Moskou zwijgt na onthulling corruptie

Documentairemaker Navalny biedt onthutsend beeld Chaika-clan

Zijn onthullingen worden nooit uitgezonden op de Russische staats-tv, toch heeft corruptiebestrijder Alexej Navalny inmiddels een flinke staat van dienst opgebouwd in Rusland en daarbuiten. Zijn laatste documentaire, alleen uitgezonden online, werd al meer dan drie miljoen keer bekeken op YouTube. Daarmee is 'Chaika', de titel verwijst naar de achternaam van de Russische procureur-generaal, één van de populairste projecten van Navalny tot nu toe. De man ligt in Rusland onder vuur. Hij heeft al meerdere onthullingen gedaan op het gebied van corruptie en kreeg verschillende keren huisarrest opgelegd.

Navalny's nieuwste film doet in Rusland veel stof opwaaien, hoewel het Kremlin zwijgt en de procureur-generaal alle aantijgingen ontkent. De documentaire draait om de familie en naaste medewerkers van openbaar aanklager Joeri Chaika. Zij worden ervan beschuldigd deel uit te maken van een corrupt en misdadig netwerk. Chaika heeft daar nooit een stokje voor gestoken. Sterker nog: hij zorgde ervoor dat zijn zoons en collega's ongestoord hun gang konden gaan en gebruik konden maken van zijn contacten.

De documentaire start met de beelden van de opening van een luxe resort in Griekenland. Dat is compleet voorzien van marmeren badkamers, een zwembad in de vorm van een teddybeer, een beauty-salon en een fitness-ruimte. De opening werd destijds, in 2013, verzorgd door de Russische minister van cultuur en bijgewoond door de Russische elite.

De zoon van Joeri Chaika, Artom, is mede-eigenaar van het hotel. Hoe hij het project heeft gefinancierd, is al buitengewoon omstreden. Maar de onthulling dat Olga Lopatina de andere eigenaar is, doet de wenkbrauwen in Rusland nog veel meer fronsen. Lopatina is de ex-vrouw van de vice-procureur-generaal Gennady Lopatin, een directe medewerker van Chaika.

Navalny beschuldigt Lopatina ervan betrokken te zijn bij criminele activiteiten. Zij staat samen met de vrouwen van twee moordenaars aan het hoofd van een suikerproducent. De mannen vermoordden in 2010 in het Zuid-Russische Krasnodar twaalf mensen, onder wie vier kinderen. 'Schokkend', zo werd er destijds gereageerd op de moordpartij, maar de autoriteiten hebben nooit goed onderzoek gedaan naar de achterliggende reden.

Artom is bij veel meer duistere zaakjes betrokken. Zijn fonds investeerde in bedrijven en vastgoedholdings in Griekenland en Zwitserland. Dat geld is vaak verkregen door het illegaal leegplunderen van Russische bedrijven. Zo kreeg Artom op omstreden wijze en met hulp van de autoriteiten, een Siberisch scheepvaartbedrijf in handen. Net na de overname werd de voormalige directeur dood aangetroffen. De oorzaak werd nooit bekend.

In de Russische staatsmedia wordt de documentaire doodgezwegen. Maar de onthullingen duiken op steeds meer websites, in onafhankelijke kranten en in tv-uitzendingen op. Een columnist van de krant Vedomosti oordeelde scherp over het feit dat een staatsinstituut dat nota bene verantwoordelijk is om mensenrechten te beschermen, nu blijkbaar samenwerkt met criminelen. "Wat kunnen de Russen nog verwachten van de procureur-generaal als de staat niet eens reageert op de beschuldigingen", vroeg de columnist zich af.

Het Kremlin hoopt dat de ophef overwaait. Woordvoerder Dmitri Peskov verklaarde dat de beschuldigingen alleen gaan over de kinderen van de procureur-generaal, niet over Chaika zelf. Dus vond hij het niet nodig om in te gaan op Navalny's film.

De Russische president Poetin stipte het onderwerp corruptie wel even aan in zijn jaarlijkse toespraak voor het parlement. De camera zoemde op dat moment in op Chaika, maar Poetin sprak met geen woord over Navalny's documentaire.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden