Molen wacht op zeearend

Zeeuwse wind Windmolenpark Krammer komt er, het grootste in eigendom van burgers. De opwekking van groene stroom mocht pas na veel overleg met natuur- en vogelbeschermers.

De wind giert over het uitgestrekte, groenblauwe water bij sluizencomplex de Krammer. Marten Wiersma houdt de leuning stevig vast als hij de steile trap van de uitkijktoren bij de sluis beklimt. "Een typisch Zeeuwse wind", constateert de Goesenaar als hij met wapperende haren op het platte, betonnen dak omlaag kijkt. "Moet je bedenken dat deze toren pas vierendertig meter hoog is." Bijna vier keer zo hoog, 120 meter om precies te zijn, worden de turbines van windpark Krammer.

Wiersma wijst op een dunne pilaar naast het sluizencomplex, gelegen op het kruispunt van de wateren Grevelingen, Oosterschelde en Volkerak. Het is een windmeetmast. Die spriet van 100 meter hoog staat al een paar jaar wind te vangen om te meten wat de turbines, die op en om de smalle dijkjes van de Krammer verrijzen, straks voor de kiezen krijgen. "Daardoor weten we nu al wat de stroomopbrengst wordt", zegt Wiersma (67).

De voormalig provinciebestuurder van GroenLinks is als commissaris van Zeeuwind bij windpark Krammer betrokken. Zeeuwind is een coöperatie voor schone energieprojecten waar 2000 inwoners van de provincie lid van zijn. De club ontwikkelt windpark Krammer met de collega-coöperatie Deltawind, een initiatief van Goeree-Overflakkee. Samen hebben ze ruim vierduizend leden. Het project mag zich straks met gemak het grootste 'burgerwindpark' van Nederland noemen. Vierendertig turbines gaan er verschijnen. Die tellen op tot 100 Megawatt capaciteit, goed voor de stroomvoorziening van 100.000 huishoudens.

De Krammersluizen liggen in een 'robuust en weids' landschap waar windmolens prima passen, vindt Wiersma. Er zijn weinig buren, dus het aantal klachten valt mee. Omwonenden kunnen straks een belang in het windpark kopen, om mee te delen in de opbrengst.

Toch ontkwamen de initiatiefnemers niet aan bezorgdheid en tegenstand. Belangrijke bezwaarmakers waren lokale natuurclubs en Zeeuws Landschap. Die waarschuwden: trekvogels die over de wateren in dit Natura 2000-gebied vliegen gaan hinder ondervinden. Ook de majestueuze zeearend zou 'not amused' zijn over grote roterende wieken, als hij in de buurt wil nestelen.

"Weerstand hebben we vreselijk serieus genomen", zegt directeur Teus Baars van Zeeuwind. Na een compensatiepakket om de natuur 'een beetje te helpen' ging Zeeuws Landschap akkoord. De coöperaties zetten een speciaal investeringsfonds op voor flora en fauna bij Krammer. Voor de oeverzwaluw in het gebied werd al een steile zandmuur aangelegd om te nestelen. Verder krijgen de windmolens een detectiesysteem voor vleermuizen en vogels. Wanneer vleermuizen langsvliegen ontvangen de turbines een opdracht: vaart minderen. Voor een naderende zeearend slaan de molens zelfs helemaal af, tot tevredenheid van de Natuur- en Vogelwacht Schouwen-Duiveland.

In het water pal naast de Krammersluizen dobberen tientallen boeien. Daaronder hangen koorden in het water met mosselen erop. Met dit kweeksysteem kunnen mossselen makkelijk worden 'opgehaald' door ze van het touw af te ritsen. De kweker die het systeem bezit was - samen met een buurtbewoner - de meest felle tegenstander van het windpark.

Boze mosselkweker

De mosselboer procedeerde tot aan de hoogste bestuursrechter om het plan van tafel te krijgen. De windmolens op het sluizencompex zouden verstorend zijn. En wie garandeert, vroeg hij, dat er niet eentje omvalt? De Raad van State verwierp de klachten.

Het begin van de bouw staat gepland voor komende maand. Grote kranen gaan de onderdelen van de windmolens op elkaar stapelen, als een soort mega-legostenen. Het werk vindt plaats buiten het broedseizoen en gaat niet door bij storm. Daarnaast wordt een stroomkabel getrokken van de Krammersluizen naar het tien kilometer verderop gelegen Middelharnis (kosten: 15 miljoen euro). Daar takt de kabel aan op het hoogspanningsnet. De turbines moeten uiterlijk in 2019 de eerste elektriciteit gaan leveren.

Het had heel wat voeten in de aarde. Rijkswaterstaat, eigenaar van de waterkering Krammersluizen, moest eerst instemmen met de plaatsing van de turbines. Stapels rapporten over veiligheid en constructie werden opgesteld voordat de handtekeningen op papier stonden. Na jaren voorwerk kreeg Windpark Krammer ook een subsidietoezegging uit Den Haag. Een klein wonder, aldus de initiatiefnemers, gezien het 'zwabberbeleid' van de overheid. Zonder steun van het rijk kan het windpark niet verrijzen. Het turbinepark kost in totaal 230 miljoen euro. Voor de financiering moeten Zeeuwind en Deltawind een smak eigen en vooral geleend geld meebrengen. Het hielp dat Enercon, leverancier van de molens, beloofde om als mede-eigenaar financieel in te stappen. Dat wekte vertrouwen bij de bank.

Frank Straver

Een detectiesysteem signaleert naderende vleermuizen en vogels

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden