Moslimbroeders Egypte houden zich gedeisd

amsterdam – - Ze willen meedoen met de Egyptische parlementsverkiezingen, maar naar een meerderheid streven ze niet. Met die belofte probeerde de Moslim Broederschap eventuele angst voor een ’islamistische’ overname van de volksrevolutie in te dammen. Volgens voorman Essam el-Erian is het tijd „voor solidariteit, eenheid en nationale consensus”.

Eerder stelden de moslimbroeders zich al terughoudend op tijdens de demonstraties – eerst door niet mee te doen, later door onopvallend aanwezig te zijn, zonder islamitische leuzen. Ook zeiden ze geen kandidaat te leveren bij de presidentsverkiezingen. Het lijkt merkwaardig: een politieke partij die op de achtergrond blijft, en vooral niet de verkiezingen wil winnen.

Dat zit in de aard van het beestje, denkt Mahan Abedin, onderzoeker aan het Britse Centre for the Study of Terrorism. „De broeders vormen een oude, conservatieve beweging. De laatste decennia hebben ze vooral aandacht besteed aan hun sociale rol, niet aan de politiek. In feite zijn het helemaal geen politici en hebben ze ook geen ideeën om de maatschappij diepgaand te veranderen.”

Volgens onderzoeker Shadi Hamid van het Brookings Instituut streven de moslimbroeders hun doel – het islamiseren van de samenleving – niet per se via de politiek na. De Broederschap is in eerste instantie een sociale beweging, die functioneert als een soort staat-in-de-staat. Daar waar de echte staat faalt, biedt ze de Egyptenaren betaalbare voorzieningen – met ziekenhuizen, scholen, banken, crèches en zelfs padvinderijclubs.

Miljoenen mensen zijn afhankelijk van deze sociale infrastructuur. En of het nu al dan niet door deze invloed komt: de Egyptische samenleving ís de afgelopen decennia cultureel conservatiever geworden. Meer vrouwen zijn gesluierd, het is moeilijker aan alcohol te komen, enzovoorts. De moslimbroeders zouden wel gek zijn om deze invloed op het spel te zetten door politiek té actief te worden.

De vraag is of deze voorzichtigheid nog nodig is, aangenomen dat Egypte naar een democratischer politiek stelsel evolueert. Eén verklaring voor het huidige gedrag van de Broederschap is dat dat nog lang niet zeker is – voorlopig heeft het leger het voor het zeggen, en is de beweging nog steeds afhankelijk van dat leger om überhaupt met verkiezingen mee te mogen doen. „Dat zou een reden kunnen zijn waarom de broeders terughoudend zijn”, zegt Abedin.

Misschien speelt ook de ’geest van Algerije’ een rol. In dat land vonden begin jaren negentig vrije verkiezingen plaats, maar toen de islamisten dreigden te winnen, werd de stembusgang ongeldig verklaard – met steun van het Westen. Moslimbroeder El-Erian zei daarover eerder: „Al kom je democratisch aan de macht, dan nog sta je tegenover een internationale gemeenschap die het bestaan van een islamistische vertegenwoordiging niet accepteert. Dat zal een obstakel voor ons blijven.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden