Monument voor Anne Frank in Zwitserland

In haar korte leven is Anne Frank twee keer in Zwitserland geweest. Dat is het geheim van Sils-Maria: bij het Zwitsers Verkeersbureau en de Anne Frank Stichting is daar nauwelijks iets over bekend. ,,In een hoek van het museum staan we plotseling oog in oog met een foto van een blij lachende Anne Frank, zittend in een tuin met haar moeder en haar zus Margot. Er liggen verschillende drukken van Anne dagboek het Achterhuis. Er staat het originele tuinmeubilair van op de foto tentoongesteld.''

Het was een vreemde ontdekking voor het domineesechtpaar Douma-Visser uit Leeuwarden. Ze bezochten de enige attractie van het 800 inwoners tellende dorpje Sils-Maria in de Zwitserse Oberengadin: het Friedrich Nietzsche Haus. De beroemde filosoof bracht er van 1881-1888 hele zomers door. Nietzsche ontving er groten uit de kunstwereld als Thomas Mann, Rainer Maria Rilke, Hermann Hesse, Richard Wagner.

Sils Maria heeft inmiddels niet alleen een Anne Frank hoek in het Nietzsche-museum: in het dorp staat sinds juli 1997 ook een beeld ter herinnering aan Anne.

De Douma's ontdekten de reden: Anne, haar moeder, haar zuster Margot en een neef uit Basel, de later beroemde toneelspeler Buddy Elias, hadden de zomers van 1935 en 1936 in Sils-Maria doorgebracht. Ze logeerden bij Olga Spitzer, een nicht van Annes grootmoeder, in de prachtige Silser villa Laret. Op dat moment was de familie Frank al naar Nederland gevlucht. Anne was 6, 7 jaar oud.

In oktober 1942 mijmert Anne Frank in haar dagboek over Zwitserland. Ze heeft er dan drie maanden in het Achterhuis op zitten. Concrete herinneringen aan het land schrijft ze niet op, Zwitserland fungeert louter als decor waartegen ze haar tienermeisjesdromen van vrijheid projecteert: ze fantaseert dat ze daar is en van haar vader heel veel geld krijgt, waarvan ze allemaal nieuwe kleren gaat kopen. In een dagboekfragment van een paar dagen later wordt ze er kunstrijdster op de schaats, en treedt ze, samen met haar schaatspartner, zelfs op in een film.

De foto's van de vakanties bij weldoenster Olga Spitzer doken pas op in 1996. Het kunstwerk, een windsculptuur bij de oprijlaan van de Villa Laret, volgde een jaar later. De Zwitserse kunstenaar Paul Gugelmann maakte een vijf meter hoge plastiek van messing met lood, waarvan de onderdelen draaien in de wind. Bovenaan wentelen de symbolen van de vijf wereldgodsdiensten: het kruis, de ster, de halve maan, de zon en het yin-yang-teken, als tekens van hoop op vrede en tolerantie en respect voor elkaar; daaronder in de grote cirkel, draaien zonnen en vissen, de twee symbolen van het Engadiner dorp. 'Sils-Maria. Eine Insel des Friedens. Im Gedenken an Anne Frank'.

Djoeke Douma meldt hoe het bezoek onverwacht nog meer meerwaarde kreeg. ,,Wij kwamen ook tot de ontdekking dat Anne Frank, overleden in Bergen Belsen aan typhus, ongeveer een week eerder overleden is in hetzelfde kamp aan dezelfde ziekte als de broer van mijn man: ds. Rinze Douma.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden