Review

Moore toont geen medelijden met zijn held

Brian Moore is een Canadees schrijver van Noord-Ierse afkomst, die al driemaal is genomineerd voor de Booker-prijs. Vanaf zijn debuut 'The lonely passion of Judith Hearne', een ontroerend verhaal over de eenzaamheid van een vrouw, heeft hij de aandacht van kritiek en publiek op zich gevestigd.

Hij vertoont veel overeenkomst met Graham Greene. Hun romans gaan in wezen altijd over fatsoen en moraal; zij hebben een sterke thriller-inslag en beide acteurs zijn katholiek, zij het van een onconventionele soort. Zij schoppen herhaaldelijk en met gusto tegen de instituties van de kerk. In vroeger tijden zouden ze wellicht op de brandstapel zijn geëindigd.

'De Verklaring' heeft zijn wortels in het verleden maar is (niet geheel toevallig, het onderwerp staat weer in de belangstelling) zeer actueel: de heer Papon, een Franse oorlogsmisdadiger die na zijn ontslag uit de gevangenis nergens onderdak kan vinden en dientengevolge door Frankrijk en de kranten doolt, vertoont vele gelijkenissen met Moore's hoofdpersoon Pierre Brossard. Zij het dat Papon toentertijd hoger op de ladder stond.

Brossard, tijdens het Vichy-bewind officier van de militie en onder andere schuldig aan de moord op veertien joodse gijzelaars, heeft vierenveertig jaar de gerechtigheid weten te ontlopen met behulp van de katholieke geestelijkheid. Nu wordt de grond hem wel erg heet onder de voeten, want de oude garde is bijna geheel verdwenen en de nieuwe kan hem missen als kiespijn. Zo zwerft hij van het ene klooster naar de andere abdij, waar hem soms onderdak wordt geweigerd, soms met enige weerzin hulp wordt verleend. 'For old time's sake' of omdat hij het een en ander weet dat beter niet naar buiten kan komen bij een eventueel proces. Bovendien wordt hij achtervolgd door een geheimzinnige joodse organisatie, die eindelijk het recht in eigen hand neemt. Hoewel het vreemd is dat de door Brossard uit de weg geruimde achtervolgers (hij is op zijn zeventigste het schieten nog niet verleerd) huurmoordenaars blijken te zijn zonder joodse achtergrond.

Het zou eigenlijk voor de hand liggen dat Moore enig medelijden had ingebouwd met zijn anti-held: zo'n oude man, zo eenzaam, altijd op de vlucht. Maar dat weet hij vanaf het begin te vermijden. Brossard is een schurk, dat er hogergeplaatsten dan hij de dans zijn ontsprongen doet aan dat feit niets af.

Zijn vroomheid (hij houdt zich strikt aan de geboden van de kerk en niet alleen omdat hij zijn broodheren ter wille moet zijn, hij gelooft werkelijk in de zuiverende werking van de biecht) maakt hem nog weerzinwekkender.

Brian Moore schrijft altijd vlekkeloos en spannend, 'De Verklaring' vormt daarop geen uitzondering. Hij schetst een prachtig portret van een abject sujet en zorgt voor een mooie climax, een eersteklas thriller waardig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden