Monnik op trompet

Live is Kyteman¿s Hip Hop Orchestra als een circus. Ogenschijnlijk chaotisch, maar in werkelijkheid strak geregisseerd. (Trouw) Beeld
Live is Kyteman¿s Hip Hop Orchestra als een circus. Ogenschijnlijk chaotisch, maar in werkelijkheid strak geregisseerd. (Trouw)

Het hoeft niet te klinken als doorsnee hiphop om wel hiphop te mogen heten, zegt trompettist en orkestleider Kyteman.

Hans Nauta

Had Annie MG Schmidt ooit een verhaal geschreven over een muzikale vliegerman, dan had de illustratie erbij misschien wel op het logo van Kyteman geleken. Een mannetje met een trompet, een pet tegen de regen, stevige laarsjes, een staart met zelfgemaakte slingers en een hoekig vliegerlijf dat hem wat dik maakt maar ook lekker vatbaar voor de wind.

De maker ervan heet niet Fiep Westendorp maar Emiel Steenhuizen, en hij heeft ook de trompet getatoeëerd die op de onderarm van Kyteman, oftewel Colin Benders, staat. De muzikant uit Utrecht leidt op zijn 21ste een eigen hiphoporkest.

Kyteman, de vliegeraar, vond zijn artiestennaam op een camping in de zomervakantie. Hij was een jaar of veertien en had een geweldige plek om zijn vlieger op te laten, toen zijn ouders vertelden dat ze de camping zouden verlaten. „Uit stil protest bond ik de vlieger op mijn rug en veranderde in Kyteman.”

Verder heeft de bijnaam weinig om het lijf, zegt Benders. Maar wie in januari op festival Noorderslag zag hoe hij als dirigent/trompettist van een twintigkoppig collectief springend en stuiterend van de grond probeerde los te komen – zijn hoge hoed bleef nog maar net zitten – weet wel beter. En als hij uitlegt hoe zijn muziek in elkaar steekt, komen er regelmatig vlieg- en zweefmetaforen uit de lucht vallen.

Zo rapt Unorthadox op Kyteman’s vandaag verschenen debuutcd „compleet zwevend, behalve dan de touch downs die hij naar eigen inzicht maakt”. Wat betekent dat de rapper zelf bepaalt hoe hij telt en welk woord op de tel aansluit. „Als je er een metronoom naast legt, zit er geen lijn in.” Noem het wat je wil, een gebrek aan ritme of een overdaad, zegt Benders.

Het album telt elf gastvocalisten en elk heeft zijn eigen stijl of identiteit. Zo klinkt Paradox als Michael Franti van Spearhead en bekritiseert hij de maatschappij „op zo’n manier dat niemand zich aangevallen hoeft te voelen, en er toch iets van kan leren”, zegt Benders. „ReaZun omschrijft in zijn Franstalige raps het alledaagse leven op een mooie manier. En Blaxtar is heel erg in zijn flow gedoken, wat veel zegt over de manier waarop hij de teksten plaatst.”

Kyteman bespeelt alle instrumenten op de cd, maar zijn hart ligt bij de trompet. Al op vroege leeftijd speelde hij in bandjes. „Een 13-jarige trompettist, dat vindt iedereen wel interessant.”

Haast vanzelf groeide daardoor zijn muzikale vriendenkring, en inmiddels heeft hij met bekende namen als Relax, Voicst, C-Mon & Kypski en Pete Philly & Perquisite gespeeld. Vorige week klom hij nog op het podium bij Amsterdam Klezmer Band en Anneke van Giersbergen.

Zodra hij op zijn achttiende een woning in de Utrechtse wijk Overvecht betrok, werkte hij dag en nacht aan zijn muziek te werken. Met de toewijding van een monnik, vandaar de cd-titel ’The Hermit Sessions’. Een enkel nummer was af voor hij het wist. „Op een avond zaten we met vrienden te discussiëren over de maatschappij. Halverwege ben ik naar mijn studio geslopen om er een track over te maken, volledig in lijn met wat er gezegd werd.” Twee uur later zat iedereen in de kamer naar dat nummer ’City is Burning’ te luisteren. Met een algeheel gevoel van instemming: ’Okay, dit is ’m’. Samengevat luidt de boodschap: neem het heft in eigen handen als het aankomt op samenleven.”

Huisgenoten ReaZun en Paradox hielpen Benders bij het uitnodigen van rappers die goed bij de muziek pasten. Vervolgens begon het verzamelen van orkestleden, onder wie toetsenist, percussionist en bassist. „De strijkers belden zelf op dat ze graag wilden meedoen.” Er ontstond een collectief dat de grote zaal van oefencentrum dB’s in Utrecht huurt om te kunnen repeteren. De gewone oefenhokken zijn te klein. Productiehuis Oost-Nederland helpt hem met de organisatie. „Eerst moest ik iedereen ervan overtuigen dat ik dit project aankon. Toen dat gelukt was hielpen ze mij verder met de logistiek. Het productiehuis trommelt iedereen op voor de repetities. En vervolgens neem ik het over.”

Hij zou alle muziek in zijn eentje kunnen brengen op het podium. „De computer aanzetten, de hele boel afspelen en zelf meedoen. Maar juist met zijn allen ontwikkel je je sneller. Er gebeuren meer verrassingen, wat alles veel interessanter maakt.”

Live is Kyteman’s Hiphop Orchestra als een circus, ogenschijnlijk chaotisch, maar in werkelijkheid strak geregisseerd. Waardoor het geheel stevig overeind blijft. Een kleinere bezetting zou niet mogelijk zijn. „Ik heb iedereen nodig om te kunnen maken wat ik in mijn hoofd hoor.”

Al waren de recensies van dat Groningse optreden lovend, Benders vond dat het nog wel beter kon. „Strakker vooral, het was net niet in balans. Het had nog preciezer gemogen, zonder dat we daarmee de zweverigheid die de muziek toestaat of de fun-factor zouden verliezen.”

Maar dat zijn groep het publiek overrompelde begrijpt hij wel.

Benders groeide op met klassieke muziek en jazz. „Bij klassiek spelen heel veel instrumenten samen hetzelfde werk. Bij jazz is iedereen vrij om te doen wat hij wil, zolang hij de ander maar in de gaten houdt. Die twee dingen hield ik bij dit project erg voor ogen. Ik wil met alle mogelijke middelen muziek maken die zich continu ontwikkelt, en tegelijkertijd een kloppend geheel blijft.”

De ’overkoepelende vibe’ komt uit de hiphop. „Het hoeft niet te klinken als doorsnee hiphop om wel hiphop te mogen heten. Ik heb vaste hiphop-klanken weggehaald en eigen ideeën toegevoegd. Nummers kunnen overvloeien in jazz, klassiek of reggae, maar hiphop is de basis.”

Wat hem zo aanspreekt in de hiphopcultuur is dat het een hele actieve lifestyle is. „Vooral in Utrecht leeft het samen-staan-we-sterk-gevoel. Er is geen concurrentie, maar iedereen maakt samen muziek, en dat is te gek. Er zit wat dat betreft bijna meer jazz in hiphop dan in jazzmuziek.”

Eigenlijk is hiphop jazz voor een volgende generatie. „Dat lijkt me een hele logische stap.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden