Mozambique koestert zijn leeuwtje

De EU maakt op 22 juni plannen bekend voor liberalisering van de suikersector. In Mozambique houden producenten hun hart vast.

Het suikerstadje Xinavane in het zuiden van Mozambique is een opmerkelijk Afrikaans succesverhaal. Nog maar een paar jaar geleden was de oude, koloniale suikerfabriek aan de rand van Xinavane een bouwval. Maar de Mozambikaanse regering heeft de afgelopen tijd met succes marktgerichte hervormingen doorgevoerd. Buitenlandse investeerders hebben de fabriek gerenoveerd en Xinavane is zienderogen opgeknapt.

Duizenden mensen werken weer in de suikerrietvelden rond het stadje. En 's avonds, als de zon ondergaat, flaneren jongeren met mobieltjes aan het oor door de hoofdstraat. ,,De fabriek betaalt weinig'', zegt een werknemer. ,,Maar we zijn toch blij dat het bedrijf weer draait, want er is nu tenminste weer werk.''

De suikerindustrie in Mozambique zit, net als de rest van de economie, in de lift. De suikerproduktie van het Afrikaanse land is vertienvoudigd van rond 20000 ton in de tweede helft van de jaren tachtig tot 200000 ton nu. De Mozambikanen exporteren nu zo'n tien procent van hun suiker naar de Europese Unie en hopen de komende jaren op nog meer.

Maar of dat zal lukken, is de vraag, want de Europese Commissie maakt op 22 juni plannen bekend voor liberalisering van de Europese suikersector. Het huidige systeem beschermt de suikerindustrie in Europa en in een selecte groep arme landen. De Europese suikerproducenten ontvangen een gegarandeerde prijs die fors hoger ligt dan de wereldmarktprijs. De selecte groep beschermde arme landen, waaronder Mozambique, mag tegen dezelfde hoge prijs bepaalde quota suiker exporteren naar de EU. Goedkopere suiker uit de rest van de wereld wordt geweerd.

Dit systeem ligt al tijden onder vuur. Criciti vinden de regels oneerlijk omdat goedkopere producenten die niet tot de beschermde club behoren, zoals Brazilië, Thailand en Australië, nauwelijks kunnen exporteren naar de EU. Bovendien betalen Europese consumenten onnodig veel voor hun suiker.

Nu hervormingen naderen, slaat lichte paniek toe in de arme landen die tot op heden profiteren van de Europese bescherming, zoals Mozambique. Want bij een ingrijpende liberalisering zal dit land het vrijwel zeker afleggen tegen meer ontwikkelde, efficiëntere productielanden.

De Mozambikaanse suikerfabrieken zijn, ondanks het opvallende herstel van de laatste jaren, nog steeds relatief inefficiënt en duur. Zij overleven in eigen land dankzij gegarandeerde hoge verkoopprijzen en kunnen alleen maar naar Europa exporteren omdat ze daar ook kunstmatig hoge prijzen ontvangen.

Mozambique pleit daarom, samen met lotgenoten, voor vertraging van de EU-hervormingen. ,,Wij weten best dat we concurrender moeten worden'', zegt directeur Rosário Cumbi van de fabriek in Xinavane. ,,Maar we hopen dat jullie ons nog even uit de wind willen houden.''

Cumbi is een dikke man met een brede glimlach. Het meubilair in zijn kantoor ademt de sfeer van de jaren zeventig, alsof de tijd na de onafhankelijkheid in 1975 stil is blijven staan. ,,Onze suikersector is als een leeuwtje dat tien jaar lang door iemand thuis is grootgebracht'', legt de directeur uit. ,,Als je zo'n beest ineens vrijlaat in het wild, redt hij het niet. Dat wordt zijn dood. Wij hebben, net als dat leeuwtje, tijd nodig om ons aan te passen, voordat we kunnen overleven in de jungle.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden