Monnik en filosoof in alle eenvoud

In een biografie van de heilige Franciscus staat dat degene die het leven van Franciscus tot zijn religieuze eigendom wil maken, op een andere wijze moet weten te lezen dan de moderne mens.

De vorige week overleden monnik en filosoof Theo Zweerman begreep dit als geen ander. In publicaties, lezingen en colleges wekte hij het gedachtegoed van deze eenvoudige man uit de twaalfde eeuw tot leven.

Zweerman groeide op in een arm Rotterdams gezin, zijn vader was schilder en tekenleraar op een ambachtsschool. Via een kennis uit militaire dienst kwam hij in aanraking met een franciscaanse theoloog, die hem op weg hielp in de filosofie. Zweerman studeerde in Parijs, onder anderen bij grote filosofen als Levinas en Ricoeur. In 1967 werd hij docent geschiedenis van de wijsbegeerte aan de Katholieke Theologische Hogeschool in Utrecht. In 1985 volgde zijn aanstelling tot hoogleraar franciscaanse spiritualiteit.

Vanaf de jaren zeventig heeft hij zich laten inspireren door de diepte van het werk van Franciscus en Clara van Assisi. Franciscus was volgens Zweerman een 'meester van het woord'. Uit een bundel verzamelde opstellen van Zweerman blijkt zijn vermogen de oorspronkelijke intuïtie waaraan Franciscus' teksten hun kracht ontlenen te laten oplichten. Deze intuïtie is samengevat in de woorden 'Denken, dat is gaan naar de ander' (Michel de Certeau). De ander die er - als beeld Gods - om vraagt geëerd te worden, vormt het hart van Zweermans filosofie.

Met zijn eruditie en spiritualiteit heeft Zweerman velen in de katholieke en in de protestantse traditie weten te inspireren. Altijd een eenvoudig bruin corduroy pak, een papieren broodzakje dat keurig opgevouwen weer terug in de tas ging; indrukwekkend eenvoudig en godvrezend.

In 2000 werd een ongeneeslijke ziekte bij hem geconstateerd. Zelf zei hij daar dit voorjaar over: “Wanneer je bij het aanvaarden van je beperkingen - noem het dragen - de mogelijkheden die je wel degelijk hebt, dankbaar probeert goed te gebruiken, dan ben je dienend bezig.“

Dragen, dienen en danken waren kernwoorden van zijn leven. Theo Zweerman is donderdag in de franciscaanse communiteit te Megen overleden, en gisteren werd hij op de begraafplaats aldaar begraven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden