Moordende toeristen in het Wilde Westen

Een futuristisch pretpark waar toeristen zich in het Wilde Westen wanen en naar behoefte bewoners kunnen vermoorden - het zijn toch maar robots.

In 1973 schreef en regisseerde Michael Crichton het - naar later zal blijken ongetwijfeld profetische - 'Westworld', waar robots dankzij hun traumatische arbeidsomstandigheden een bewustzijn ontwikkelen en moordend en plunderend in opstand komen. Crichton bedacht later met 'Jurassic Parc' een variatie op dat thema.


De makers van de tiendelige HBO-serie 'Westworld' zagen dat er meer in dat verhaal zit dan anderhalf uur vuurgevechten en bordkartonnen explosies. Niet dát de robots in opstand komen, staat centraal, maar hoe. Of preciezer: hoe ze zich bevrijden uit hun geprogrammeerde cycli van leven en dood. 'These violent delights have violent ends', wordt Shakespeare een paar keer aangehaald. Zoals altijd bij Crighton dreigt de mensheid slachtoffer te worden van zijn eigen ambities.


Je kunt beweren dat Anthony Hopkins al jaren dezelfde rol van superieur genie speelt, de poppenspeler die de mensheid aan touwtjes laat bungelen, maar het blijft een genot hem bezig te zien. Hopkins speelt hier Dr. Robert Ford, een van de oprichters van Westworld. Anders dan de investeerders ziet hij het niet als een pretpark waar winstmarges gehaald moeten worden, maar als een leefwereld voor een nieuwe soort.


De eerste vijf afleveringen zijn de beste. Zo lang niet helemaal duidelijk is waar het verhaal heen wil en wie er achter alle raadselachtige anomalieën zit in de gedragspatronen van de robots, zoek je als kijker naar een verklaring.


De menselijke gasten worden geïntroduceerd, zoals de zwijgzame William die met zijn ballerige aanstaande zwager voor de prijs van 40.000 dollar per dag een week of twee in het park verblijft. Of de man die er zichtbaar van geniet de robots bij hun aanstaande dood zoveel mogelijk pijn te bezorgen. Interessanter is het om te zien hoe robots als de boerendochter Dolores of bordeelhoudster Maeve zich bevrijden uit hun routines en beseffen welke gruwelijke lotgevallen ze - à la 'Groundhog Day' - steeds opnieuw moeten ondergaan. Helaas worden de intriges die in de eerste vijf afleveringen zorgvuldig zijn opgebouwd in de laatste vijf afleveringen potsierlijk en platvloers naar een einde toe gevouwen.


De prikkelende, zij het wat gemakzuchtige vergelijking tussen willoze robots en de kijker die zonder ooit kritisch na te denken zijn dagelijkse routines afdraait, is boeiend zo lang die impliciet blijft. Helaas laat men Hopkins' personage in een latere aflevering alle filosofische ondertonen benoemen, waardoor niks meer te raden overblijft.


Erger is dat boeiende kwesties als het bestaan van vrije wil of de morele implicaties van een project als Westworld in de tweede helft van de serie overschreeuwd worden door quasi-raadselachtige moeilijkdoenerij die we van de serie 'Lost' kennen. Hier gaan zowel robots als mensen op zoek naar 'Het doolhof', een puzzel waarvan de oplossing schijnbaar tot een metafysische bevrijding moet lijden. Dat Westworld uiteindelijk drie afleveringen nodig heeft om er een eind aan te breien, is teleurstellend.


Alsof, net als in het fictieve pretpark, de investeerders halverwege gingen eisen dat plat vermaak belangrijker was dan mensen nieuwe ervaringen geven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden