Moskou schuifelt naar Maria

In Moskou eindigt de Russische tour van de kamelenharen gordel van Maria, uit een klooster op het Griekse Athos. Miljoenen staan er graag voor in de rij, ook al vriest het.

Terwijl het verkeer over de Krimbrug voorbijraast, staat een lange rij mensen geduldig te wachten tot een politieman een hek opzij schuift. Dan mogen ze weer een eindje doorlopen. Ze zijn al uren onderweg naar de kathedraal van Christus de Verlosser, drie kilometer verderop langs de rivier Moskva, waar ze met wat geluk tegen de ochtend hopen aan te komen. De thermometer geeft zes graden onder nul aan.

Meer dan een kwart miljoen mensen hebben inmiddels de kathedraal bezocht om eer te bewijzen aan een van de belangrijkste relikwieën van de orthodoxe kerk, de gordel van de Moeder Gods, die al eeuwenlang wordt bewaard in een klooster op de Griekse berg Athos. De grote toeloop leidde tot verkeerschaos in het toch al filerijke centrum van Moskou.

Monniken van het Vatopediklooster hebben sinds een maand met de reliekschrijn Rusland van oost naar west doorkruist. Meer dan twee miljoen Russische gelovigen hebben de kans benut om hem aan te raken. Premier Poetin, die vorig jaar Athos bezocht, wachtte de monniken met de relikwie vorige maand persoonlijk op bij hun aankomst op het vliegveld van St. Petersburg. In Moskou was de vrouw van president Medvedev een van de eersten die de Verlosserskathedraal bezochten om de gordel te vereren. Veel andere functionarissen volgden - overigens zonder ervoor in de rij te hoeven staan.

De stichting die de komst van de relikwie heeft georganiseerd, wordt geleid door het hoofd van de Russische spoorwegen, Vladimir Jakoenin, een goede vriend van Poetin. De Russische overheid onderhoudt innige banden met de Russisch-orthodoxe kerk en demonstreert die ook met graagte, bijvoorbeeld tijdens de belangrijkste kerkdiensten die met Pasen en Kerstmis rechtstreeks op meerdere televisiekanalen worden uitgezonden, en waarbij zowel president als premier prominent aanwezig is.

Ongeveer 80 procent van de Russen is gedoopt in de Russisch-orthodoxe kerk. Regelmatige kerkgangers vormen slechts een kleine minderheid, maar het openlijk demonstreren van affiniteit met de kerk kan politiek voordeel opleveren, zeker met verkiezingen voor de deur. Toeval of niet, de duizenden gelovigen in de rij voor de Verlosserskathedraal komen bij vrijwel elke stap wel een verkiezingsaffiche tegen van Poetins partij, Verenigd Rusland.

Moskou is de laatste stop op de reis van de relikwie. Vanwege de grote belangstelling is de terugkeer naar Athos enkele dagen uitgesteld. Tienduizenden mensen staan permanent in de rij om de Verlosserskathedraal te kunnen bezoeken. Langs het hele kilometerslange traject van de rij staan bussen met draaiende motoren waar de wachtenden zich kunnen warmen, tot maximaal een half uur. Niet iedereen durft, uit angst te laat te zijn als het hek wordt geopend en de groep verder kan lopen. Meestal wordt er gerend, om warm te worden. Langs de route staan honderden mobiele toiletten, er zijn veldkeukens met hete thee en pap, en hier en daar zijn kiosken neergezet waar broodjes grif aftrek vinden.

Toch blijft het afzien in de vrieskou. Alleen in Moskou zijn al meer dan tachtig mensen tijdens het wachten onwel geworden. Een ambulance voert een man af die niet meer de kracht heeft verder te gaan. Hij loopt op krukken en is een van de vele zieken en gehandicapten die hopen dat de gang naar de gordel van de Moeder Gods hun lot kan verlichten. Volgens de overlevering geneest de relikwie ziekten en onvruchtbaarheid. Ze zou door de moeder van Jezus zelf zijn gemaakt uit kameelhaar. In de vijfde eeuw zou de relikwie in Byzantium zijn beland, en in de veertiende eeuw schonk de Byzantijnse keizer Johannes VI haar aan het Vatopediklooster op Athos.

Rond de Verlosserskathedraal in Moskou is de stemming uitgelaten. "We hebben sinds elf uur gisteravond in de rij gestaan, bijna een etmaal", zegt Darja, een jonge vrouw van voor in de twintig die net met haar vriendin Galina de kathedraal heeft verlaten. "We stonden buiten, soms kwamen we even bij in de bus. Maar dat is allemaal allang vergeten. Het was het dubbel en dwars waard. Dit bezoek heeft hele sterke emoties teweeggebracht, ik moest er zelfs van huilen. En je wordt helemaal warm van binnen."

Buiten wachten groepen pelgrims uit verschillende regio's tot hun reisgenoten naar buiten zijn gekomen. Ze houden bordjes omhoog met de naam van hun stad. De bussen staan al klaar om zo gauw iedereen er is te vertrekken, naar Serpoechov, Toela en andere steden honderden kilometers in de omtrek.

Het aantal pelgrims groeit met de dag, en de rij wachtenden is inmiddels aangezwollen tot vijf kilometer. Bedevaarten naar bijzondere ikonen en relikwieën zijn geen zeldzaamheid in Rusland, maar de belangstelling voor de gordel van de Moeder Gods heeft alle verwachtingen overtroffen.

De Russisch-orthodoxe kerk waarschuwt al tegen fanatisme en probeert de toeloop binnen de perken te houden. De kerk wijst erop dat zich in de Verlosserskathedraal en elders nog vele andere, niet minder waardevolle relikwieën bevinden, die ook gerust op andere dagen kunnen worden bezocht. Schaarse critici binnen de kerk betwijfelen de echtheid van de relikwie en sommigen spreken smalend van bijgeloof. De gelovigen die de lange gang naar de kathedraal hebben volbracht halen er de schouders over op. "Ik moest hier gewoon naar toe komen", zegt Nina uit Moskou. "Wat ik voel is niet in woorden uit te drukken."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden