Mooi pak, geen naam

OFFICIEEL ORGAAN VAN HET NEDERLANDS GENOOTSCHAP TER BEVORDERING EN VERBREIDING VAN NUTTELOZE KENNIS. OPGERICHT 14 JULI 1989 TE AMSTERDAM. VOORZITTER:JAN KUIJK, SECRETARIS/PENNINGMEESTER: RUUD VERDONCK, LID: ROB SCHOUTEN. 5e JAARGANG NUMMER 31

'Hoewel de constitutie en de politieke realiteit nadien grote veranderingen hebben doorgemaakt, is het beschaafde aanzien van het landbestuur niet wezenlijk aangetast', concludeerde Van Royen alvorens hij Aristoteles voor dit alles dank ging brengen.

Van een wezenlijke aantasting is sindsdien inderdaad nauwelijks sprake, maar een zekere aantasting van fraaie uiterlijkheden heeft natuurlijk wel plaatsgevonden. Sommigen zullen die aantasting meteen geproefd hebben, toen de namen werden genoemd van het driemanschap dat in 1813 het volk 'een vrolijke dag op gemene kosten' beloofde: Van Hogendorp, Van Limburg Stirum en Van der Duyn van Maasdam. Een korte rondgang door een standaardwerk als het telefoonboek van de grootste stad van Nederland leert, dat er 180 jaar later geen enkele Van Hogendorp meer in de hoofdstad woont, althans geen enkele die een telefoonaansluiting bezit - we willen graag een slag om de arm houden vanwege verarmde adel, een Van Limburg Stirum en weer geen enkele Van der Duyn van Maasdam (zelfs geen enkele Van der Duyn kortweg).

Kok

Tekenend voor de teloorgang van een zeker deel der fraaie uiterlijkheden is het, dat Amsterdam zich anno 1994 in ruim een handvol lieden genaamd Domela Nieuwenhuis mag koesteren, maar reeds niet minder dan vijftien Den Uyl-en levert en Kok doet al bijna twee pagina's.

Zeker de eerste tachtig jaar van de honderdtachtig die Van Royen op het oog had, worden de bestuurders van het land gekenmerkt door fraaie namen, die men, even afgezien van soms een rouwadvertentie in NRC/Handelsblad, zelden meer tegenkomt en al helemaal niet meer in het landsbestuur. De Beelaerts van Bloklandjes hebben het nog lang uit gehouden, ridder van Rappard was een twintigtal jaren geleden nog een naam uit het huishoudboekje van elke politiek actieve Nederlander, Kappeyne van de Copello evenzeer en ook de naam Alting von Gesau wil nog wel eens opduiken in bestuurlijke kwesties, maar dat is al voor die generaties, die zich dat herinneren. De Gaay Fortman mag, in de Nederlandse bestuurlijke historie, gerekend worden tot de nouveau riche.

Voorts kan men zich in sportkringen de rondscheurende jonkheren Godin de Beaufort en Van Lennep herinneren, benevens een hockeyende Van Lidth de Jeude. Maar een Ruijs de Beerenbrouck hebben we nog niet in de selectie van de heer Advocaat of een zijner voorgangers mogen ontdekken. Terwijl een lid van de familie Harte van Tecklenburg daar toch, qua fraaie uiterlijkheden, voor geschapen is.

Vierde plan

In het landsbestuur zijn de jonkheren, baronnen, graven en ridders duidelijk naar het vierde plan verwezen. Een beetje historicus schiet nog wel iets te binnen bij namen als jhr. Bosch ridder van Rosenthal, jhr. De Savornin Lohman, baron van Dedem, baron Heeckeren van Kell, graaf Van Lynden van Sandenburg, baron Mackay, jhr. Van Sasse van IJsselt, baron Verstolk van Soelen, jhr. Michiels van Verduynen.

En anders lukt het wel bij namen als Cort van der Linden, Fransen van de Putte, Van der Goes van Naters, Groen van Prinsterer, Thomassen a Thuessink van der Hoop van Slochteren, De Waal Malefijt, Van Weerden Poelman, Alberdingk Thijm, Des Amorie van der Hoeven, Snoeck Henkemans, Meyer Ranneft, Van der Houven van Oordt, Tak van Poortvliet, Tets van Goudriaan, Van der Voort van Zijp, Berdenis van Berlekom, Six van Oterleek, Schimmelpennick van der Oye, Donker Curtius, Van Andringa de Kempenaer, Van Dam van Isselt en Roest van Limburg.

Er is weldegelijk het een en ander verloren gegaan in die 180 jaar sinds het driemanschap dat manifest publiceerde. Een contemporain beschouwer van het politieke slagveld, waarop al die beschaafde personen zich thans bewegen, moet leren zich te behelpen met lieden genaamd Lubbers, Alders en De Vries. Gevreesd mag worden, dat wij nog eens opgezadeld raken met een keurig, vooraanstaand politicus, die afkomstig blijkt uit het geslacht Jansen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden