Opinie

Mooi sober geënsceneerde parabel

’De goede mens van Sezuan’ van Bertolt Brecht door toneelgroep De Appel in regie van Aus Greidanus t/m 17/3 in het Appeltheater te Den Haag; 070-3502200 of www.toneelgroepdeappel.nl

Op het eerste gezicht lijkt het een behoorlijk rotzooitje, daar beneden op de speelvloer. Vanaf hoge tribunes rondom kijkt het publiek naar beneden, waar verschillende plankieren diverse locaties in de stad Sezuan markeren.

Bij nader inzien blijken die veel minder rommelig aangeduid dan eerst gedacht.

Ja, er is een plankier volgestouwd met kartonnen dozen. Anderzijds heeft een kapperszaak slechts een kappersstoel en een metalen ring, waarin wat knipattributen zijn opgehangen, nodig om als zodanig herkend te worden. Een ijskast, een tafeltje met twee stoelen zijn een gemeenschapsruimte. En het tabakswinkeltje, waar hoofdpersoon Shen Te vergeefs probeert zich staande te houden tussen alle klaplopers van de stad, blijft zelfs goeddeels kaal.

Het schijnbaar chaotische, maar heel precies geschetste toneelbeeld van de jonge ontwerper Aidan Radier is tekenend voor de hele enscenering. Aus Greidanus toont zich hier weer eens van zijn allerbeste kant als regisseur.

Fraai gechoreografeerde ensemblescènes zorgen voor de couleur locale, maar het accent ligt op het gedrag van mensen dat bij armoe en misère egoïsme tot leidraad neemt om te kunnen overleven. Toegespitst in het hoertje Shen Te, dat te goed is om nee te kunnen zeggen en zich, nadat zij voor haar goedheid is beloond door de goden, laat uitbuiten door alle uitvreters in haar omgeving. En zich dan vermomt als fictieve neef Shui Ta, een keiharde tegenpool, om de hele parasietenbende lik op stuk te geven. En een dreigend failliet te keren.

’De goede mens van Sezuan’, door Brecht aan het begin van de Tweede Wereldoorlog geschreven, is een parabel die bij De Appel zijn universele kracht bewijst in een aangenaam ingetogen, bijna sobere voorstelling. Naast de luchtig met het zinnebeeldige karakter van het stuk schertsende, karikaturale kostuums van Annelies de Ridder, is Greidanus’ aanpak welhaast Brechtser dan Brecht. Hij heeft scherp in de tekst gesneden om de essentie van scènes heftiger naar voren te laten komen en een verteller ingevoerd voor puntiger overgangen. Zo zijn in het Voorspel, waar de goden om onderdak vragen en de hele stad weigert behalve Shen Te, al die dialogen weggelaten, wordt enkel de vruchteloze zoektocht met spannend slagwerkgeroffel begeleid.

Een waar episch drama is gecreëerd. Shen Te’s ervaring, dat goed en kwaad niet absoluut te scheiden zijn en je in slechte omstandigheden met pure goedheid niet kunt overleven, komt op het einde hard aan. Ook op de goden, die met gegeneerd gegiechel maar snel de aarde verlaten voor ze moeten erkennen dat hun schepping helemaal niet zo feilloos is.

En passant legt Greidanus nog de vinger op andere onhebbelijkheden van de mens, zoals het nonchalant weggooien van blikjes en ander afval in publieke waterbassins. Of laat hij feller dan Brecht doorklinken hoe belangrijk scholing is.

Het enige jammere is de obligate pauze, wat de parabel onnodig op een gewone toneelavond doet lijken. Gelukkig pakken de enthousiast spelende acteurs, met een gedreven Judith Linssen in de titelrol, de draad weer op met een dynamiek alsof er slechts sprake was van een entr’acte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden