'Moskou zal zeggen dat het geen keus had'

Wat nog maar kort geleden ondenkbaar leek, is nu een reële dreiging: het Russische leger dat met zwaar materieel de grens oversteekt. Beeld afp

De oorlog in Oost-Oekraïne gaat van kwaad naar erger, gadegeslagen door een machteloze internationale gemeenschap. Volgens de Navo hebben 20.000 Russische militairen zich gegroepeerd bij de grens met Oekraïne, klaar om het land binnen te vallen voor een 'vredesmissie'.

De pro-Russische separatisten zijn in de verdrukking gebracht door een offensief van het Oekraïense leger. De humanitaire situatie verslechtert met de dag. Wat nog maar kort geleden ondenkbaar leek, is nu een reële dreiging: het Russische leger dat met zwaar materieel de grens oversteekt en zich niet langer besmuikt, maar openlijk gaat mengen in het conflict.

Amanda Paul, analist van de onafhankelijke denktank European Policy Centre in Brussel, noemt een Russische invasie in Oekraïne een reële mogelijkheid.

"Rusland zal de humanitaire crisis als voorwendsel voor de inval gebruiken, een crisis die nota bene mede door Moskou zelf is veroorzaakt", zegt Paul. "Eigenlijk zou die door internationale hulporganisaties moeten worden aangepakt. Het Rode Kruis heeft weliswaar alarm geslagen, maar verder zie ik weinig gecoördineerde inspanningen, misschien vanwege de zomervakanties. Het lastige is dat Rusland op de een of andere manier betrokken moet worden bij die inspanningen."

Paul noemt het ironisch als de Russen een leidende rol zouden spelen in zo'n 'vredesmissie'. "Alsof de vos de baas wordt over het kippenhok. Mocht Rusland Oekraïne binnenvallen, dan zal Moskou, net als de eerdere inmengingen in onder meer Georgië zes jaar geleden zeggen dat het geen keus had."

Wat zal er na die eventuele invasie gebeuren?
"Je krijgt dan een totale oorlog tussen het Russische en het Oekraïense leger. Een zeer gevaarlijke situatie. Oekraïne heeft weinig kans om die strijd te winnen."

Zal het Westen in actie komen?
"Dat zal wel moeten, maar er komt geen militair ingrijpen. Wel meer sancties, al is het duidelijk dat geen enkele westerse strafmaatregel president Poetin van zijn stuk zal brengen. Maar die sancties moeten er wel zijn, anders verliest het Westen aan geloofwaardigheid."

Wat kan de Europese Unie verder nog doen, buiten die sancties?
"Ze zouden een vredesmissie kunnen sturen, zoals ze in Georgië hebben gedaan. Maar die heeft daar niet veel bereikt. De separatisten in Oekraïne zien de EU als partijdig. Maar de Russen zullen met sterke argumenten moeten komen om een eventuele vredesmissie geen internationaal karakter te geven. Eerdere ervaringen in Abchazië of Transnistrië (afvallige Moldavische regio, red.) leren ons: als de Russen eenmaal ergens zijn, gaan ze nooit meer weg."

Kan de Navo iets uitrichten?
"Die zal geen troepen naar Oekraine kunnen sturen, maar wel de militaire aanwezigheid in de lidstaten in het oosten versterken. Maar dat werkt contra-productief. Rusland ziet de Navo al heel lang als een bedreiging voor zijn veiligheid en wordt zo alleen maar in die visie versterkt. Bovendien betwijfel ik of Rusland plannen heeft om op korte termijn te interveniëren in Navo-lidstaten."

Wat wordt de rol van de VS?
"Die hebben nog steeds het voortouw in de westerse reacties. Laten we eerlijk zijn: als vlucht MH17 niet was neergeschoten, waren er nu nog steeds geen krachtige Europese sancties geweest. De reactie van de Amerikanen hangt af van hoe de confrontatie tussen Oekraïne en Rusland zal verlopen. Militairen zullen ze uiteraard niet sturen."

Wat is, kort samengevat, het somberste scenario?
"Dat Rusland de grens oversteekt en zichzelf installeert in Oost-Oekraïne, met een bloedig conflict als gevolg. En de internationale gemeenschap is niet in staat te reageren. Daardoor zal ook dit een 'bevroren conflict' worden, zoals in Georgië en in Transnistrië. En de vraag is: met welk doel? Ik heb daar nog steeds geen antwoord op."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden