portemonnee. Mozambique importeert veel van zijn olie en elektriciteit. Allemaal duurder nu de nationale munt in een jaar ruim 60 procent aan waarde verloor ten opzichte van de dollar.


Het duurde een tijdje voordat de bevolking de gevolgen merkte. Maar intussen kan de ernst van de situatie niemand nog ontgaan. "We hoorden over de leningen en voelen nu ook echt dat het niet goed zit", zei de 58-jarige bouwvakker Francisco Machava recent tegen persbureau Reuters in de Mozambikaanse hoofdstad Maputo. "We voelen dat in onze maag."


Geheime leningen van 2 miljard euro zijn ook niet niks voor Mozambique, een van de armste landen ter wereld. Het bruto nationaal product (bnp) bedraagt slechts 13,5 miljard euro. De verzwegen leningen schroefden de staatsschuld met 15 procent op, tot 92 procent van het bnp.


De regering probeert een plan te verzinnen om de schulden terug te betalen. Dat is niet eenvoudig, omdat Mozambique vooral geld verdient met de verkoop van grondstoffen. Prijzen daarvan zijn al jaren laag. En er is haast: eind januari dient Mozambique zijn eerste 84 miljoen euro terug te storten.

Enorme gasvoorraad

Het vaak voorspelde economische wonder lijkt door de problemen voorlopig een fata morgana. De economische groei van Mozambique halveerde vorig jaar van een jaarlijkse 7 procent sinds 2010 tot waarschijnlijk slechts 3,7 procent in 2016.


De gewenste reddingsboei lijkt nog altijd de enorme aardgasvoorraad in het noorden van het land te zijn. Genoeg om Duitsland, Groot-Brittannië, Frankrijk en Italië bijna twintig jaar lang te voorzien van gas. Maar energiebedrijven waarschuwen al tijden dat het eerste gas waarschijnlijk niet voor 2023 wordt opgepompt.


Toch is er volgens de hoofdeconoom van Standard Bank in Mozambique, Fáusio Mussá, op termijn best enige hoop op verbetering. "Je ziet dat ondanks alle problemen de buitenlandse investeringen redelijk hoog blijven. En met de munt lijken we het ergste te hebben gehad." Maar Mozambique zal de komende maanden zeker nog lijden, gaf hij toe. Pas in de tweede helft van 2017 verwacht hij weer wat economisch herstel.


De vraag is of het volk het zolang uithoudt. In een land waar 45 procent van de bevolking onder de armoedegrens leeft, lijken nog eens vijf extra maanden met hoge voedselprijzen een probleem. De regering is op haar hoede. Want lege magen leiden niet zelden tot onrust.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden