Moskou lijkt niet bang voor nieuwe koers in Armenië

Oppositieleider Nikol Pasjinjan met zijn aanhangers in Jerevan.Beeld AFP

Traditioneel reageert Moskou schichtig op massale straatprotesten in voormalig Sovjetrepublieken, maar nu die in Armenië tot een machtswisseling leiden, houdt Rusland zich opvallend afzijdig. 

De ‘fluwelen revolutie’ die zich voltrekt in Armenië imponeert door het gedisciplineerde en vreedzame karakter en door de inschikkelijkheid van de zittende machthebbers. Premier en oud-president Serzj Sargsjan gaf vorige week zijn machtspositie op in het heldere besef dat een harde confrontatie met de demonstranten tot bloedvergieten kon leiden.

Minstens zo opmerkelijk is de terughoudende reactie van Moskou, dat traditioneel schichtig reageert op massale straatprotesten in voormalige Sovjetrepublieken. Het Kremlin zegt de gebeurtenissen in de Kaukasusrepubliek te beschouwen als een interne aangelegenheid, terwijl vergelijkbare ontwikkelingen in Georgië en Oekraïne al snel het predicaat staatsgreep kregen. Rusland kijkt de kat uit de boom en wacht af tot de politieke strijd in Armenië is uitgekristalliseerd.

Onbetwiste leider 

Vandaag kiest het Armeense parlement een nieuwe premier. De enige kandidaat is de 43-jarige oppositieleider Nikol Pasjinjan. Om premier te worden heeft hij de steun nodig van de regerende Republikeinse Partij. Krijgt hij die niet, dan gaat Armenië een nieuwe ronde van politieke crisis tegemoet, met onduidelijke afloop.

Pasjinjan is voor Rusland een onvoorspelbare figuur, maar wel iemand met wie te praten valt, al heeft hij in het verleden regelmatig kritiek geuit op Moskou en pleit hij voor nauwere banden met de Europese Unie. Als leider van een kleine oppositiepartij heeft hij zich de afgelopen weken ontwikkeld tot de onbetwiste leider van het straatprotest en de man die de politieke agenda in het land volledig bepaalt. Niemand kan nog om hem heen, ook Rusland niet.

De gesprekken tussen hem de Russen zijn al begonnen. Vorige week was Pasjinjan te gast op de Russische ambassade in Jerevan, waar de ambassadeur opriep tot een constructieve dialoog met de zittende macht. “Wij zijn geen vijanden van Rusland,” benadrukte Pasjinjan op zijn beurt, tijdens een demonstratie in de stad Gjoemri. “Bovenal zijn wij geen vijanden van ons eigen volk, wij leiden het land niet via de weg van het avontuur.” Want dat is precies waar het zich domweg afkeren van Rusland op zou neerkomen.

Russische aanwezigheid

Gjoemri is geen toevallige plek. De stad grenst aan Turkije en is de locatie van een Russische legerbasis. Rusland wil koste wat kost die militaire aanwezigheid in de Trans-Kaukasus handhaven. Armenië ziet de Russen als een veiligheidsgarantie in een roerige regio.

Zo ligt Armenië, met amper drie miljoen inwoners, ingeklemd tussen Turkije en Azerbeidzjan. Met dat land is Armenië nog altijd in oorlog om de in Azerbeidzjan gelegen Armeense enclave Nagorny Karabach, die sinds het begin van de jaren negentig in handen is van de Armeniërs. Een wapenstilstand wordt voortdurend geschonden. Het afgelopen jaar vielen bij beschietingen aan de grens meer dan veertig doden, meest Armeense militairen.

Azerbeidzjan heeft de afgelopen decennia benut om met oliedollars zijn militaire slagkracht sterk uit te breiden. De Russische aanwezigheid in Armenië moet de Azeri ervan weerhouden Nagorny Karabach met geweld te heroveren. Rusland levert Armenië wapentuig tegen een aantrekkelijke prijs en het land is lid van een door Rusland geleid defensieblok.

Daarnaast zijn er nauwe economische banden met Rusland en andere voormalige Sovjetrepublieken. Jerevan blijft wel zoeken naar een balans door contacten met de EU en China niet te veronachtzamen, maar Moskou ziet hierin geen bedreiging voor de eigen invloed in de regio.

Lees ook: Escalatie op de Kaukasus

Rusland maant partijen tot kalmte na gevechten bij Nagorno-Karabach. Beide partijen in het conflict geven elkaar de schuld van de voortdurende beschietingen, en zeggen de tegenstander gevoelige verliezen te hebben toegebracht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden