Moskou helpt Caracas bij herschikken schulden

Een vrouw draagt een bord met daarop "In Venezuela hebben we niets", tijdens een demonstratie tegen de regering. Venezuela staat op de rand van een bankroet. Beeld AP

Rusland helpt Venezuela, maar zorgt er vooral voor dat het meer grip krijgt op - om te beginnen - de olieindustrie.

De herstructurering met Rusland levert Venezuela op zijn best enkele honderden miljoenen op. Volgens kenners is dat hooguit voldoende om een paar maanden verder te kunnen.

Venezuela staat op de rand van een bankroet, geldschieters houden hun hand op de knip, maar er is één land dat bereid is te helpen: Rusland. Vandaag tekenen de twee landen een akkoord om drie miljard dollar aan schulden te herschikken. "De Venezolanen zijn akkoord met de voorwaarden", zei de Russische minister van financiën, Anton Siluanov. Wat die voorwaarden zijn, zei hij er niet bij. Wel is te zien dat Moskou steeds meer greep krijgt op de Venezolaanse financiën, economie en oliereserves.

Het is niet de eerste keer dat Moskou een reddingsboei uitgooit naar deze verdrinkende bondgenoot. Rusland is samen met China Venezuela's grootste geldschieter. In augustus liet het Russische oliebedrijf Rosneft weten zes miljard dollar uit te hebben staan bij het Venezolaanse staatsoliebedrijf Pdvsa. Wie de leningen van de Russische staat daarbij optelt, komt volgens schattingen uit op ongeveer 17 miljard dollar. Overigens leende China nóg meer, maar daarvan is het meeste al terugbetaald. Met nieuwe deals is China terughoudend geworden, als gevolg van de corruptie en de belabberde staat van de economie.

Misbruik

Een groot deel van al dat Russische kapitaal hoeft niet in geld te worden terugbetaald. In plaats daarvan bedongen de Russen leveranties van ruwe olie, aandelen in Venezolaanse oliebedrijven en deelname in de exploitatie van fossiele brandstoffen. Terwijl andere buitenlandse bedrijven uit angst voor onteigeningen Venezuela verlieten, maakte Rosneft juist van de gelegenheid gebruik om activiteiten uit te breiden in het land met 's wereld grootste bewezen olie- en gasvoorraden.

Rosneft participeert momenteel in vijf grote Venezolaanse olieprojecten. Dat aantal zal naar verwachting verdubbelen, onder meer in de Orinoco Belt, waar enorme nog onontgonnen gas- en oliereserves liggen.

Daarnaast gaf Venezuela eind vorig jaar 49 procent van oliebedrijf Citgo in onderpand aan Rosneft. Citgo is de Amerikaanse tak van Pdvsa en met 14.000 benzinestations, drie raffinaderijen en olie- en gasleidingen in de hele VS een van de meest winstgevende onderdelen. "Rosneft maakt misbruik van de omstandigheden", zei parlementslid Elías Matta tegen persbureau Reuters. "Ze weten dat de regering zwak staat en geld nodig heeft."

Oorlogsschepen

Voor de Russen zijn deze deals geweldig, bevestigt Carlos Romero, hoogleraar internationale politiek aan de Centrale Universiteit van Venezuela. "Het vergroot hun internationale aanwezigheid tegen een heel lage prijs." Voor Venezuela is het minder voordelig. Olie die wordt gebruikt voor schuldaflossing kan niet meer worden geëxporteerd; lastig als het je enige bron van inkomsten is. Per saldo moet Venezuela alleen maar meer geld lenen.

De Russische ambities reiken verder dan olie en aandelen. Gelijktijdig met de nieuwe schuldendeal meldde Moskou in de toekomst met oorlogsschepen te willen afmeren in Venezolaanse havens. Venezolaanse vliegvelden zouden dan beschikbaar moeten zijn voor de aanvoer van technisch materiaal, nodig voor het onderhoud van de oorlogsschepen. Al tweemaal eerder gingen Russische oorlogsschepen voor anker in Venezuela, maar nu wil Moskou een structurele afspraak waarbij de komst alleen nog maar hoeft te worden aangekondigd.

De Verenigde Staten die op zijn zachtst gezegd een gespannen relatie onderhouden met Venezuela, hebben hier nog niet op gereageerd. Maar volgens Romero houden de Russen mogelijke gevoeligheden van Washington wel in de gaten.

"Ze weten heel goed hoe ver ze kunnen gaan om de Amerikanen niet te veel te irriteren."

Zo probeert Rosneft, om Amerikaanse sancties voor te zijn, belangen bij Citgo op Amerikaans grondgebied in te wisselen voor brandstofleveranties en activiteiten in Venezuela. Daarmee zijn de Russen volgens Romero behoedzamer bezig dan de Venezolaanse regering zelf. "Maduro is zo wanhopig. Die is nog in staat om hier de Socialistische Sovjetrepubliek op te richten."

Uitstel van executie

Venezuela heeft snel geld nodig om voedsel en medicijnen te importeren en om rente te betalen op de pakweg 120 miljard dollar buitenlandse schuld. Economisch mismanagement, de gedaalde olieprijs, de dalende olieproductie en de corruptie hebben acute betalingsproblemen opgeleverd.

Maandag riep Venezuela de bezitters van meer dan 50 miljard dollar aan schuldpapieren - veelal Amerikanen - naar Caracas om te praten over herstructureren, maar dat was bij voorbaat kansloos. De nieuwe sanctiemaatregelen van president Donald Trump verbiedt Amerikanen nieuwe Venezolaanse schuldpapieren te kopen.

Lees ook:
Overleven in Venezuela, waar zelfs sardientjes onbetaalbaar zijn geworden
Afvallen op het dieet van Maduro

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden