Moslims doelwit in Sri Lanka

'Boeddhisten zoeken een nieuwe vijand nu ze de Tamiltijgers hebben onderworpen'

GERT JAN ROHMENSEN

Sri Lanka dreigt weer terecht te komen in een spiraal van etnisch-religieus geweld. Afgelopen weekeinde heeft een groep radicale boeddhisten een moskee aangevallen, waarbij zeker twaalf gewonden vielen. Het is het jongste incident in een reeks aanvallen door radicale boeddhisten op de moslimminderheid in de Zuid-Aziatische eilandstaat.

Een met stenen bewapende groep boeddhisten gooide zaterdag tijdens het avondgebed de ruiten in van een moskee in hoofdstad Colombo. Honderden moslims gingen daarna de straat op, sommigen gewapend met stokken, om verdere aanvallen te voorkomen. De politie stelde een uitgaansverbod in om nieuw geweld in de kiem te smoren.

Sinds vorig jaar is het geweld tegen de moslimminderheid in Sri Lanka sterk toegenomen. Bendes nationalistische boeddhisten, voornamelijk behorend tot de etnisch-Singalese meerderheid, hebben sindsdien zeker twintig moskeeën aangevallen en tientallen bedrijven van moslims.

Eerder dit jaar zetten militante boeddhisten de regering onder druk om een verbod in te stellen op het voor moslims belangrijke halal-keurmerk. Ook het aantal websites met haatcampagnes tegen moslims groeit sterk. Er wordt onder meer opgeroepen tot boycots van moslimondernemingen en gefulmineerd tegen de grootte van moslimgezinnen.

Het geweld en de haatcampagnes zijn vooral afkomstig van ultranationalistische groepen als de Boeddhistische Brigade Bodu Bala Sena (BBS) en de Singala Echo. Zij stellen dat Sri Lanka toebehoort aan de etnisch-Singalese, boeddhistische meerderheid - driekwart van de bevolking, en zeggen te strijden tegen de islamisering van Sri Lanka.

Aanwijzingen voor die islamisering zijn ver te zoeken. Moslims in Sri Lanka maken maar 9 procent van de bevolking uit, hebben een laag politiek profiel en geen historie van extremisme, en zijn tijdens de 26 jaar durende oorlog tegen de separatistische Tamiltijgers loyaal geweest aan de regeringen van Sri Lanka.

De ultranationalistische boeddhistische groepen zijn ontstaan na de in 2009 beëindigde burgeroorlog. De eclatante overwinning op de Tamiltijgers heeft de Singalese meerderheid in een overwinningsroes gebracht en de Tamilminderheid - zo'n 11 procent van de bevolking, overwegend hindoe - politiek onderworpen.

De analiste Charu Lata Hogg van de Britse denktank Chatham House verklaart het toenemende geweld tegen moslims uit die oorlog. Volgens haar voelden dominante groepen in de Singalese gemeenschap zich verenigd in hun strijd tegen de Tamiltijgers, maar vrezen zij de eenheid te verliezen door het wegvallen van die vijand. Hogg denkt dat zij in de moslimminderheid een nieuwe zwakke partij zoeken om zich tegen te keren en zo hun eenheid te behouden.

Zorgelijk is dat de haatcampagnes tegen de Srilankaanse moslims de steun lijken te hebben van de regering van president Mahinda Rajapaksa. Defensieminister Gotabaya Rajapaksa, de broer van de president, was eerder dit jaar eregast op een bijeenkomst van de BBS. Tegen zijn gehoor van in oranje gestoken geestelijken zei hij dat "het de monniken zijn die ons land, religie en ras beschermen". Volgens de defensieminister "hoeft niemand aan deze geestelijken te twijfelen. Wij zij hier om jullie te bemoedigen."

De prominente Srilankaanse oud-VN-ambassadeur Dayan Jayatilleka zei in april tegen de BBC "bijzonder bezorgd" te zijn over "de associatie van de machtigste man in het land met de bekendste en beruchtste van deze fundamentalistische organisaties". Hij noemde de BBS "een etno-religieuze fascistische beweging uit de donkere krochten van de Singalese gemeenschap". Ook sommige Singalese ministers toonden zich niet gelukkig met de klaarblijkelijke steun van de regering.

Sri Lanka wordt al decennia gedomineerd door conflicten tussen etnische en religieuze minderheden. Of de kritiek de regering kan bewegen tot maatregelen is onduidelijk, maar vooralsnog wijst niets erop dat president Rajapaksa, zelf een Singalese nationalist, die zal nemen.

'We hopen dat onze moslims rustig blijven'
Het groeiende boeddhistische radicalisme zaait veel angst onder de moslims in Sri Lanka. "Overal in het land zijn moslims bezorgd", zei moslimleider Rizwe onlangs. Hij keerde zich tegen de vernietiging van de heiligdommen van religieuze groepen. "De moslims hebben dat nooit gedaan. We hopen dat we onze moslims rustig kunnen houden en dat zij elke religie respecteren."

Een aantal moslimministers uit de door Singalezen gedomineerde regering heeft zich uitgesproken tegen het boeddhistische geweld. In een gezamenlijke verklaring stelden zij dat de autoriteiten bij eerdere incidenten 'lauwe en ineffectieve maatregelen' hebben genomen. "Dit lijkt sommige extremistische groepen, die vastbesloten lijken om chaos te scheppen in het land, te hebben versterkt", schrijven de ministers. Ook nu zijn voor zover bekend geen arrestaties verricht. De Verenigde Staten hebben Sri Lanka opgeroepen de daders van de aanval op de moskee te vervolgen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden