Moslimleider: Na mislukte oogsten zullen protesten razendsnel toenemen

Van onze buitenlandredactie ROTTERDAM - Indonesië mag dan net een economisch reddingsplan van vele miljarden hebben getekend met het IMF, het Soeharto-regime krijgt het de komende maanden bijzonder moeilijk de rust in het land te bewaren. Vooral als de gewone burger echt wordt getroffen door de economische problemen en de gevolgen van bosbranden en droogte.

“Soeharto heeft het moeilijk”, verzucht Abdurrachman Wahid met gevoel voor understatement. De qua gestalte weinig opvallende, maar uiterst scherpzinnige leider van de Indonesische Nahdlatul Ulama (NU), de grootste moslimorganisatie ter wereld met naar eigen zeggen 30 miljoen leden, was gisteren in Nederland om te spreken op de Rotterdamse Erasmus Universiteit.

Wahid zou praten over zaken doen met Indonesië in deze roerige tijden. Maar ondanks de toegangsprijs van slechts 995 gulden was vrijwel niemand in het bedrijfsleven bereid de agenda te wijzigen om te vernemen wat investeerders te wachten staat in Indonesië. En dus sprak de moslimleider gisteren slechts voor een gehoor van een handjevol journalisten.

Want spannend wordt het natuurlijk wel de komende maanden. De leiders van de Zuidoost-Aziatische landen die zijn getroffen door economische malaise - Thailand, Maleisië, Filippijnen, Indonesië en Zuid-Korea - staan voor een nieuwe, zware opgave: kunnen zij de sociale en politieke rust bewaren als de gevolgen van de crisis zich echt doen voelen in alle lagen van de maatschappij.

Het regime in Indonesië krijgt het dubbel voor z'n kiezen. Het land kampt niet alleen met economische problemen, maar ook met de voortwoekerende bosbranden en extreme droogte. Analisten in overheidsdienst verwachten begin volgend jaar problemen als voedsel- en brandstofprijzen omhoog gaan, en werkloosheid toeslaat in de bouw en de landbouw.

Wahid: “Het is nu al zeker dat de oogst in tenminste zeven van de 27 provincies zal mislukken door de droogte. Wat nu in Irian Jaya gebeurt, zal zich herhalen op Kalimantan en vervolgens op Sumatra.” Het Rode Kruis meldde dit weekeinde dat op voormalig Nieuw-Guinea minstens zeshonderd mensen zijn omgekomen door de droogte.

De moslimleider voorspelt dat president Soeharto het bijzonder moeilijk zal krijgen zich staande te houden in 1998, het jaar waarin hij zich voor de zevende keer tot staatshoofd wil laten kiezen. Maar Soeharto is inmiddels volop bezig zijn verdediging te organiseren. In een toespraak in Jakarta schreef hij gisteren alle ellende toe aan het meteorologische verschijnsel El Niño. “Alle economische en sociale ontwikkelingen van de afgelopen decennia zijn in één klap teniet gedaan”, aldus de Indonesische president.

Voor de moslimleider is echter andermaal aangetoond dat er geen toekomst is voor het huidige regime in Jakarta. “Het is duidelijk dat dit systeem, waarin een monopolie is weggelegd voor een klein aantal families, ongeschikt is om adequaat te reageren op dit soort problemen.”

In Wahids visie is Indonesië op weg naar de ultieme crisis, die binnen vijf tot zeven jaar zal toeslaan. “Te veel is er gedaan om de conglomeraten van bedrijven te plezieren, te weinig om de koopkracht van gewone mensen te vergroten. De gevolgen blijven niet uit. Het protest groeit. Stakingen zijn aan de orde van de dag, ook bij grote bedrijven.”

De politieke elite is volgens hem niet bij machte de zaak ten goede te keren. “Er zitten hooligans onder de parlementsleden, mafia”, zegt hij ongemeen fel. “Dit systeem brengt geen goede politici voort. De mensen die er deel van uitmaken, zijn bereid alles te doen om hun positie te behouden. Zelfs het ontslaan van heel deskundige ambtenaren.”

In de chaos die volgens hem dreigt, kan alles gebeuren. Wahid hoopt dat het verstand zegeviert, en pleit voor een geleide overgang naar meer democratie in het post-Soeharto tijdperk. Er zijn genoeg mensen die er anders over denken in Indonesië. Sommigen spreken zelfs over een herhaling van '65, toen Soekarno aan de kant werd gezet door Soeharto en een bloedbad volgde met duizenden doden. Dat maakt de noodzaak zijn visie te ondersteunen, alleen maar groter, vindt Wahid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden