Monet kreeg nooit genoeg van de molens van Zaandam

'Zaans' werk van Franse schilder onder de hamer

SANDRA KOOKE

Claude Monet zag hem in 1871 nog, en schilderde hem ook: de torenspits van de Oostzijderkerk. Toen de Franse schilder in Zaandam verbleef trof hij een landschap van molens, weilanden en moerasgebieden. Tegenwoordig gaat de torenspits schuil achter nieuwbouw.

Monet was helemaal weg van Zaandam met zijn pittoreske houten huisjes. In een brief aan collega Camille Pisarro schreef hij: "Er is genoeg te schilderen voor een heel leven. Huizen in alle kleuren, honderden molens, verrukkelijke boten." Vier maanden verbleef hij in hotel De Beurs, gelegen aan de Zaan.

Een van de 25 schilderijen die hij tijdens zijn verblijf in Zaandam schilderde, verwisselt morgen waarschijnlijk van eigenaar. 'Het Oosterkattegat III', nu nog eigendom van de graaf van Jersey, wordt geveild bij Sotheby's in Londen. Het schilderij gaat naar verwachting ruim een miljoen euro kosten.

Monet belandde in Zaandam op de terugweg naar huis na acht maanden ballingschap in Engeland. Hij was Frankrijk ontvlucht omdat hij niet in het leger wilde dienen tijdens de Frans-Duitse oorlog. In Engeland schilderde hij zes werken, in Zaandam wel 25, vertelt Jacob Reitsma, voorzitter van de stichting Monet in Zaandam, trots. Afgezien van één portret van het meisje Guurtje (nu in Museum Kröller-Müller) zijn dat allemaal stadsgezichten en landschappen: sluiswachtershuisjes, tuinhuizen aan de Zaan, molens in het Westzijderveld en bij het Oosterkattegat.

Monet was nog maar net op tijd om het pittoreske Zaandam te schilderen. "In 1871 stond de Zaan nog in verbinding met de open zee," zegt Reitsma. "Op het schilderij zie je de haven van de oude Zuiderzeevloot. Met deze botters voeren de Zaandammers de open zee op. Een jaar na Monets bezoek werd de Schellingwouderdam gebouwd en was het gedaan met de vissersvloot."

Reitsma verbaast zich erover dat Monets verblijf in Zaandam zo onbekend is. Volgens Louis van Tilborgh van het Van Gogh Museum zijn kenners er wel van op de hoogte."Maar de periode in Zaandam is ver voor hij zijn beroemde stukken schilderde. In de visie van velen kwam Monet pas later tot bloei. Toch zijn de maanden in Zaandam van belang geweest. Je ziet zijn werk veranderen."

Het Van Gogh Museum wil niet ingaan op de vraag of het belangstelling heeft voor het te veilen werk. Jacob Reitsma hoopt vurig dat een Nederlands museum het verwerft. Reitsma: "Of anders een Nederlands bedrijf of een particulier die het tentoon wil stellen. Als het maar voor het grote publiek toegankelijk is."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden