'Moslimdemocratie is zo gek nog niet'

Aanhangers van de Ennahda-partij vieren de overwinning in Tunis. Beeld reuters
Aanhangers van de Ennahda-partij vieren de overwinning in Tunis.Beeld reuters

De Arabische Lente leek een schreeuw om democratie. Nu zinspelen Tunesische, Egyptische en Libische politici op islamitisch bestuur. Hun moslimdemocratie is zo gek nog niet, meent arabist Haroon Moghul.

Tunesië koos dit weekend voor de islampolitiek van de gematigde Ennahda-partij. De Libische Overgangsraad wil een religieuze staat. En in Egypte zijn de conservatieve Moslimbroeders grote kanshebbers.

Is de revolutie islamitisch geworden, zoals een Kopt uit Caïro deze maand beweerde? In het webmagazine Religion Dispatches pleit Moghul voor nuance. Inderdaad, schrijft hij, de politieke islam zit in de lift. Maar dat betekent niet dat de Arabische wereld terugkeert naar de Middeleeuwen.

Weg van democratie
Hij ziet democratie als een deel van de islamitische traditie. 'Voor velen heeft de autoritaire en draconische islampolitiek van Saoedi-Arabië, Iran en Afghanistan afgedaan. Veel populaire Arabische islamisten zijn weg van democratie - al verwoorden ze hun enthousiasme in religieuze taal.'

'Wij vinden dat natuurlijk verdacht en verwarrend. Voor ons hoort democratie enkel bij secularisme (bestuur dat niet beïnvloed wordt door religie, red).' Secularisme is een relatief nieuw idee, legt Moghul uit.

Grote stempel
Voor Westerlingen biedt het de zekerheid dat religie niet een te grote stempel op de maatschappij kan drukken. Moslims zien dat anders. 'In de islamitische wereld is secularisme te vaak op één lijn gezet met autoritair bestuur.'

De opstandelingen van de Arabische Lente vormden een ideologisch front, meent Moghul. Maar dat front was niet islamistisch of secularistisch. 'Het was democratisch: mensenrechten, een rechtsstaat en eerlijke verkiezingen.'

De politieke religiositeit van het Midden-Oosten kan gaan lijken op die van Amerika. 'De meeste Amerikanen willen geen land dat bestuurd wordt door een kerk. Maar veel van hen willen wel dat hun president een godvrezende kerkganger is.'

Rechtsstaat
In Egypte zouden de Moslimbroeders al op zo'n model mikken. 'Als we hen op hun woord mogen geloven, streven ze naar een democratische rechtsstaat. Die is dan misschien niet seculier, maar hij dringt ook geen religie op.'

Het is een subtiel verschil, vindt Moghul. De Moslimbroederschap wil pure religiepolitiek inruilen voor politiek waarbij religie ethiek en principes levert.

'Het is niet duidelijk hoe dat er in de praktijk uit ziet. Maar wie denkt dat Arabische democratie lijkt op die van het Westen, wordt waarschijnlijk teleurgesteld. En wie denkt dat islamitische democratie enkel leidt tot hypocrisie, onoprechtheid of ideologische verwarring, kan nog wel eens voor een verrassing komen te staan.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden