Nieuws Oppositie Rusland

Moskou grijpt ongemeen hard in bij protesten, maar die aanpak werkt averechts

Russische agenten arresteren een man tijdens de verboden demonstratie voor vrije verkiezingen op zaterdag in Moskou. Beeld AP

De politie in Moskou trad zaterdag ongemeen hard op tegen demonstranten die vrije lokale verkiezingen eisen. De gebeurtenissen zijn slecht nieuws voor president Poetin. 

Met duizenden politiemensen in volle wapenrusting, militaire voertuigen en veldkeukens had het centrum van Moskou zaterdag veel weg van een belegerde veste. Urenlang was het verkeer er ontregeld door schermutselingen tussen demonstranten en de oproerpolitie, die was uitgerukt op een schaal die de stad sinds 2012 niet meer had gezien.

De autoriteiten hadden alles in het werk gesteld om de verboden demonstratie voor vrije verkiezingen bij het stadhuis in de kiem te smoren, maar slaagden daar niet in. Diverse oppositieleiders werden opgepakt, maar ook zonder duidelijke aanvoerders trokken de scanderende demonstranten zigzaggend urenlang door het centrum in een merkwaardig kat-en-muisspel met de politie.

Die trad ongemeen hard op. Meer dan zeventig mensen liepen verwondingen op, meestal door de inzet van de gummiknuppel. Bijna 1400 demonstranten en soms ook toevallige voorbijgangers werden opgepakt, een record en tevens een indicatie voor de totale omvang van het protest. Dat was veel groter dan de autoriteiten hadden verwacht, zeker nadat al dagenlang was gewaarschuwd dat de politie zou ingrijpen. De waarschuwingen sorteerden weinig effect en de bereidheid van de demonstranten ook na de eerste confrontaties nog uren op straat te blijven was nieuw voor Moskou.

Live tv-verslag

De federale televisiezenders negeerden als verwacht de woelingen in de hoofdstad volkomen. Terzelfdertijd stonden sociale media bol van foto- en videoverslagen die het brute politie-optreden minutieus in beeld brachten. De televisiezender Dozjd, gewoonlijk alleen tegen betaling te zien via internet, haalde de betaalmuur weg en deed de hele dag live verslag van de gebeurtenissen. De hoofdredacteur werd ervoor op het matje geroepen bij de politie.

Het wekt verbazing dat de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van begin september – doorgaans geen verkiezingen waar veel mensen voor warm lopen – heeft kunnen uitgroeien tot een regelrechte politieke crisis. Een week eerder gingen al meer dan 22 duizend mensen in een officieel toegestane demonstratie de straat op om te protesteren tegen het uitsluiten van tientallen onafhankelijke kandidaten van deelname aan de gemeenteraadsverkiezingen. Het was de grootste oppositiebetoging in jaren.

Bij de sterk teruglopende populariteit van Verenigd Rusland, de partij van het Kremlin, was er een reële kans op succes voor deze kandidaten. Vrijwel niemand hecht geloof aan de officiële redenen voor uitsluiting, zoals vervalsing van de voor hun registratie benodigde handtekeningen. De uitsluiting raakte een gevoelige snaar in Moskou. De demonstratie van zaterdag was een antwoord op de hernieuwde weigering van de kiescommissie de kandidaten alsnog te registreren.

Teruglopende populariteit

De gebeurtenissen van afgelopen weekend zijn slecht nieuws voor president Poetin. Ook hij heeft te maken met een teruglopende populariteit, al ligt die nog altijd ruim boven die van zijn partij. Maar veel marge heeft hij niet, als hij ook na afloop van zijn laatste termijn in 2024 een politieke rol van betekenis wil blijven spelen, zeker gezien de voortdurende economische malaise.

De jongste confrontatie met een bruut opererende politiemacht heeft een merkbaar mobiliserend effect en kan funest blijken voor de Kremlinpartij. Dat zal op termijn zeker zijn weerslag hebben op de positie van Poetin in de hoofdstad, waar ongeveer tien procent van de Russische kiezers woont. Tegelijkertijd hebben de protesten meer bekendheid gegeven aan een nieuwe generatie politici. De oppositie in Moskou is vast van plan de protesten voort te zetten in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. De eerstvolgende betoging, waarvoor wel toestemming is gevraagd, is aangekondigd voor 3 augustus.

Oppositieleider Navalny in ziekenhuis

De Russische oppositieleider Aleksej Navalny is gisteren vanuit zijn gevangenis overgeplaatst naar een ziekenhuis in Moskou. Dat melden verschillende media gestuurd door het Kremlin, maar ook vanuit de oppositie.

Een bron (pro-Kremlin) meldt dat hij een “sterke allergische reactie” heeft gehad. De woordvoerder van Navalny spreekt ook over een acute allergische reactie en stelt dat de oppositieleider nog nooit zoiets heeft meegemaakt. “Hij heeft last van ernstige opzwellingen in het gezicht en rode huiduitslag.” Waar het lichaam van Navalny zo sterk op reageerde is niet bekend. 

Navalny ligt onder politiebewaking in het ziekenhuis. De activist werd woensdag veroordeeld tot dertig dagen celstraf wegens het oproepen tot een ongeautoriseerd protest. Hij werd eerder die dag gearresteerd toen hij bij zijn huis aan het joggen was. Navalny is een groot tegenstander van president Vladimir Poetin en uit openlijk kritiek op het Kremlin. Hij is al vaker opgepakt. 

Lees ook:

Het jaarlijkse vragenuur van Poetin is dit jaar extra zorgvuldig voorbereid

De demonstraties tegen de arrestatie van een journalist maken de jaarlijkse inbelsessie van president Poetin een precaire aangelegenheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden