'Mooi om hier boer te zijn. Alleen nu even niet'

Annie van Niersen uit Nijbroek heeft samen met haar man een boerderij in het met mkz besmette gebied rond Oene. Onlangs is haar bedrijf geruimd. De afgelopen weken vertelde ze in Trouw wat de uitbraak van de ziekte voor haar en haar gezin betekent.

De lente straalt van het land, de bloesem komt uit de knop en zo her en der staan wat lammetjes en paarden in de wei. De prachtige boerderijen die de streek domineren, baden in het zonlicht. ,,We voelen ons best gelukkig hoor'', zegt Annie van Niersen. ,,Het is een mooi gebied om boer te zijn.''

Alleen nu even niet. In de streek die voor het merendeel door veehouderijen wordt bepaald, is het sinds de uitbraak van mond- en klauwzeer stil op straat. Geen toeristen op de fiets, weinig tractoren of ander verkeer. Overal hangen vlaggen halfstok, zijn spandoeken opgehangen, staan kruisen met namen van dode dieren en zijn zwarte rouwlinten om de bomen gebonden.

Tijdens een autotochtje met Van Niersen door het getroffen gebied blijkt hoe diep de gevolgen van de mkz-uitbraak voor deze streek zijn. ,,Deze rundveehouder is al geruimd, die met die roodwitte linten nog niet. Die schapen mogen al sinds de uitbraak vanwege het vervoersverbod niet meer terug naar de stal. De situatie van dat gezin is extra tragisch, omdat de vrouw ook nog eens een hersentumor heeft. Daar zijn ze vast aan het ruimen, want normaal gesproken staan daar geen ME-busje en hekken. Misschien betekent dat dat er weer een uitbraak is.''

De boerderij van Annie en Freek van Niersen staat op een driedorpenpunt. Het pand van de Van Niersens hoort bij de gemeente Nijbroek, die van hun overburen bij Epe en de boerderij van de buren van de overburen valt onder Oene. Met nog een drietal boerderijen aan de kilometerslange Veluwsedijk vormen de boerderijen het gebied 'Het Hoge Wold'.

Bij een van deze bedrijven werden op 17 maart uit voorzorg de geiten en kalveren afgemaakt omdat er een lichte verdenking van mond- en klauwzeer bestond. Net op het moment dat Nederland de dreiging uit Engeland dacht te hebben overleefd, werd een paar dagen later het definitieve oordeel geveld: de veeziekte was, via het Franse Mayenne, ook in Nederland uitgebroken.

Voor Annie van Niersen was het een enorme schok. ,,Toen de ziekte in Engeland uitbrak, hebben wij er geen moment bij stilgestaan dat het misschien wel eens ook bij ons in de buurt kon opduiken. We vertrouwden op de regering en hadden nooit gedacht dat het mogelijk was dat veetransporten uit Engeland naar ons land zouden mogen komen.''

De buurt had al wel wat vreemde busjes bij het bedrijf zien staan, maar kreeg nog geen alarmerende gedachten. ,,Pas toen ze daar die zaterdag gingen ruimen, dachten we 'dat is vreemd'. Eerst hoorden we dat het allemaal niet zo ernstig was, maar een dag later was het mis en kwam het hele circus op gang. Toen wij een paar dagen later geruimd moesten worden, zijn we bewust niet weggegaan. Je mist anders toch een stukje geschiedenis van je bedrijf. Als je niet zelf die wagens hebt zien wegrijden, besef je het ook niet.''

Van Niersen komt zelf oorspronkelijk uit Twello, heeft zes jaar in Epe geboerd en woont nu al 25 jaar niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk op een driedorpenpunt. Ze is niet het type boerin dat je in een strenggelovig dorp op de Veluwe zou verwachten. Van Niersen heeft als moderne boerin een mobiele telefoon, zit in een boerinnencabaret, is actief in het verenigingsleven en slikt niet alles wat de dominee zegt voor zoete koek.

,,De mensen uit Twello en Epe zijn een heel ander slag mensen, iets moderner. In Oene zijn ze veel behoudender. Toen wij hier kwamen wonen, zongen ze nog allemaal van die oude psalmen terwijl wij in onze oude kerk al lang op het nieuwe liedboek waren overgestapt.''

Toch heeft ze altijd zonder problemen in het gebied gewoond. ,,Wij fietsen overal een beetje tussendoor. Doordat we in Epe hebben gewoond, zijn we daar nog steeds een beetje op georiënteerd. De mensen in Nijbroek zijn erg aardig. Daar heb ik ook jaren bij de zang gezeten. Alleen zijn daar geen winkels meer en in Oene wel. En als je de mensen in Oene wat beter leert kennen, zijn het prima mensen. Via de plattelandsvrouwenvereniging ken ik er inmiddels aardig wat.''

Het regelachtige, praktische en niet bij de pakken neerzitten, zit volgens Van Niersen in de familie. ,,Ik heb twee zussen die in de gemeenteraad zitten en mijn broers zijn allemaal actief in de kerkeraad.'' Af en toe wordt ze nog wel eens verward met haar eeneiige tweelingzus die in de gemeenteraad zit.

De Van Niersens hebben beiden een boerenachtergrond en hebben de belangrijkste ontwikkelingen in de agrarische geschiedenis van de afgelopen vijftig jaar van nabij meegemaakt. Van de modernisering van de landbouw en de hang naar grootschaligheid in de jaren zeventig tot aan de crisis in de veeteelt nu. ,,Toen wij begonnen, mengden we in een emmertje water wat meel en dat gooiden we dan in de varkenstrog. Tegenwoordig hebben we een speciaal karretje dat precies de juiste hoeveelheid brokjes geeft. Wel fijn, want de kruiwagen werd iets te zwaar voor ons. We worden een dagje ouder, daarom zijn we een tijdje terug ook met onze melkkoeien gestopt.''

In al die jaren landbouwervaring heeft Van Niersen ook meegemaakt dat er tien jaar geleden nog werd ingeënt tegen mond- en klauwzeer. ,,Dat kregen we gewoon vergoed van de overheid, maar toen we meer in de Europese Unie betrokken raakten, is dat zomaar geschrapt. De consumenten denken nu dat je van ingeënt vlees wat krijgt, maar ze vergeten dat het vlees uit Argentinië ook is ingeënt.''

De stap naar de biologische landbouw zullen de Van Niersens niet zo snel maken. ,,Dat is veel te hard werken, doordat je met de hand moet wieden. De consumenten zeggen dan wel dat ze die producten willen, maar ze willen er niet voor betalen. Bovendien kiezen de meeste mensen eerder voor een bespoten, glimmende Granny Smith-appel dan voor een appel met een vlekje.''

Het besluit om de melkkoeien te verkopen had het echtpaar al genomen voordat ze met hun jongste zoon hadden overlegd. ,,Hij vond het in het begin best jammer omdat hij graag buiten werkt en altijd met tractoren in de weer is. Maar als je tegen de zestig loopt, en zo'n jongen moet nog vier jaar naar school en dan nog een maatschap vormen; dat zagen we niet zitten. Bovendien vinden we het niet eerlijk tegenover de andere drie kinderen. Die wil je ook wat geven.''

Ondanks de zware klap die hun bedrijf heeft opgelopen, wil het echtpaar toch verder gaan met het opfokken van zeugen en het houden van weidekoeien. ,,Als het al lukt om nieuwe koeien te vinden, dan zal dat op zijn vroegst dit najaar zijn. Eerst moet de hele streek hier geruimd zijn en dat schiet voorlopig niet op. Nog geen derde van de bedrijven hier is al geruimd.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden