Moslims en christenen voelen zich geprovoceerd

Het geweld op de Molukken doet denken aan de oorlog die vijf jaar geleden begon. Opnieuw gonst het van de geruchten wie erachter zou kunnen zitten: christenen of moslims, het leger.

JAKARTA - Vanuit de heuvels boven Ambon-stad zijn grote rookpluimen van brandende huizen zichtbaar, melden ooggetuigen vanuit de Molukken. Er wordt nog steeds geschoten en zo nu en dan gaat er een bom af. ,,Opgeschoten jongeren met zelfgemaakte geweren en kapmessen maken de stad onveilig”, vertelt de bejaarde moslimleider Abdullah Soluisa. De beelden herinneren hem aan 1999, toen na net zo'n geweldsuitbarsting een oorlog uitbrak die vervolgens drie jaar zou duren.

Soluisa is somber. Het vredesproces tussen moslims en christenen, dat in februari 2002 moeizaam totstandkwam, ligt in duigen. Moslims geven christenen daarvan de schuld. Afgelopen zondag herdachten ze de onafhankelijkheidsproclamatie van de Republiek der Zuid-Molukken (RMS). Moslims zijn bang voor de RMS. Ze vrezen dat ze van het eiland worden verjaagd mocht Ambon onafhankelijk worden.

,,We praten pas weer met de christenen als ze verklaren dat de RMS onze gemeenschappelijke vijand is”, zegt voorzitter Sudarmo van de Islamitische partij voor Rechtvaardigheid en Welvaart.

Een van de onderhandelaars, Jacky Manuputy, weigert de hoop op vrede op te geven. ,,Maar dan moeten moslims stoppen met christenen en de RMS op een hoop te gooien. Wij steunen de RMS niet. Er zijn nauwelijks separatisten op het eiland. Dat weten moslims ook.”

Sinds de geweldsuitbarsting van zondag vertrouwen beide partijen elkaar niet meer. Hun angst wordt gevoed door geruchten. Christelijke leiders beweren dat het conflict is veroorzaakt door moslimleider Jafar Umar Thalib van de radicale organisatie Laskar Jihad. Tijdens de oorlog vocht Jafar met zijn volgelingen aan de zijde van de moslims. Jafar zou vorige week in een moskee op Ambon moslims hebben opgeroepen alle separatisten af te maken. Jacky Manuputy ontkent het gerucht. ,,Jafar is in Centraal-Java. De Laskar Jihad bestaat niet meer.” Over één ding zijn moslims en christenen het wel met elkaar eens: ze zijn geprovoceerd. Het merendeel van de Ambonezen begrijpt niet waarom de politie de RMS-aanhangers zondag openlijk op straat liet demonstreren. Dat was vragen om moeilijkheden. De grootste gevechten braken uit, nadat de RMS-aanhang al weer op weg was naar huis, in de wijk Mardika waar de oorlog tussen moslims en christenen in '99 begon. ,,Ooggetuigen beweren dat op beide partijen werd geschoten waardoor de gemoederen verder opliepen”, zegt Jacky Manuputy. ,,Politie en leger ontkennen dat hun troepen met scherpe munitie waren uitgerust. De indruk bestaat dat het conflict is geregiseerd.”

Tijdens de drie jaar durende oorlog beweerden zowel leiders van christelijke als moslimzijde dat het leger achter de ongeregeldheden zou zitten. Na 32 jaar militair regime van president Soeharto kwam er in 1999 voor het eerst een burgerregering aan de macht. Het leger zorgde voor onrust, waardoor Indonesiërs de indruk moesten krijgen dat het land niet door burgers kon worden bestuurd. Maar deze complottheorie is nooit bewezen.

Ook nu vermoeden Ambonezen dat er een link is tussen het jongste conflict en de nationale politiek. Op 5 juli kiest Indonesië voor het eerst direct een president. De strijd gaat hoogstwaarschijnlijk tussen twee hoge militairen, ex-legerleider Wiranto en voormalige minister van Veiligheidszaken Susilo Bambang.

Susilo, een van de architecten achter het vredesakkoord op Ambon, staat momenteel het hoogst in de peilingen. Door opnieuw onrust op Ambon te veroorzaken zou de kiezer kunnen concluderen dat Susilo niet in staat zal zijn als president voor duurzame vrede in Indonesië te zorgen. ,,We hebben daarvoor geen harde bewijzen”, zegt Jacky. ,,Maar we geloven niet in een spontane uitbarsting.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden