'Moslimjongeren zijn niet tegen Joden, maar tegen zionisten'

Beeld anp

Moslimjongeren en Joden, dat botert lang niet altijd, constateerde het ministerie van sociale zaken deze zomer. In een vervolgonderzoek probeert ze nu scherp te krijgen wat die groep precies tegen Joden heeft. De resultaten daarvan zijn niet representatief, maar wel opmerkelijk.

12 procent van de islamitische jongeren van 15 tot 23 jaar is 'niet zo positief' over Joden in Nederland, bleek uit het onderzoek dat minister Asscher (Sociale Zaken) in juni presenteerde. Dat was in vergelijking met christelijke en niet-gelovige leeftijdsgenoten aan de hoge kant. Van die andere groepen was 2 procent 'niet zo positief'.

Wat heeft die 12 procent toch tegen Joden? Voor een zojuist gepubliceerd vervolgonderzoek presenteren het Verwey-Jonker Instituut en de Anne Frank Stichting een verrassend antwoord op die vraag: moslimjongeren zouden niets hebben tegen de Joden zelf. Het gaat ze nadrukkelijk om zionisme.

In het 'Nader onderzoek beelden van islamitische jongeren over zionisten en Joden' beschrijven de organisaties hoe de jongeren Joden en zionisten als twee min of meer verschillende groepen zien. Ze baseren zich op uitgebreide gesprekken met 12 moslimjongeren en online kwalitatief onderzoek bij 102 geloofsgenoten.

Joden zijn in de ogen van de geënquêteerde jongeren gewoon aanhangers van een ander geloof. Maar zionisten zijn al snel 'extremisten' die willen dat de staat Israël groter en machtiger moet worden, desnoods ten koste van onschuldige burgers. Er is overlap, vinden ze, maar die moet niet overschat worden. Slechts een klein deel van de Joden is zionist, en lang niet alle zionisten zijn Jood. Er zijn ook genoeg seculiere en christelijke zionisten.

'Samen geven onderzoeken een beter inzicht'
Representatief is het onderzoek zeker niet, zegt het ministerie, al is het wel een mooie aanvulling op het onderzoek uit juni. 'Gezamenlijk geven deze onderzoeken een beter inzicht in het conflict in het Midden-Oosten als voedingsbodem voor antisemitisme in Nederland', schrijft Asscher in een begeleidende brief aan de Tweede Kamer.

Het zou in ieder geval duidelijk zijn dat een 'grote meerderheid' negatief tot zeer negatief tegenover zionisten staat. 'Zionisten zijn de slechteriken en ze zijn tegen moslims', citeert het rapport een van de jongeren. 'Ze zijn niet gelijk aan de Joden. Joden zijn mensen die in het Jodendom geloven maar die hoeven niet Zionisten te zijn. Zionisten pikken land in van de Palestijnen en vermoorden onschuldige mensen en kinderen.'

Zionisme is iets agressiefs
De jongeren zouden de ideologie niet alleen zien als het streven naar een Joodse staat en als steun voor het bestaansrecht van Israël. Zionisme is voor hen iets agressievers: een streven naar een grotere en machtiger Israëlische staat. Dat gaat in hun ogen bijna vanzelfsprekend gepaard met geweld. 'Oorlogszuchtig', noemen sommigen de zionisten. En 'bloeddorstig'.

Helemaal zuiver is dat onderscheid tussen Joden en zionisten niet. Stereotypen zijn populair, blijkt uit het onderzoek. Zo dichten veel moslimjongeren zionisten een grote 'invloed op politiek, media en de financiële wereld' toe. Dat stereotype wordt doorgaans geprojecteerd op Joden, maar zien we dus terug in de islamitische karakterschetsen van zionisten.

Die negatieve denkbeelden worden 'in zeer sterke mate gekoppeld aan de negatieve beelden die jongeren hebben over het Israël-Palestinaconflict, menen de onderzoekers. "Veel jongeren geven aan dat ze via (sociale) media beelden van het conflict te zien krijgen, zoals oorlogsverwoestingen, onschuldige kinderen die slachtoffer zijn en Palestijnen die huis en haard zijn kwijtgeraakt. Jongeren gebruiken het begrip 'bloeddorstig' om hun afschuw over het daderschap hiervan te uiten."

Dat 12 procent van de moslimjongeren 'niet zo positief' is over Joden, was niet de enige zorgwekkende uitkomst van het onderzoek in juni. De groepen niet-gelovige en christelijke jongeren die 'niet zo positief' waren over moslims, Turken en Marokkanen was veel groter. Zij vormden een vijfde tot ruim een derde van het totaal aantal niet-gelovige en christelijke jongeren. Dat het ministerie daar verder geen onderzoek naar heeft gedaan, komt door de opzet van het onderzoek: dat ging vooral over antisemitisme.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden