Column

Molenbeek is helemaal geen no-go area

Gekleurde vlaggen in de Belgische plaats MolenbeekBeeld ap

Molenbeek staat sinds een paar dagen gelijk aan jihadisme, maar hoe terecht is dat eigenlijk? Het is niet de vrolijkste gemeente van Brussel, erkent filosoof Ger Groot, maar een no-go area is het zeker niet. "Het is maar hoe je kijkt, wikt, weegt en telt. Wanneer wordt een uitgesproken groep bepalend voor een gemeenschap als geheel?"

Jarenlang kwam ik bijna wekelijks in Molenbeek. De cellolerares van mijn dochtertje woonde er. Die laatste is intussen een volwassen dochter geworden en studeert elders. In Molenbeek kom ik alleen nog sporadisch, voor een borrel of een etentje. Ja, bij diezelfde lerares of haar ouders. Volbloed Belgen - ik zeg het er maar even bij.

Molenbeek is niet de vrolijkste gemeente van Brussel, dat qua naargeestige zones toch al een reputatie hoog te houden heeft. De permanente lichtversiering bij het binnenrijden van de buurt heeft iets wrang komisch. Vrolijk spellen de lampjes de naam uit van de gemeente waarvan de trots door de kommervolle staat van diezelfde versiering meteen weer wat sleets wordt.

Bij het binnenrijden veranderen de verkeersregels subtiel. Ze zijn net iets ruwer, net iets haniger, net iets chaotischer dan elders in de stad. Een klein beetje alsof je in een ander werelddeel terecht bent gekomen. De mensen op de stoep, de winkels met hun exotische aanblik bevestigen dat ten overvloede.

Geen no-go area
Maar nooit is mij in Molenbeek iets onaangenaams overkomen. Nooit heb ik me er onveilig gevoeld - en mijn Belgische vrienden heb ik er evenmin over horen klagen. Molenbeek is geen Parijse banlieue en al helemaal geen no-go area.

Het is eerder de Brusselse variant van Bos en Lommer in Amsterdam of de Rotterdamse Afrikaanderbuurt - aangevuld met de treurige architectuur van de Belgische woningbouw uit de mindere klasse. Er is wel eens rottigheid (een tijdje geleden werd het politiebureau belegerd) maar er woedt geen stadsoorlog. Althans geen zichtbare.

Sinds een paar dagen is dat anders en staat de naam 'Molenbeek' internationaal gelijk aan jihadisme, waarvan de wijk het Europese bolwerk zou zijn. De rotte vrucht is opengebarsten, zegt de een. Een kleine groep van ontspoorden fnuikt de reputatie van honderdduizend 'Molenbeekois', meent de ander. Elk van hen kan het bij het rechte eind hebben; misschien hebben ze het wel allebei tegelijk. Het is maar hoe je kijkt, wikt, weegt - en telt. Wanneer wordt een uitgesproken groep bepalend voor een gemeenschap als geheel?

Inwoners van Molenbeek branden kaarsen voor de slachtoffers in Parijs.Beeld afp

Schemergebied tussen ja en nee
Molenbeek heeft inmiddels geantwoord met een - als ik op de media mag afgaan - indrukwekkende manifestatie van solidariteit met de Parijse slachtoffers. Numeriek vele malen groter dan de kern van Molenbeekse jihadisten, ongetwijfeld. Maar hoeveel halve sympathisanten, beginnende extremisten, langzaam of snel radicaliserende buurtgenoten moet je bij die laatsten optellen? Hoe zwaar weegt de lauwheid van afkeuring-met-toch-wat- sympathie, in het schemergebied tussen ja en nee?

De werkelijkheid is ingewikkeld en eindeloos genuanceerd. Maar de taal wil eenduidigheid. De woorden die we gebruiken trekken grenzen die scherp en helder lijken, maar waaronder de realiteit wegglijdt. En persoonlijke ervaringen laten zich moeilijk rijmen met de parolen van de politiek, de berichtgeving, de analyses, het beleid.

Gewenning
Hoe zal ik de volgende keer Molenbeek binnenrijden, zo vraag ik me af - want er komt vast wel weer een borrel of dinertje bij mijn vrienden. Hoe zal die welkomstverlichting er dan uitzien? Nog net iets ironischer waarschijnlijk, en zonder enige twijfel nog net zo shabby. Maar of ik angst zal voelen? Nieuwe rampen voorbehouden, klinkt 'Molenbeek' dan vermoedelijk weer net zo vertrouwd als voorheen.

Want taal mag dan heftig zijn als het leven zelf en scherpe lijnen trekken, ze is ook bij uitstek vatbaar voor slijtage. Daarin volgt ze onze ervaring, die ook één aanhoudend proces van gewenning is. Gebeurtenissen staan ons 'in het geheugen gegrift', maar hun betekenis wordt langzaam opgenomen in de alledaagse gewoonheid waarin we nu eenmaal te leven hebben. Zo wrang als dat klinken mag, het is waarschijnlijk onze enige manier om dagelijks te kunnen óverleven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden