Moordenaars gaan vrijuit in Ciudad Juárez

In de Mexicaanse grensstad Ciudad Juárez zijn de afgelopen jaren zoveel vrouwen vermoord dat Amnesty Internatinal en de Verenigde Naties alarm hebben geslagen. Een van de slachtoffers was de Nederlandse Hester van Nierop (28). Haar ouders ervoeren dat slachtoffers niet tellen in Mexico.

,,Je denkt altijd dat je het wel voelt als er iets ergs met je kind gebeurt. Maar nee, ik heb niets gemerkt.''

Arsène en Roeland van Nierop waren nog in Mexico toen hun dochter Hester in het noorden van het land werd vermoord. Een paar dagen ervoor hadden ze haar in Cuauhtémoc op de bus gezet, na een gezamenlijke reis. Ze hadden Hesters jongere zus Melisse opgezocht, die aan de westkust een halfjaar werkte bij een project ter bescherming van schildpadden. En ze hadden een treinreis gemaakt door de magnifieke canyon Barranca del Cobre.

Hester, bijna 28 en net afgestudeerd architecte, zou doorreizen naar de Verenigde Staten in de hoop een baantje te vinden. Maar op zaterdagavond, 19 september 1998, werd ze in de grensstad Ciudad Juárez in haar hotel verkracht en vermoord. De dag erna werd ze gewurgd met een handdoek om haar middel gevonden, onder het bed.

,,Wij vertrokken die zondag naar Nederland en hoorden het pas toen de politie hier dinsdagavond laat aan de deur kwam'', vertelt Arsène van Nierop. ,,Ze wisten alleen dat Hester was vermoord. Verder niets. We hadden die avond net onze zoon German vol enthousiasme verteld over de reis. Hij is nog dezelfde week naar Melisse gevlogen om haar in te lichten. Samen zijn ze teruggekeerd.''

,,Ik had nog nooit van Ciudad Juárez gehoord, tot we het er tijdens de vakantie over hadden. Hester wilde de grens over naar de VS, maar Melisse was wel eens door Tijuana gereisd (de grensplaats aan de westkust, red.) en vond dat een griezelige stad. We hebben willens en wetens voor Ciudad Juárez gekozen'', vertelt Van Nierop.

Na de moord werd het haar snel duidelijk dat ook die stad bol stond van de problemen en criminaliteit. Tegen de Amerikaanse grens aangedrukt, is het de basis van het machtige drugskartel van Juárez en verzamelplaats van tienduizenden werkloze aspirant-emigranten. En er werden uitzonderlijk veel vrouwen vermoord. Amnesty International kwam afgelopen augustus met een opsomming. Tussen 1993 en 2003 vielen in Ciudad Juárez en de deelstaat Chihuahua 370 slachtoffers, nog eens 70 (overheidscijfer) tot 400 vrouwen verdwenen spoorloos. Onderzoek werd nauwelijks gepleegd, geen zaak werd opgelost.

,,Toen we na een week het autopsierapport over Hester kregen, bleek dat door alle technische termen bijna onleesbaar, ook al spreek ik redelijk Spaans'', zegt Van Nierop. ,,Het ministerie van buitenlandse zaken kon voor ons geen vertaling regelen, alsof wij op dat moment in de gemoedstoestand waren om dat zelf te organiseren. Uiteindelijk hebben de huisarts, een kennis en de Haagse politie ons geholpen met de uitleg van wat er nou eigenlijk stond. Uit het rapport bleek onder meer dat Hester geen stress-verschijnselen had, zoals dat heet. Dat betekent dat ze waarschijnlijk niets heeft gemerkt van wat er is gebeurd. Dat was zo belangrijk. Ze kon ongenadig hard schreeuwen, de dader heeft haar daarom waarschijnlijk eerst bewusteloos geslagen.''

Volgens het Amnesty-rapport over Ciudad Juárez zijn de meeste slachtoffers ,,jonge vrouwen uit arme milieus, die worden ontvoerd, gevangengehouden en met veel geweld misbruikt, voordat ze worden vermoord en achtergelaten op braakliggende terreinen. Soms worden ze na dagen, soms ook na jaren of helemaal niet meer gevonden''. Veel slachtoffers zijn werkneemsters van de assemblagefabrieken, maquiladores, van multinationals die profiteren van de lage lonen en belastingvoordelen in Mexico. ,,Deze vrouwen hebben geen andere keuze dan zonder bescherming alleen te reizen tussen de arme buitenwijken en hun werk.''

Hester was een uitzondering: het enige buitenlandse slachtoffer, op enkele Amerikaanse inwoonsters van het vlak over de grens gelegen El Paso na. Bereisd en een enthousiast, spontaan grietje, vertelt haar moeder. ,,Je vraagt je wel eens af wat je zou doen als je de moordenaar zou ontmoeten, of hij spijt zou betuigen. Maar als je iemand vermoordt, misschien voor een simpele wip, dan moet je wel heel erg gestoord zijn. Ze vonden haar terug onder het bed. Hij heeft daar die nacht gewoon nog geslapen.''

Eén ding had die moord wél gemeen met de andere: de politie heeft nooit serieus geprobeerd die op te lossen. Net als in veel zaken werd ook bij Hester gesuggereerd dat ze het kwaad wel met 'blote' kleding over zich zou hebben afgeroepen. De temperaturen liggen in Ciudad Juárez rond de 45 graden. Families van slachtoffers stuiten bij de autoriteiten op een muur van onwil. De politie weigert verbanden te leggen en beschouwt elke moord en vermissing als een op zichzelf staand geval. Wie al te veel stampei maakt als het onderzoek niet vordert kan zelf bedreigingen verwachten. Slechts één keer is een dader veroordeeld. Daarnaast zijn enkele buschauffeurs gearresteerd van wie er in ieder geval één een verkrachting op zijn geweten had. De anderen zeiden te zijn gefolterd tot ze bekenden. De federale autoriteiten zijn pas de laatste tijd bereid om de moorden aandacht aan te geven; voorheen beschouwden ze het als een kwestie van de deelstaat Chihuahua.

Na tien jaar is nog steeds volslagen onduidelijk wie of wat er achter de moorden en vermissingen zitten. Er zijn speculaties over seriemoordenaars, orgaanhandelaren, makers van snuff-movies: films waarin mensen sterven.

Desondanks verklaarde de Mexicaanse president Vicente Fox deze week nog dat hij tevreden is over het onderzoek en geen aanwijzingen heeft voor corruptie of incompetentie. Arsène van Nierop kan het nauwelijks aanhoren. Na de moord op Hester verloor ze snel het vertrouwen in de Mexicaanse justitie en politie; ze had gauw door dat het 'zompig' was.

,,Als zoiets gebeurt ga je eerst uit van wat in Nederland gewoon is. Je weet niet hoe slecht het daar is. Het onderzoek deugde van geen kant. De receptioniste van het hotel had de dader nauwkeurig beschreven, in de lobby had hij namelijk nog een woordenwisseling met Hester gehad. Op een gegeven moment kregen we een rapport dat ze een kenteken van zijn auto hadden en wisten wie het was en waar hij woonde: boven een sportzaak. Dus ik dacht: dan pakken ze hem op. Maar dat gebeurde niet. Toen kwam er weer een rapport: hij is voortvluchtig maar we weten onder welke brug hij slaapt. En toen kwam er weer een rapport, waar het opeens ging over een andere dader.''

Ze heeft niet overwogen om zelf naar Mexico te gaan: ,,Ik heb nooit het idee gehad dat ik daar wat zou kunnen bereiken. De politie ziet me komen! En afgezien daarvan, ik had het ook nooit voor elkaar gekregen. Ik was zo van de wereld. Ik heb op mijn werk, na een vergadering, het ministerie van buitenlandse zaken wel eens op mijn voicemail gehad: 'Missschien hebben ze de moordenaar van Hester opgepakt'. Dan was ik meteen weer zo kapot dat ik naar huis moest. En dan een paar dagen later een telefoontje dat het toch niets was. Het was elke keer een enorme klap.''

,,Naar Mexico gaan zou ook hebben betekend dat je wat je het allerdierbaarste is, moet achterlaten. Juist na de moord voelde ik dat heel erg. We hadden nog twee kinderen, met hun verdriet. We zijn elkaar toen, op de goede manier, tegengekomen. We hebben geweldige steun aan elkaar gehad.''

Sinds de verschijning van het Amnesty-rapport is de aandacht voor de moorden duidelijk toegenomen. VN-waarnemers en Amerikaanse Congresleden kwamen zich de afgelopen maanden persoonlijk op de hoogte stellen in Ciudad Juárez. Dit soort ontwikkelingen doen Arsène van Nierop goed.

Tot nu toe heeft ze nooit contact gezocht met de verenigingen van nabestaanden in Ciudad Juárez. Steun zocht ze liever bij vrienden en familie. Maar ze is vast van plan dat contact alsnog te leggen. ,,Om te helpen door ook te roepen''. Misschien deze winter, als ze er ten minste de rust voor heeft. Maar ruim vijf jaar later is het nog steeds moeilijk om tussen alle onbekenden op de lijst met slachtoffers haar dochters naam te zien. Ze legt hem snel uit zicht.

,,We hebben de draad weer opgepakt'', zegt ze. Ze heeft bijeenkomsten bezocht van de Vereniging van ouders met een vermoord kind. Het helpt om te praten met mensen die hetzelfde is overkomen, je hoeft niets uit te leggen. ,,We hebben steun gehad van een psycholoog. Ik hervond de vaste structuur van het werk bij PinkRoccade, en kon daar met alle collega's praten. Iedereen van de afdeling heeft destijds een rouwkaart gekregen om ongemakkelijke ontmoetingen bij het koffie-apparaat te voorkomen.''

Maar over gaat het niet. ,,Ik voer nooit meer gesprekken over koetjes en kalfjes, dat lukt me niet. En er gaat geen dag voorbij dat ik niet met Hester bezig ben, hoe het destijds is gegaan, of wat ze ergens van zou vinden. Het is raar om te beseffen dat ik nu meer aan haar denk dan toen ze nog leefde, en meer ook dan aan mijn andere kinderen, die hun eigen levens hebben.''

Melisse is in de zomer, ruim een halfjaar na Hesters dood, nog zes weken teruggegaan naar de schildpadden en naar de vrienden die ze halsoverkop had verlaten. ,,Voor haar was Mexico geweldig geweest. Ze durfde haar herinneringen niet meer te vertrouwen. Terwijl kennissen ons vooral niet meenemen naar Mexicaanse restaurants, kwam zij op een dag nog enthousiast met een Mexicaans kookboek aanzetten.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden