'Mooi dat er een glasbak is'

Om te weten wat er speelt in de zestien dorpen van het Friese Opsterland, liet de gemeente een bijzonder meetinstrument ontwikkelen: de dorpsspiegel.

BEETSTERZWAAG - ,,De nieuwbouw zou niet verder moeten groeien. Het zou een ontsiering van het dorp zijn'', schreven inwoners van het Friese Luxwoude bij een fotoreportage over hun dorp. En: ,,Gelukkig heeft de bestaande nieuwbouw een landelijke uitstraling''.

Bij een andere foto staat: ,,Het is een pluspunt dat bij het dorpshuis een glasbak en een brievenbus aanwezig zijn.'' En onder weer een ander plaatje: ,,Bij regen verandert speeltuin in zwembad.''

Luxwoude is een van de zestien dorpen van de gemeente Opsterland. Hoe de bewoners van deze gemeente hun eigen leefomgeving ervaren, is de afgelopen maanden door henzelf in kaart gebracht. Ze kregen een digitale camera van de gemeente om sterke en zwakke punten van het dorp vast te leggen, ze maakten interviews met mede-bewoners en brachten enquêtes rond met meer dan honderd vragen.

Dit alles was onderdeel van het project 'dorpsspiegel', een monitorsysteem voor het platteland. Het instrument is ontwikkeld door het Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn (NIZW), in samenwerking met de gemeente en welzijnsorganisaties. Doel ervan was informatie te verzamelen die het gemeentebestuur kan gebruiken om 'lokaal sociaal beleid' te maken.

,,Het is een prachtig document geworden'', vindt verantwoordelijk wethouder K. de Boer (Opsterlands Belang). ,,We hebben nu een duidelijk beeld van wat er leeft in al onze dorpen.''

Het sterke punt van de dorpsspiegel vindt hij dat bewoners zelf moeten formuleren wat ze belangrijk vinden. ,,Vroeger wist een ambtenaar wat goed was voor een dorp. Nu vragen we de burgers: Wat staat volgens jullie voorop? Wat kan beter? Wat moet blijven? Dankzij de dorpsspiegel weten we nu bijvoorbeeld dat maar liefst 95 procent van de mensen het dorpshuis heel belangrijk vindt. En we weten ook van afzonderlijke groepen hoe ze tegen de zaken aankijken: jongeren, ouderen, nieuwkomers. Bovendien kunnen we nu echt maatwerk leveren, elk dorp is immers weer anders'', aldus de wethouder.

Projectsecretaris R. Siebinga vertelt dat bewoners er eerst niet zo happig op waren om zelf op onderzoek uit te gaan. ,,Maar gaandeweg werd men steeds enthousiaster.'' Alleen in hoofdplaats Beetsterzwaag was men moeilijk in beweging te krijgen. ,,Maar daar gaan bewoners nu alsnog met de camera op pad.''

De interviews en fotoseries behandelen onderwerpen als de verkeersveiligheid, het onderhoud van groen en wegen, het voorzieningenniveau, nieuwbouw en criminaliteit.

Over dat laatste aspect vertelde een oudere bewoner van Terwispel in een interview: ,,Op zaterdag komt de jeugd terug uit het nachtleven in Gorredijk. Er wordt dan veel vernield. Zo is de klok van de boterfabriek kapotgegooid.'' Ondanks tal van kritische opmerkingen, overheerst in Opsterland de tevredenheid. Uit de beantwoording van de vragenlijst door 76 procent van de inwoners blijkt dat men gemiddeld een 7,5 geeft aan het eigen dorp. 87 procent vindt dat de mensen prettig met elkaar omgaan, 68 procent slaat de gezelligheid en saamhorigheid hoog aan, en 74 procent voelt zich mede-verantwoordelijkheid voor de leefbaarheid in zijn of haar dorp. ,,Warme cijfers'', vindt wethouder De Boer.

Voor verbetering vatbaar zijn onder meer de vele gevaarlijke verkeerssituaties, de fysieke omgeving (bijvoorbeeld verpauperde plekken) en de communicatie tussen bewoners en gemeente, zo blijkt uit een analyse van het NIZW.

Wat gaat de gemeente doen met de berg gegevens? De Boer: ,,Eerst komen er gesprekken met alle afdelingen van Plaatselijk Belang, verenigingen voor dorpszaken, waarvan 38 procent van de inwoners lid is. Daarna willen we concrete activiteitenprogramma's opstellen, waarbij taken worden verdeeld tussen gemeente en bewoners. Na een jaar bekijken we hoe ver we zijn. En na twee of drie jaar herhalen we het onderzoek.''

Een paar knelpunten zijn al aangepakt. Zo kreeg Ureterp er een zebrapad bij. De ontwikkeling en toepassing van de dorpsspiegel kostte zo'n 90000 euro. De provinciale welzijnsorganisatie Partoer probeert nu om andere gemeenten in Friesland er ook voor te interesseren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden